'Ballet Đương đại Dó': Khơi nguồn sáng tạo từ chiều sâu di sản Việt

Ballet đương đại "Dó" là một sản phẩm nghệ thuật độc đáo khi kết hợp giữa âm nhạc cổ điển và ballet classic châu Âu với kỹ thuật múa dựa trên căn cốt văn hóa Việt. Lấy cảm hứng từ chất liệu dân gian như: Nơm, quạt giấy, chiếu hoa, hay giấy Dó, "Dó" mang đến một trải nghiệm mới mẻ về sự mềm mại nhưng vương vấn hồn đương đại.

'Dó’ - trải nghiệm ballet đậm hồn Việt sắp ra mắt khán giả Hà Nội ngày 29/3 tại Nhà hát Hồ Gươm.

Tác phẩm sử dụng âm nhạc tổ khúc "Bốn Mùa" của Antonio Vivaldi, được nhà soạn nhạc đương đại Max Richter chuyển soạn. Qua sự dàn dựng tài tình của Tổng Đạo diễn Hương Na Trần, NSƯT biên đạo Phan Lương và nghệ sĩ biên đạo Vũ Ngọc Khải, "Bốn Mùa" trở thành một bản giao hưởng sống động với những bước nhảy đầy cảm xúc.

Trong bối cảnh triển khai Nghị quyết 80-NQ/TW về xây dựng và phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam, yêu cầu đặt ra không chỉ là gia tăng số lượng sản phẩm nghệ thuật, mà là kiến tạo những tác phẩm có bản sắc, có khả năng cạnh tranh và hội nhập quốc tế. Ballet Dó có thể được nhìn nhận như một trường hợp tiêu biểu: Lấy văn hóa Việt làm gốc sáng tạo, chuyển hóa di sản thành giá trị nghệ thuật đương đại, đồng thời mở ra tiềm năng khai thác kinh tế - thương hiệu - thị trường.

Với không gian hội nhập và phát triển công nghiệp văn hóa, những tác phẩm như Dó đặt ra một thông điệp rõ ràng: Bản sắc không nằm ở việc sao chép mô hình thành công của thế giới, mà ở khả năng biến di sản thành động lực sáng tạo.

Vở “Ballet Đương đại Dó” lấy văn hóa Việt làm nền tảng cấu trúc, không chỉ như chất liệu minh họa mà như căn cốt tư duy sáng tạo. Từ hình tượng Thần Nông, chiếc nơm, đến nhịp điệu lao động nông nghiệp, vở diễn kiến tạo một dòng ballet đương đại mang diện mạo mới, nơi cơ thể hàn lâm mang linh hồn đất Việt.

Khơi nguồn sáng tạo từ chiều sâu di sản Việt.

Trong văn hóa lúa nước, Thần Nông không đơn thuần là một vị thần huyền thoại, mà là biểu tượng của khai mở canh tác và vòng tuần hoàn sinh - trưởng - thu - tàng. Khi hình tượng này được đưa vào DÓ, điều quan trọng không nằm ở tạo hình sân khấu hay phục trang, mà ở cách tác phẩm tiếp nhận hệ triết lý của nó.

Thay vì cấu trúc kịch tính tuyến tính theo mô hình xung đột - cao trào - giải quyết đặc trưng của ballet cổ điển châu Âu, Dó vận hành theo logic tuần hoàn. Các lớp múa không leo thang theo bi kịch cá nhân, mà mở rộng dần trong sự cộng hưởng tập thể. Cao trào vì thế không phải sự sụp đổ hay chiến thắng của một nhân vật, mà là sự hòa nhập của con người với tự nhiên và cộng đồng.

Tác phẩm được trình diễn bởi 20 nghệ sĩ Ballet Việt Nam tài năng thuộc Nhà hát Nhạc, Vũ kịch Việt Nam và “phù thủy” múa thể nghiệm Hà Tứ Thiên. Các nghệ sĩ sẽ thể hiện nhiều tổ hợp, những động tác như quăng chài, đặt nơm, gánh nước, cấy lúa… vốn thuộc về đời sống thường nhật của cư dân nông nghiệp. Trên sân khấu Dó, vạn vật không được tái hiện theo lối tả thực, mà được trừu tượng hóa thành quỹ đạo chuyển động và nhịp điệu cơ thể.

Nếu Ballet cổ điển hướng tới đường nét thẳng, vươn cao, lý tưởng hóa cơ thể thì trong Dó kéo trọng tâm cơ thể các nghệ sĩ Ballet sẽ hạ xuống thấp, gia tăng chuyển động xoắn, cuộn, trượt, tạo cảm giác “bám đất”. Sự thay đổi này không chỉ là kỹ thuật, mà là thay đổi hệ quy chiếu thẩm mỹ: Từ khát vọng vươn lên bầu trời sang sự gắn kết với mặt đất. Qua dàn dựng của đạo diễn Hương Na Trần, NSƯT Phan Lương và biên đạo Vũ Ngọc Khải, “Bốn Mùa” đem tới sự thăng hoa của các màn vũ đạo trong “DÓ”, ở đó mỗi bước nhảy, mỗi chuyển động trên sân khấu đều là biểu hiện của tâm hồn, của những trải nghiệm cảm xúc trong bản giao hưởng của cuộc sống.

Dó Ballet là show diễn được phát triển và trình diễn thể hiện câu chuyện di sản văn hóa của Việt Nam, phát triển tác phẩm nghệ thuật trong kỷ nguyên mới. Dó là sự kết hợp độc đáo giữa ballet cổ điển châu Âu với những chất liệu mang đậm hồn Việt như cái Nơm, quạt giấy Gió, chiếu cói, chú Tễu.

Bên cạnh đó, sự giao thoa văn hóa còn được thể hiện qua âm nhạc với sự kết hợp sáng tạo và uyển chuyển giữa âm nhạc cổ điển trong tác phẩm kinh điển "Bốn Mùa" của Antonio Vivaldi với các nhạc cụ truyền thống của Việt Nam như đàn tơ rưng, đàn tranh.... Tất cả đã mang lại một làn gió mới về sự giao thoa văn hóa, thể hiện sự chủ động, tích cực hội nhập quốc tế về văn hóa, phát huy giá trị văn hóa Việt Nam, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, góp phần gia tăng sức mạnh mềm quốc gia, cũng như đẩy mạnh việc xuất khẩu sản phẩm dịch vụ về văn hóa có sức cạnh tranh toàn cầu theo xu hướng kỷ nguyên mới.

HP/Báo Tin tức và Dân tộc