Bài toán kinh tế chờ đón Thủ tướng đắc cử Hungary Peter Magyar

Hai năm trước, đảng Tisza của Thủ tướng đắc cử thậm chí còn chưa được công chúng chú ý đến.

Thách thức lớn đầu tiên của ông Magyar là cải thiện nền kinh tế. Chính phủ mới tiếp quản một môi trường kinh tế vĩ mô còn nhiều khó khăn, với tăng trưởng chậm, đầu tư ở mức thấp và môi trường kinh doanh chịu tác động từ các yếu tố như tham nhũng, thiên vị và mức độ can thiệp đáng kể của nhà nước.

Ông Peter Magyar trong một sự kiện. Ảnh: PBS

Một loạt biện pháp hành chính, như áp trần giá và lợi nhuận, thuế đặc thù theo ngành và các thay đổi quy định đột xuất, đã bóp méo tín hiệu thị trường, làm suy giảm niềm tin của các nhà đầu tư. Giá bất động sản cao và tiếp tục tăng, một phần do các chương trình nhà ở thiếu hiệu quả trước đó.

Đồng thời, mất cân đối tài khóa là đáng kể. Thâm hụt ngân sách dự kiến đạt 5,5-6% GDP trong năm nay. Với mức nợ công đã cao, dư địa chính sách để ứng phó với các cú sốc kinh tế là rất hạn chế

Tuy nhiên, triển vọng không hoàn toàn tiêu cực.

Lạm phát đã giảm từ mức cao trước đó, cán cân vãng lai nhìn chung cân bằng và dự trữ ngoại hối đã được xây dựng ở mức an toàn. Ngành tài chính vẫn ổn định và có lợi nhuận, dù chịu áp lực từ các loại thuế bất thường.

Những yếu tố này tạo ra một khoảng nghỉ ngắn để chính phủ mới tiến hành điều chỉnh chính sách.

Những ưu tiên chính sách quan trọng.

Bối cảnh này đòi hỏi chính phủ mới đưa ra một chương trình kinh tế tập trung và thực tiễn. Ưu tiên trước mắt là mở khóa các khoản quỹ của EU đã bị đóng băng do các vi phạm về pháp quyền dưới thời ông Orbán.

Cam kết của ông Magyar về việc tham gia Văn phòng Công tố châu Âu là một bước quan trọng, cho thấy sự thay đổi trong phương thức quản trị trước đây.

Thứ hai, chính phủ cần tiến hành rà soát nhanh chóng và minh bạch tình hình tài khóa của Hungary, lý tưởng là với sự tham gia của các tổ chức độc lập hoặc các đối tác bên ngoài như Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).

Việc xác định rõ tình trạng tài chính thực tế là chìa khóa để xây dựng một chương trình điều chỉnh đáng tin cậy và thực hiện các cam kết tranh cử.

Điều này cũng cho phép cắt giảm chi tiêu có mục tiêu - bắt đầu từ các khoản trợ cấp mang động cơ chính trị và chi tiêu cho tuyên truyền - đồng thời bảo vệ và chuyển hướng nguồn lực sang các lĩnh vực ưu tiên như y tế và giáo dục.

Thứ ba, việc tháo gỡ các biện pháp bóp méo thị trường phải bắt đầu ngay lập tức.

Các biện pháp kiểm soát giá và lợi nhuận cần được loại bỏ, đi kèm truyền thông rõ ràng để tránh áp lực lạm phát. Việc khôi phục một khuôn khổ dựa trên luật lệ và định hướng thị trường là điều thiết yếu để tái xây dựng niềm tin và khôi phục đầu tư tư nhân.

Cuối cùng, chính phủ nên đặt nền tảng chiến lược bằng cam kết rõ ràng về việc áp dụng đồng euro. Dù điều này không thể thực hiện ngay lập tức, việc gửi tín hiệu đúng sẽ giảm bớt sự bất định, củng cố kỷ luật tài khóa và tăng cường uy tín thể chế.

Đồng thời, sự hỗ trợ nhanh chóng, quy mô lớn và thực tiễn từ EU sẽ có ý nghĩa then chốt.

Tú Anh