Bạn đọc góp ý về đề xuất tài xế xe công nghệ, người bán hàng online đóng BHXH bắt buộc

Vừa qua, BHXH TP.HCM đã kiến nghị sửa đổi, bổ sung đối tượng tham gia BHXH bắt buộc tại Điều 2 Luật BHXH, trong đó có nhóm tài xế công nghệ và người bán hàng online trên các sàn thương mại điện tử.

Theo BHXH TP.HCM, kiến nghị này nhằm hướng đến mục tiêu mở rộng diện bao phủ an sinh xã hội, bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người lao động trong bối cảnh thị trường lao động đang thay đổi nhanh chóng dưới tác động của chuyển đổi số. Nếu kiến nghị này được xem xét bổ sung vào Luật BHXH mới, hàng trăm ngàn tài xế công nghệ, người bán hàng online, lao động thời vụ và lao động phi chính thức sẽ có cơ hội tiếp cận đầy đủ hơn với các chế độ hưu trí, ốm đau, thai sản và các quyền lợi an sinh lâu dài.

Thông tin trên đã thu hút nhiều sự quan tâm của người lao động và các đối tượng bị tác động.

Nếu được luật hóa, nhiều tài xế công nghệ, người bán hàng online và lao động thời vụ sẽ có cơ hội tham gia đầy đủ các chế độ BHXH. Ảnh: BHXH TP.HCM

Cần cơ chế linh hoạt

Anh Lê Văn T (38 tuổi, tài xế công nghệ tại TP.HCM) cho biết anh từng phải nghỉ chạy xe gần hai tháng sau một vụ va chạm giao thông vào năm ngoái. Khoảng thời gian đó gia đình anh gần như không có nguồn thu nhập nào khác; chi phí điều trị, tiền thuê nhà và sinh hoạt đều phải trông vào khoản tiết kiệm ít ỏi tích góp trước đó.

Từ trải nghiệm này, anh cho rằng việc mở rộng BHXH đối với tài xế công nghệ là cần thiết bởi nhiều người xem đây là nghề nghiệp chính nhưng lại thiếu các cơ chế bảo vệ khi gặp rủi ro. Tuy nhiên, theo anh, cơ quan quản lý cần tính đến đặc thù thu nhập không ổn định của tài xế. Anh kiến nghị nên có nhiều mức đóng khác nhau hoặc cơ chế đóng theo tỉ lệ thu nhập thực tế. Đồng thời, các nền tảng công nghệ cũng cần có trách nhiệm đồng hành cùng người lao động thay vì để toàn bộ nghĩa vụ đóng góp do tài xế tự gánh.

Tương tự, chị Nguyễn Thị H (phường Bình Tân, TP.HCM, đã kinh doanh online hơn 10 năm) cho biết doanh thu bán hàng trên sàn thương mại điện tử thường xuyên biến động. Có những tháng cao điểm, lượng đơn hàng tăng mạnh, nhưng cũng có thời gian sức mua sụt giảm khiến doanh thu giảm một nửa so với bình thường.

Theo chị H, việc đưa người bán hàng online vào hệ thống BHXH là hướng đi phù hợp vì giúp người kinh doanh có thêm sự bảo đảm cho tương lai. Tuy nhiên, chị cho rằng không nên áp dụng chung một cơ chế cho tất cả người bán. Thay vào đó, cơ quan quản lý nên xây dựng ngưỡng doanh thu hoặc thu nhập tối thiểu để xác định đối tượng thuộc diện tham gia bắt buộc. Chị cũng đề xuất có lộ trình thực hiện từng bước để người kinh doanh nhỏ lẻ có thời gian thích nghi, tránh tâm lý lo ngại phát sinh thêm chi phí trong bối cảnh hoạt động kinh doanh còn nhiều khó khăn.

BHXH TP.HCM đề xuất đưa người bán hàng online vào diện tham gia BHXH bắt buộc. Ảnh minh họa: AI

Sự thích ứng của an sinh xã hội trước thời đại số

ThS Nguyễn Thành Đạt, giảng viên Trường ĐH Văn Hiến, cho rằng đề xuất mở rộng diện tham gia BHXH bắt buộc đối với tài xế công nghệ và người bán hàng online là một bước đi phù hợp với thực tiễn phát triển của nền kinh tế số. Hiện nay, hàng triệu người đang tạo ra thu nhập chính từ các nền tảng số nhưng lại đứng ngoài hoặc tham gia rất hạn chế vào hệ thống an sinh xã hội. Điều này dẫn đến nghịch lý là một bộ phận lao động có việc làm thường xuyên nhưng không có sự bảo đảm về thu nhập khi ốm đau, tai nạn, tuổi già hoặc gặp biến cố trong cuộc sống.

Xét ở khía cạnh văn hóa, đề xuất này phản ánh sự chuyển biến trong tư duy quản lý xã hội trước những thay đổi của thời đại số. Trước đây, một nghề nghiệp thường được xã hội công nhận khi gắn với cơ quan, doanh nghiệp hoặc một địa điểm làm việc cố định. Nhưng ngày nay, ranh giới đó đang dần thay đổi. Nhiều người lao động tạo ra thu nhập, đóng thuế, nuôi sống gia đình thông qua các ứng dụng và nền tảng trực tuyến. Vì vậy, việc mở rộng lưới an sinh cho nhóm lao động này thể hiện sự thích ứng của xã hội với những giá trị lao động mới, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau chỉ vì họ làm việc theo một hình thức khác với truyền thống.

Mở rộng diện bao phủ BHXH được xem là giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm an sinh bền vững cho người lao động trong thời kỳ chuyển đổi số. Ảnh: BHXH TP.HCM

THẢO HIỀN - TRẦN MINH