Bản đồ đầu tư mới của ngành y tế

Dân số già hóa, thu nhập cải thiện và nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao đang mở ra nhiều cơ hội cho ngành y tế Việt Nam. Không chỉ các bệnh viện tư nhân, nhiều lĩnh vực như công nghệ sinh học, xét nghiệm di truyền hay chăm sóc người cao tuổi cũng đang thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư.

Trao đổi với TheLEADER, ông Chad Ovel, Tổng giám đốc Mekong Capital đã có những chia sẻ thẳng thắn trong tiêu chí lựa chọn doanh nghiệp cũng như các xu hướng được kỳ vọng sẽ dẫn dắt dòng vốn vào lĩnh vực y tế trong thập niên tới.

Nhà đầu tư đang nhìn gì và rót vốn vào đâu?

Trong nhiều năm, y tế luôn được xem là một trong những lĩnh vực hấp dẫn đối với các quỹ đầu tư. Theo ông, điều gì khiến ngành y tế Việt Nam tiếp tục thu hút dòng vốn trong giai đoạn hiện nay?

Ông Chad Ovel: Có ba yếu tố đang tạo sức hút cho ngành y tế Việt Nam. Trước hết, đây là lĩnh vực có dòng tiền tương đối ổn định và dễ dự báo, bởi nhu cầu chăm sóc sức khỏe ít chịu tác động từ biến động kinh tế hay giá cả.

Bên cạnh đó, Việt Nam đang bước vào giai đoạn dân số già hóa, kéo theo nhu cầu khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng. Trong khi hệ thống y tế công lập đã được phủ rộng và đóng vai trò quan trọng, năng lực đáp ứng vẫn còn khoảng trống ở nhiều phân khúc và địa phương.

Ngoài ra, khi thu nhập bình quân đầu người cải thiện, tầng lớp trung lưu ngày càng sẵn sàng chi trả cho các dịch vụ y tế chất lượng cao. Xu hướng chuyển dịch từ việc phụ thuộc hoàn toàn vào hệ thống công sang sử dụng thêm dịch vụ y tế tư nhân cũng đang mở ra dư địa tăng trưởng đáng kể cho ngành.

Ông Chad Ovel, Tổng giám đốc Mekong Capital. Ảnh: NVCC

Nếu cách đây vài năm, nhà đầu tư chủ yếu quan tâm đến quy mô thị trường và tốc độ tăng trưởng, thì hiện nay những tiêu chí nào đang trở thành yếu tố quyết định khi rót vốn vào doanh nghiệp y tế?

Ông Chad Ovel: Bên cạnh quy mô thị trường và tốc độ tăng trưởng, nhà đầu tư hiện nay quan tâm nhiều hơn đến những yếu tố tạo nên giá trị bền vững cho doanh nghiệp. Ở cấp độ ngành, các tiêu chí được đánh giá cao gồm tính khác biệt của sản phẩm hoặc dịch vụ, khả năng chi trả của người dân và lợi thế cạnh tranh đủ mạnh để duy trì tăng trưởng trong dài hạn.

Khi đánh giá cơ hội cụ thể ở cấp độ doanh nghiệp, nhà đầu tư đặc biệt coi trọng chất lượng đội ngũ quản lý và văn hóa doanh nghiệp. Đây là những yếu tố then chốt giúp công ty có thể đạt được mục tiêu tăng trưởng dài hạn.

Nhà đầu tư tư nhân cũng cần kế hoạch thoái vốn rõ ràng để thu về lợi nhuận thực tế trong tương lai. Vì vậy, khả năng và con đường thoái vốn cũng là một yếu tố quan trọng khi quyết định đầu tư vào lĩnh vực y tế.

Quan sát các thương vụ gần đây. Theo ông, đâu là những phân khúc đang nhận được sự quan tâm lớn nhất từ nhà đầu tư?

Ông Chad Ovel: Đầu tiên là các phòng khám chuyên khoa và những bệnh viện đã xây dựng được thế mạnh chuyên môn riêng. Đây là các mô hình có khả năng tạo lợi thế cạnh tranh bền vững, đồng thời đáp ứng nhu cầu ngày càng cao về dịch vụ y tế chất lượng.

Trong lĩnh vực dược phẩm, các doanh nghiệp sở hữu thương hiệu mạnh cùng hệ thống phân phối rộng khắp cũng nhận được nhiều sự quan tâm nhờ khả năng mở rộng quy mô và duy trì tăng trưởng ổn định.

Đối với công nghệ sinh học, nhà đầu tư chú trọng đến những doanh nghiệp đã chứng minh được hiệu quả sản phẩm thông qua phản hồi từ khách hàng, các thử nghiệm lâm sàng và công bố khoa học quốc tế.

Thực phẩm chức năng cũng là một phân khúc hấp dẫn nhờ nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng gia tăng. Tuy nhiên, yếu tố quyết định ở lĩnh vực này là chất lượng sản phẩm và khả năng xây dựng niềm tin với người tiêu dùng. Ngoài ra, những doanh nghiệp có sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn toàn cầu và đủ năng lực cạnh tranh ở nước ngoài cũng có sức hút lớn đối với dòng vốn đầu tư.

Nhiều tập đoàn quốc tế lựa chọn mua lại hoặc đầu tư vào các bệnh viện tư nhân hiện hữu thay vì xây mới. Theo ông vì sao?

Ông Chad Ovel: Tại Việt Nam, quá trình phát triển một bệnh viện mới, từ quỹ đất, xây dựng đến cấp phép hoạt động, thường mất nhiều thời gian. Sau khi đi vào vận hành, bệnh viện cũng cần thêm thời gian để thu hút bệnh nhân và đạt điểm hòa vốn.

Vì vậy, nhiều nhà đầu tư quốc tế lựa chọn mua lại hoặc đầu tư vào các bệnh viện đang hoạt động để tận dụng nền tảng sẵn có và nhanh chóng cải thiện hiệu quả vận hành cũng như khả năng sinh lời, thay vì chấp nhận những rủi ro và độ trễ của các dự án xây mới.

Những điểm nóng mới của dòng vốn y tế

Chính phủ đang khuyến khích phát triển các trung tâm nghiên cứu, sản xuất vaccine, thiết bị y tế kỹ thuật cao và các mô hình y tế chuyên sâu. Đâu là những lĩnh vực có khả năng trở thành "điểm nóng" đầu tư trong 5-10 năm tới?

Ông Chad Ovel: Trong khoảng 10 năm tới, một trong những lĩnh vực có tiềm năng tăng trưởng mạnh là chăm sóc người cao tuổi, bởi Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ tương đối nhanh.

Đến năm 2035, độ tuổi trung vị dự kiến đạt khoảng 37,4 tuổi và tỷ lệ dân số từ 60 tuổi trở lên sẽ tăng đáng kể. Điều này sẽ kéo theo nhu cầu ngày càng lớn đối với các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng và chăm sóc dài hạn cho người cao tuổi.

Thị trường cũng đang ghi nhận sự quan tâm đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ sinh học, xét nghiệm di truyền, vaccine hay dược phẩm công nghệ cao. Đâu là sức hấp dẫn của nhóm này thưa ông?

Ông Chad Ovel: Để cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng, các bệnh viện cần sự hỗ trợ từ nhiều mắt xích khác như chẩn đoán hình ảnh, xét nghiệm, công nghệ sinh học hay dược phẩm. Vì vậy, nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến toàn bộ chuỗi giá trị của ngành y tế, thay vì chỉ tập trung vào các cơ sở khám chữa bệnh.

Bên cạnh đó, Việt Nam đang chứng kiến sự trở về của nhiều doanh nhân và nhà khoa học được đào tạo ở nước ngoài, mang theo kinh nghiệm và năng lực nghiên cứu để phát triển các sản phẩm công nghệ cao. Những doanh nghiệp như Gene Solutions hay LiveSpo cho thấy Việt Nam hoàn toàn có thể tạo ra các sản phẩm đổi mới sáng tạo có giá trị toàn cầu nhờ đội ngũ nhân sự chất lượng cao, năng lực R&D được kiểm chứng và lợi thế chi phí cạnh tranh.

Các chương trình kết nối chuyên gia, doanh nhân quốc tế góp phần thu hút chất xám và thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tại Việt Nam. Ảnh: Mekong Capital

Sau giai đoạn tăng trưởng mạnh trong đại dịch, dòng vốn vào y tế số có dấu hiệu chững lại. Theo ông, điều gì đã thay đổi trong cách các nhà đầu tư đánh giá các doanh nghiệp telehealth (khám bệnh từ xa) hiện nay?

Ông Chad Ovel: Thay vì chỉ nhìn vào tốc độ tăng trưởng người dùng, nhà đầu tư ngày nay quan tâm nhiều hơn đến khả năng tạo doanh thu, hiệu quả kinh doanh và mức độ gắn kết với nhu cầu thực tế của người bệnh.

Trên thực tế, nhiều nền tảng telehealth gặp khó khăn trong việc tạo ra doanh thu đủ lớn do người dùng chưa sẵn sàng trả phí cho các dịch vụ tư vấn trực tuyến. Bên cạnh đó, các mô hình telehealth thuần túy cũng khó mở rộng sang những dịch vụ có giá trị cao hơn như chẩn đoán, xét nghiệm hay cung cấp thuốc.

Vì vậy, tôi cho rằng hướng đi hiệu quả hơn là tích hợp y tế số vào các hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe hiện có. Chẳng hạn, một chuỗi nhà thuốc có thể kết hợp tư vấn trực tuyến với việc cung cấp thuốc và các dịch vụ liên quan, tạo ra trải nghiệm liền mạch hơn cho người bệnh cũng như mô hình kinh doanh bền vững hơn cho doanh nghiệp.

Nhìn về dài hạn, ông dự báo bản đồ đầu tư của ngành y tế Việt Nam sẽ thay đổi như thế nào trong 5-10 năm tới?

Ông Chad Ovel: Chúng tôi cho rằng dòng vốn vẫn sẽ tiếp tục chảy vào các bệnh viện tư nhân, nhưng thị trường sẽ ngày càng phân hóa và chuyên môn hóa rõ nét hơn. Đặc biệt, các phòng khám chuyên khoa tập trung vào những bệnh mãn tính phổ biến như tiểu đường, tim mạch, tăng huyết áp hay ung thư sẽ có nhiều cơ hội tăng trưởng.

Tại Mekong Capital, chúng tôi đang nghiên cứu cách người bệnh sẽ tiếp cận dịch vụ y tế trong tương lai và nhận thấy mô hình phòng khám chuyên khoa là một xu hướng rất đáng chú ý. Trước đây, phần lớn người dân tìm đến bệnh viện hoặc bác sĩ đa khoa. Tuy nhiên, khi thu nhập, khả năng tiếp cận thông tin và nhận thức về sức khỏe được nâng cao, bệnh nhân có xu hướng tìm kiếm những dịch vụ điều trị chuyên sâu và phù hợp hơn với tình trạng bệnh của mình.

Xin cảm ơn ông!

Quỳnh Anh