Bài 4 (Bài cuối): Văn hóa kiến tạo tương lai – Con đường phát triển bền vững

Sau khi văn hóa đã đi qua hành trình trở về với địa tầng bản sắc, được đánh thức trong ký ức con người và được vận hành như một động lực phát triển, câu chuyện không còn dừng lại ở việc khẳng định vai trò của văn hóa. Ở chặng cuối này, điều cốt lõi hơn được đặt ra: từ nền tảng ấy, Hải Phòng sẽ đi về đâu, và tương lai đô thị sẽ được kiến tạo như thế nào?

Hải Phòng - đô thị cảng sôi động và đa diện, nơi văn hóa được đặt vào trung tâm phát triển.

Phát triển bền vững thường được nhắc đến bằng những khái niệm lớn như tăng trưởng xanh hay hạ tầng hiện đại. Nhưng chiều sâu thật sự của phát triển bền vững chính là sự bền vững của con người, bản sắc và các giá trị xã hội. Không có nền tảng văn hóa đủ chắc, mọi tăng trưởng đều có nguy cơ mất hướng.

Văn hóa, vì thế, không chỉ là di sản của quá khứ hay chất keo gắn kết hiện tại, mà là lực kiến tạo tương lai. Nó định hình cách một đô thị tổ chức đời sống, cách con người chung sống với nhau, cách cộng đồng xây dựng niềm tin và cách thành phố tự xác lập bản lĩnh trong dòng chảy phát triển ngày càng nhanh.

Hải Phòng đang đứng trước ngưỡng cửa của giai đoạn phát triển mới. Thành phố tiếp tục mở rộng không gian, tăng tốc hạ tầng và thu hút nguồn lực kinh tế. Nhưng song hành với tốc độ ấy là yêu cầu rõ ràng về chiều sâu: chiều sâu văn hóa, chiều sâu con người và chiều sâu của chất lượng sống đô thị. Chính ở đây, văn hóa trở thành yếu tố quyết định để thành phố không bị cuốn trôi trong quỹ đạo tăng trưởng thuần túy.

Không gian sống, công cộng và văn hóa đô thị trở thành yếu tố thiết yếu định hình chất lượng sống và bản sắc cộng đồng.

Một đô thị phát triển bằng văn hóa là đô thị đặt con người ở vị trí trung tâm. Con người không chỉ là lực lượng lao động hay đối tượng thụ hưởng, mà là chủ thể sáng tạo, là người mang theo ký ức, bản sắc và khát vọng. Khi con người được sống trong một không gian đô thị có căn cốt, được tham gia vào đời sống văn hóa phong phú và khuyến khích sáng tạo, thành phố tự khắc hình thành sức sống bền bỉ từ bên trong.

Văn hóa cũng là nền tảng tạo nên sức cạnh tranh dài hạn cho đô thị. Trong bối cảnh các thành phố ngày càng tiệm cận nhau về hạ tầng, mô hình phát triển và ưu đãi đầu tư, bản sắc văn hóa trở thành giá trị không thể sao chép. Đó là thứ làm nên sự khác biệt, tạo ra dấu ấn riêng và giữ chân con người gắn bó với thành phố không chỉ bằng cơ hội kinh tế, mà bằng cảm xúc, ký ức và niềm tự hào địa phương.

Sự hiện diện của văn hóa trong đời sống đô thị góp phần nâng cao chất lượng sống, tạo nên cộng đồng gắn kết và bản sắc riêng.

Với Hải Phòng, con đường phát triển bền vững không nằm ở việc lựa chọn giữa tăng trưởng và bảo tồn, giữa hiện đại và truyền thống. Con đường ấy nằm ở khả năng dung hòa: phát triển nhanh nhưng không đánh mất căn cốt, hiện đại nhưng không xa rời bản sắc, mở rộng không gian nhưng vẫn giữ được chiều sâu văn hóa. Khi văn hóa được đặt đúng vị trí, mọi quyết sách phát triển đều có điểm tựa, mọi chuyển động đô thị đều có định hướng.

Nhìn về phía trước, Hải Phòng không chỉ hướng tới hình ảnh một thành phố cảng mạnh hay một trung tâm công nghiệp lớn, mà là một đô thị có bản lĩnh văn hóa – nơi tăng trưởng gắn liền với chất lượng sống, nơi hiện đại song hành cùng ký ức, và nơi con người tìm thấy cả cơ hội lẫn cảm giác thuộc về. Đó là hình ảnh của một thành phố biết mình là ai, đến từ đâu và muốn đi đến đâu.

Xuân Huy