Bài thuốc chữa bệnh từ lá vông nem

1. Tác dụng của lá vông nem

Lá vông nem từ lâu đã được dân gian sử dụng thường xuyên với tác dụng an thần. Đông y cũng có nhiều tư liệu ghi chép về tác dụng của loại lá này dưới tên gọi Thích đồng diệp.

Theo Đông y, lá vông nem có vị đắng, cay, tính bình, có thể đi vào các kinh tâm, can, tỳ. Lá vông nem có tác dụng khư phong trừ thấp, sát trùng, an thần, chỉ thống; thường được ứng dụng trong điều trị các chứng:

Phong thấp gây đau nhức xương khớp, đau lưng mỏi gối, tê bì chân tay.
Tiết tả, kiết lỵ.
Mất ngủ, tâm thần bất an.
Dùng ngoài da trị ghẻ lở, ngứa ngáy, nhọt độc.
Hỗ trợ điều trị phù thũng.

Trong lá vông nem, các nghiên cứu cho thấy có nhiều hợp chất có hoạt tính sinh học như alkaloid, flavonoid, isoflavonoid, terpenoid, sterol cùng một số thành phần khác như saponin, tannin, phenol và glycoside.

Ngoài ra, lá vông nem còn chứa hàm lượng canxi tương đối cao cùng nhiều khoáng chất cần thiết như phốt pho, kali, magie, sắt, kẽm, đồng và mangan. Dược liệu này cũng cung cấp một số vitamin như vitamin C, vitamin E, vitamin A và các vitamin nhóm B, gồm B1 và B2.

Lá vông nem ngoài tác dụng chữa mất ngủ còn có nhiều lợi ích khác cho sức khỏe.

Dưới đây là những tác dụng của lá vông nem:

An thần và gây ngủ: Các Alkaloid trong lá vông nem có tác dụng giúp ức chế hệ thần kinh trung ương, kéo dài thời gian ngủ, giảm trạng thái lo âu và căng thẳng.
Chống co giật: Chiết xuất lá có khả năng làm giảm tần suất và cường độ của các cơn co giật trong các thử nghiệm lâm sàng.
Giãn cơ: Lá vông nem có tác dụng hỗ trợ làm giảm sự căng cứng cơ học.
Giảm đau: Lá vông nem có tác dụng giảm đau đối với các triệu chứng đau nhức xương khớp, đau lưng và đau cơ.
Chống viêm: Lá vông nem giúp ức chế các tác nhân gây viêm, đã được ứng dụng trong điều trị viêm khớp dạng thấp và các tình trạng sưng tấy ngoài da.
Kháng khuẩn: Trong lá vông nem có chứa hoạt chất có hoạt tính chống lại các vi khuẩn như staphylococcus aureus, bacillus subtilis, escherichia coli.
Chống nấm: Chiết xuất lá vông nem có khả năng ức chế sự phát triển của một số loại nấm gây bệnh ngoài da.
Bảo vệ gan: Lá vông nem được chứng minh có thể làm giảm nồng độ các enzyme gan trong các mô hình gây tổn thương gan, giúp bảo vệ tế bào gan khỏi tác động độc hại.
Chống oxy hóa: Các thành phần trong lá vông nem có tác dụng loại bỏ các gốc tự do, giúp ngăn ngừa lão hóa tế bào và hỗ trợ phục hồi tổn thương mô.

Ngoài ra, lá vông nem cũng được chứng minh là có hiệu quả trong hỗ trợ điều trị trĩ, nhiễm trùng đường ruột, điều hòa kinh nguyệt, hạ sốt, chống loãng xương...

2. Cách sử dụng lá vông nem chữa bệnh

2.1 Chữa mất ngủ, an thần

Cách 1: Nấu canh ăn hằng ngày

Nguyên liệu: 20g - 40g lá vông non, tôm hoặc thịt lợn nạc, gia vị vừa đủ.

Cách chế biến: Lá vông rửa sạch, thái nhỏ, nấu nước dùng từ thịt hoặc tôm, khi nước sôi thì cho lá vông vào, đun vừa chín tới; ăn món canh này vào bữa tối.

Cách 2: Sắc nước uống

Nguyên liệu: 15g - 20g lá vông khô.

Cách chế biến: Cho lá vông khô vào ấm, sắc với 500ml nước, đun nhỏ lửa cho đến khi còn khoảng 150ml, chia uống trong ngày hoặc uống 1 lần trước khi đi ngủ khoảng 1 giờ.

Cách 3: Lá vông hấp trứng

Nguyên liệu: 5 - 10 lá vông tươi, 1 - 2 quả trứng gà.

Cách chế biến: Lá vông rửa sạch, thái sợi nhỏ, trộn đều với trứng gà và một chút gia vị, hấp cách thủy cho chín rồi ăn.

2.2 Hỗ trợ điều trị bệnh trĩ

Nguyên liệu: 7 - 9 lá vông bánh tẻ tươi, dấm thanh hoặc muối tinh.

Cách chế biến: Rửa sạch lá vông bằng nước muối loãng, giã nát lá với một ít dấm thanh hoặc muối. Sau khi vệ sinh sạch vùng hậu môn, dùng hỗn hợp này đắp trực tiếp vào búi trĩ, dùng băng gạc cố định lại trong khoảng 2 - 4 giờ, thực hiện 1 - 2 lần/ngày.

2.3 Chữa ghẻ lở, mụn nhọt, vết thương ngoài da

Nguyên liệu: Một nắm lá vông bánh tẻ tươi.

Cách chế biến:

Đắp ngoài: Lá vông rửa sạch, giã nát rồi đắp trực tiếp lên vùng da bị mụn nhọt hoặc ghẻ lở để sát trùng và mau lành miệng vết thương.
Nấu nước rửa: Đun lá vông tươi với nước và một chút muối, dùng nước này để tắm hoặc rửa vùng da bị tổn thương.

2.4 Điều trị phong thấp, đau nhức xương khớp

Nguyên liệu: 15g lá vông khô, 15g ngũ gia bì, 15g kê huyết đằng.

Cách chế biến: Rửa sạch các vị thuốc, cho vào ấm sắc với nước, chia làm 2 lần uống trong ngày.

Đây là bài thuốc có tác dụng thông kinh lạc, giảm đau nhức, rất phù hợp với những người đau nhức xương khớp do phong thấp.

Lá vông nem có thể kết hợp với ngũ gia bì, kê huyết đằng sắc với nước để trị đau nhức xương khớp.

3. Một số lưu ý khi sử dụng lá vông nem

Không dùng quá liều lá vông nem: Liều lượng thông thường chỉ nên dao động từ 10g - 15g lá khô hoặc 20g - 40g lá tươi mỗi ngày. Nếu dùng quá nhiều, người bệnh có thể gặp các triệu chứng như rã rời chân tay, sụp mi mắt, chóng mặt, buồn nôn, cơ thể mệt mỏi cực độ. Nếu thấy các dấu hiệu này, cần ngừng sử dụng ngay lập tức.

Không sử dụng lá vông nem liên tục trong thời gian dài: Nguyên nhân do nếu dùng lâu dài có thể gây ảnh hưởng đến chức năng gan, thận và gây lệ thuộc vào thuốc để ngủ.

Khi dùng lá tươi đắp lên búi trĩ hoặc vết thương hở:Thay vào đó, phải rửa sạch bằng nước muối và sát khuẩn kỹ để tránh nhiễm trùng, đặc biệt tránh vi khuẩn có thể xâm nhập ngược vào cơ thể.

Tương tác thuốc: Thận trọng khi kết hợp với các loại thuốc an thần hoặc các loại thuốc ức chế hệ thần kinh trung ương khác vì có thể làm tăng tác dụng hiệp đồng quá mức.

Một số trường hợp cần hạn chế: Không dùng cho trẻ em (đặc biệt là trẻ sơ sinh), phụ nữ có thai hoặc đang cho con bú. Thận trọng khi dùng loại lá này cho người bị huyết áp thấp do có tác dụng an thần nhẹ. Với người người lái xe, làm việc trên cao, vận hành máy móc cần thận trọng khi sử dụng, tốt nhất là cần tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi dùng.

BS. Nguyễn Huy Hoàng