Bài 2: Phân phối nguồn lực cho doanh nghiệp tư nhân

LTS: Nền kinh tế Việt Nam có độ mở lớn, gắn sâu vào thương mại và đầu tư quốc tế, nên mỗi “cú sốc” bên ngoài đều tác động trực tiếp đến tăng trưởng, sản xuất và đời sống trong nước. Trong bối cảnh môi trường quốc tế biến động nhanh và khó lường như hiện nay, yêu cầu tự chủ chiến lược đối với Việt Nam trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Nền sản xuất tự lực

Việt Nam có lợi thế là có một nền sản xuất tự lực, đây là yếu tố quan trọng để từ đó xây dựng nên một nền kinh tế tự chủ. Nhìn lại những năm trước, trong giai đoạn dịch Covid-19 đã cho thấy, việc nền sản xuất có thể tự chủ được là rất quan trọng và có ý nghĩa vô cùng lớn.

Một số quốc gia khi trải qua biến cố, bị ngắt nguồn cung hàng hóa, phải đối mặt với những rủi ro rất cao, đặc biệt là rủi ro về an ninh, nhưng khi có một nền sản xuất thì chúng ta có thể tự lực, tự cường và có thể xuất khẩu.

Khi có năng lực tự lực, tự cường thì nền kinh tế có thể đứng vững được trên đôi chân của mình bất kể thế giới bên ngoài xảy ra bất ổn, xung đột. Từ đó, vị thế trên trường quốc tế cũng được khẳng định.

Thực tế trong quá khứ đã cho chúng ta thấy rõ điều đó: Vai trò của Việt Nam đã được nâng lên đáng kể khi tự chủ được gạo và thậm chí có gạo xuất khẩu, được rất nhiều quốc gia và các tổ chức quốc tế đánh giá rất cao.

Nhìn rộng ra thế giới, các cường quốc hoặc những quốc gia có vai trò quan trọng trong việc chế tạo, sản xuất những mặt hàng nhất định thường có vị thế cao trong chuỗi sản xuất toàn cầu. Khi hàng hóa của chúng ta ngày càng quan trọng, càng phủ khắp thế giới thì địa chính trị, vị thế, tiếng nói của quốc gia cũng nâng cao.

Ông Đậu Anh Tuấn

Bên cạnh đó, một khi công nghiệp nội địa phát triển cũng tác động quan trọng tới an ninh, quốc phòng, một khi các doanh nghiệp trong lĩnh vực cơ khí, chế tạo máy, điện tử phát triển hơn thì chắc chắn năng lực sản xuất thiết bị vũ khí, năng lực quốc phòng cũng sẽ được đảm bảo hơn.

Nhưng để xây dựng nên một nền kinh tế tự chủ, dứt khoát chúng ta phải dựa vào nội lực, trong đó các doanh nghiệp phải là hạt nhân của nền kinh tế, đặc biệt là khối doanh nghiệp tư nhân.

Doanh nghiệp phải là hạt nhân của nền kinh tế

Trong những năm qua, có thể thấy khu vực doanh nghiệp tư nhân Việt Nam đã có những thay đổi tích cực: Quy mô lớn lên, sự đa dạng được tăng cường và đã xuất hiện những doanh nghiệp tư nhân có thương hiệu lớn được khẳng định.

Dẫu vậy, bức tranh về các doanh nghiệp lớn cũng gợi lên nhiều suy nghĩ. Thứ nhất là về cơ cấu và thực trạng doanh nghiệp, đó là khi bất động sản, tài chính vẫn chiếm tỷ trọng lớn, đến hơn 50% doanh nghiệp, trong khi các ngành sản xuất, chế biến, chế tạo chỉ chiếm chưa đến 10% trong số 500 doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam.

Thêm vào đó, việc phân phối nguồn lực dành cho doanh nghiệp tư nhân cần được công bằng, minh bạch hơn nữa, đặc biệt là về tiếp cận nguồn lực vốn và đất đai.

Các nghiên cứu khảo sát của VCCI cho thấy, doanh nghiệp đang sử dụng nguồn vốn vay ngân hàng là chủ đạo, điều này đặt ra yêu cầu phải khơi thông những nguồn vốn khác như trái phiếu, các quỹ đầu tư, thậm chí là tìm đến các nguồn vốn quốc tế.

Hiện nay, Nghị quyết số 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân đã đưa ra con số phấn đấu mục tiêu 20 doanh nghiệp Việt Nam phải khẳng định được thương hiệu toàn cầu. Muốn có được con số đó, chúng ta phải có một hệ thống nuôi dưỡng, một bệ đỡ từ phía Nhà nước.

Theo tôi, chính quyền mọi nơi đều như vậy, vai trò của Nhà nước trong hỗ trợ doanh nghiệp là rất lớn. “Bệ đỡ” của Nhà nước không gì khác hơn là cần cải cách thể chế mạnh mẽ hơn nữa, mà cụ thể là cần phải triển khai một cách quyết liệt loạt chính sách vừa ban hành như Nghị quyết 68, Nghị quyết 57 hay Nghị quyết 59.

Tôi cho rằng, các chính sách phải tập trung nguồn lực để thúc đẩy sự phát triển các ngành công nghiệp, cần giải quyết được các vấn đề đất đai, về mặt bằng kinh doanh cho doanh nghiệp sản xuất; cần những chính sách về tín dụng tốt hơn.

Bên cạnh đó, phải có những giải pháp để hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực cho doanh nghiệp tư nhân. Bởi các doanh nghiệp tư nhân trong nước sẽ khó cạnh tranh với doanh nghiệp FDI về thu hút nhân lực chất lượng.

Các doanh nghiệp FDI với đặc điểm chu kỳ đầu tư ngắn nên thường thu hút nhân lực bằng mức lương cao, từ đó tạo áp lực về chi phí rất lớn cho doanh nghiệp tư nhân trong nước. Bên cạnh đó, Nhà nước cũng cần phải hỗ trợ thông qua các giải pháp về công nghệ. Bởi, để doanh nghiệp tư nhân có khả năng cạnh tranh thì phải có công nghệ tốt.

Cuối cùng, Nhà nước cần phải hỗ trợ về thủ tục hành chính. Bởi các doanh nghiệp tư nhân phải đối mặt với rất nhiều gánh nặng tuân thủ trong nhiều lĩnh vực khác nhau như: quy chuẩn, tiêu chuẩn, trình tự, thủ tục về đất đai, xây dựng, môi trường. Điều này khiến quá trình đầu tư mất nhiều thời gian, chi phí đầu tư cao và giảm sức cạnh tranh.

ĐẬU ANH TUẤN, Phó Tổng thư ký kiêm Trưởng ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam