Bài văn 14 trang đạt 9,75 điểm: Có phù hợp với rubric chấm thi môn Ngữ văn 2026?

Điều đầu tiên cần ghi nhận là đây chắc chắn là một học sinh có năng lực tốt, tốc độ viết nhanh, vốn kiến thức phong phú và đã trải qua quá trình luyện tập nghiêm túc. Để hoàn thành một bài viết dài như vậy trong thời gian làm bài 120 phút không phải là điều học sinh bình thường có thể làm được.

Tuy nhiên, từ câu chuyện này cũng đặt ra một băn khoăn mang tính chuyên môn về việc áp dụng rubric chấm thi môn Ngữ văn năm 2026.

Theo hướng dẫn chấm của Bộ Giáo dục và Đào tạo, cả hai câu (viết đoạn và viết bài) trong phần Viết (6 điểm) đều quy định dung lượng rất cụ thể.

Câu nghị luận xã hội (2 điểm) yêu cầu viết đoạn văn khoảng 200 chữ, được phép dao động cộng/trừ100 chữ.

Câu nghị luận văn học (4 điểm) yêu cầu viết bài văn khoảng 600 chữ, được phép dao động cộng/trừ 200 chữ.

Tiêu chí hình thức xem việc bảo đảm dung lượng là một yêu cầu của bài làm. Nếu vượt quá giới hạn này, bài viết sẽ bị trừ 0,25 điểm ở tiêu chí hình thức của từng câu.

Như vậy, trong trường hợp cả hai câu đều vượt dung lượng theo quy định thì điểm tối đa của câu nghị luận xã hội chỉ còn 1,75/2,0 điểm, câu nghị luận văn học tối đa 3,75/4,0 điểm.

Cộng với 4,0 điểm phần Đọc hiểu, tổng điểm cao nhất của toàn bài khi đó sẽ là 9,5 điểm.

Trong nhiều năm qua, giáo viên vẫn hướng dẫn học sinh viết đúng trọng tâm, đúng dung lượng, tránh tình trạng viết lan man hoặc cố kéo dài bài làm.

Chương trình giáo dục phổ thông 2018 cũng hướng đến đánh giá năng lực tư duy, khả năng lập luận và diễn đạt, chứ không khuyến khích học sinh chạy theo số lượng câu chữ.

Chính vì vậy, khi đọc thông tin bài thi dài tới 14 mặt giấy, nhiều giáo viên không khỏi băn khoăn liệu bài viết này có còn nằm trong giới hạn dung lượng mà rubric quy định hay không.

Nếu thực tế cả hai câu viết đều vượt mức cho phép thì theo cách tính điểm trong hướng dẫn chấm, tổng điểm tối đa của bài thi sẽ là 9,5 điểm.

Đây không phải là sự nghi ngờ đối với năng lực của thí sinh, mà là băn khoăn về việc tiêu chí hình thức đã được vận dụng như thế nào trong quá trình chấm thi.

Nhìn ra thế giới, các kỳ thi có tính cạnh tranh cao cũng đều chú trọng khả năng viết cô đọng. Bài luận trong kỳ thi Cao khảo của Trung Quốc thường giới hạn khoảng 800 từ. Kỳ thi tuyển sinh đại học của Nhật Bản thường giới hạn khoảng 1.000 từ, còn kỳ thi Suneung của Hàn Quốc quy định giới hạn khoảng 1.500 từ.

Cũng cần nhấn mạnh rằng, độ dài của bài viết không phải là thước đo chất lượng. Một bài văn đạt điểm cao trước hết phải đáp ứng đúng yêu cầu của đề, có hệ thống luận điểm rõ ràng, lập luận chặt chẽ, dẫn chứng xác đáng, diễn đạt trong sáng và thể hiện được tư duy của người viết.

Viết nhiều không đồng nghĩa với viết hay; ngược lại, một bài viết súc tích nhưng đầy đủ ý vẫn có thể đạt điểm rất cao. Chính vì vậy, điều mà giáo viên quan tâm không phải là bài thi dài hay ngắn, mà là sự thống nhất trong việc áp dụng rubric.

Nếu tiêu chí dung lượng là tiêu chí bắt buộc thì cần được thực hiện đồng đều đối với mọi bài thi. Nếu tiêu chí này chỉ mang tính định hướng và giám khảo có quyền linh hoạt trong những trường hợp đặc biệt thì cũng nên có hướng dẫn hoặc giải thích rõ để giáo viên cả nước thống nhất cách hiểu, từ đó hướng dẫn học sinh phù hợp.

Thành tích 9,75 điểm của nữ sinh rất đáng trân trọng và xứng đáng được ghi nhận. Tuy nhiên, từ trường hợp này, việc trao đổi về cách áp dụng rubric cũng là điều cần thiết. Một kỳ thi ở tầm quốc gia không chỉ cần đề thi tốt mà còn cần hướng dẫn chấm được thực hiện thống nhất, minh bạch và nhất quán.

Ly Hương