Bắc Ninh: Khai thác giá trị ẩm thực để phát triển du lịch

Đặc sản níu chân du khách

Trong xu hướng du lịch trải nghiệm, ẩm thực ngày càng giữ vai trò quan trọng trong việc định hình hình ảnh điểm đến. Không chỉ đáp ứng nhu cầu ăn uống, mỗi món ăn còn chứa đựng những giá trị văn hóa, lịch sử, tập quán sinh hoạt, góp phần tạo nên bản sắc riêng của mỗi vùng đất. Sau khi hợp nhất, tỉnh Bắc Ninh sở hữu nguồn tài nguyên ẩm thực phong phú, hội tụ tinh hoa của vùng Kinh Bắc và khu vực trung du, miền núi.

Quảng bá ẩm thực Bắc Ninh tại phường Hạ Long (Quảng Ninh).

Không ít đặc sản đã trở thành thương hiệu được nhiều du khách biết đến như bánh phu thê Đình Bảng, bánh tẻ làng Chờ, bánh khúc làng Diềm, rượu làng Vân, bánh đa Kế, bún Đa Mai, mỳ Chũ, vải thiều Lục Ngạn, gà đồi Yên Thế, chè bản Ven, nem nướng Liên Chung, chả giã tay Lục Nam, mật ong rừng Sơn Động… Không chỉ phản ánh sự đa dạng về nguyên liệu và cách chế biến, những sản vật này còn gắn với lịch sử hình thành của nhiều làng nghề, vùng sản xuất và cộng đồng dân cư. Ở nhiều điểm du lịch, ẩm thực đã trở thành một phần không thể thiếu trong hành trình trải nghiệm của du khách.

Tại Khu du lịch sinh thái Suối Mỡ (xã Nghĩa Phương), ngoài hoạt động tham quan, chiêm bái và nghỉ dưỡng, du khách còn có cơ hội thưởng thức các món ăn chế biến từ nguyên liệu bản địa, mang đậm bản sắc của đồng bào dân tộc thiểu số. Ông Nguyễn Văn Hiệp, phụ trách khách sạn Suối Mỡ cho biết, đơn vị ưu tiên sử dụng các sản vật địa phương như gà ri, cá suối, ong, trứng kiến, rau rừng... để chế biến món ăn phục vụ thực khách trong và ngoài tỉnh. Bên cạnh đó, khách sạn còn giới thiệu các đặc sản như bánh đa Kế, mỳ Chũ, mật ong rừng, hạt dẻ, trà hoa vàng... nhằm đáp ứng nhu cầu mua sắm của du khách.

Tại vùng cây ăn quả thuộc huyện Lục Ngạn (cũ), du khách có thể tham quan hồ Khuôn Thần, hồ Cấm Sơn, các làng nghề truyền thống, trải nghiệm thu hoạch, thưởng thức vải thiều, cam, bưởi và những sản vật đặc trưng ngay tại địa phương. Mô hình này không chỉ tạo thêm trải nghiệm mà còn góp phần quảng bá nông sản và nâng cao giá trị sản phẩm.

Ở điểm du lịch cộng đồng bản Ven (xã Xuân Lương), các món ăn của đồng bào Cao Lan như thịt dê, lợn rừng quay, khâu nhục, xôi ngũ sắc… trở thành điểm nhấn trong chương trình trải nghiệm văn hóa. Tại Khu du lịch tâm linh - sinh thái Tây Yên Tử, nhiều thực khách lựa chọn cá suối, gà nướng, măng rừng như một phần không thể thiếu trong thực đơn của chuyến đi.

Theo ông Nguyễn Văn Bảo, đại diện Điểm du lịch Bầu Tiên (xã Kiên Lao), đơn vị chú trọng cả chất lượng món ăn và cách bài trí. Thay vì bày biện theo cách thông thường, các món ăn được trình bày trên mẹt tre, lót lá, tạo cảm giác gần gũi với văn hóa bản địa. Hiện Điểm du lịch có thể phục vụ khoảng 800 - 900 thực khách cùng lúc. Tới đây, đơn vị sẽ đầu tư thêm khu trưng bày đặc sản, quà lưu niệm (khoảng 9 gian) nhằm gia tăng trải nghiệm cho du khách.

Nâng tầm đặc sản địa phương

Cùng với khai thác làm gia tăng giá trị, công tác quảng bá ẩm thực của tỉnh được đơn vị chức năng quan tâm thông qua các hội chợ, liên hoan ẩm thực và chương trình xúc tiến du lịch tại các tỉnh, thành phố như Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Nghệ An, Thành phố Hồ Chí Minh... Qua đó, nhiều đặc sản của Bắc Ninh được giới thiệu rộng rãi đến du khách và doanh nghiệp lữ hành.

Ẩm thực phục vụ du khách tại Điểm du lịch sinh thái Bầu Tiên (xã Kiên Lao).

Tuy nhiên, theo đánh giá của cơ quan chuyên môn và nhiều doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực du lịch, ẩm thực của tỉnh vẫn chưa phát huy hết tiềm năng để trở thành sản phẩm có sức cạnh tranh cao. Nhiều đặc sản vẫn chủ yếu tiêu thụ dưới dạng nguyên liệu hoặc hàng hóa thông thường; chưa xuất hiện phổ biến trong hệ thống nhà hàng, khách sạn tại các khu, điểm du lịch. Bên cạnh đó, không gian giới thiệu và bán đặc sản tại nhiều điểm đến còn ít; dịch vụ ăn uống quy mô nhỏ; sự liên kết giữa người sản xuất, cơ sở chế biến và doanh nghiệp du lịch chưa chặt chẽ, khiến giá trị của sản phẩm chưa được phát huy tương xứng.

Ẩm thực chỉ thực sự trở thành sản phẩm du lịch khi được đặt trong chuỗi giá trị hoàn chỉnh, từ bảo tồn nguồn nguyên liệu, nâng cao chất lượng chế biến, xây dựng thương hiệu, tổ chức không gian trải nghiệm đến quảng bá và tiêu thụ.

Ông Nguyễn Xuân Thủy, Giám đốc Trung tâm Văn hóa và Xúc tiến du lịch tỉnh cho biết, thời gian tới, đơn vị sẽ tiếp tục phối hợp với các địa phương, doanh nghiệp đẩy mạnh quảng bá ẩm thực thông qua các hội chợ, liên hoan ẩm thực; tăng cường truyền thông trên nền tảng số; đồng thời tổ chức các đoàn khảo sát để doanh nghiệp, các hộ kinh doanh, hợp tác xã du lịch cộng đồng trao đổi, học tập, chia sẻ kinh nghiệm, kết nối xây dựng sản phẩm và mở rộng thị trường…

Nhiều chuyên gia cho rằng, các đơn vị làm du lịch cần đổi mới tư duy, cách làm trong giới thiệu, quảng bá; chính quyền, ngành chức năng có những cơ chế chính sách hỗ trợ. Theo bà Trần Thị Thảo, đại diện Công ty cổ phần Giáo dục thương mại và Du lịch Việt Hưng Tourist, nếu muốn đưa đặc sản trở thành sản phẩm du lịch hấp dẫn, các địa phương cần tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức, cá nhân mở gian hàng giới thiệu sản vật tại các điểm du lịch; ưu tiên những người có kinh nghiệm và tâm huyết với hoạt động kinh doanh dịch vụ. Cùng đó, có cơ chế khuyến khích người dân địa phương trực tiếp tham gia làm du lịch để tạo sinh kế và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Ở góc độ chuyên môn, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Thanh Thủy, Trưởng Khoa Du lịch, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, người từng có nhiều nghiên cứu về du lịch của tỉnh gợi mở, việc phát triển du lịch ẩm thực cần bắt đầu từ chính nguồn nguyên liệu đặc trưng của địa phương. Trên cơ sở đó, các tổ chức, cá nhân làm du lịch nghiên cứu, xây dựng hệ thống món ăn, đặc sản, thiết kế không gian nhà hàng mang bản sắc riêng. Tăng cường tổ chức các sự kiện giới thiệu sản vật, cuộc thi chế biến món ăn và có chính sách hỗ trợ nghệ nhân, khôi phục các làng nghề truyền thống. Theo bà, phát triển du lịch từ ẩm thực không chỉ là câu chuyện của ngành du lịch mà cần sự tham gia của người dân, nghệ nhân, doanh nghiệp và chính quyền địa phương…

Ẩm thực chỉ thực sự trở thành sản phẩm du lịch khi được đặt trong chuỗi giá trị hoàn chỉnh, từ bảo tồn nguồn nguyên liệu, nâng cao chất lượng chế biến, xây dựng thương hiệu, tổ chức không gian trải nghiệm đến quảng bá và tiêu thụ. Với nền tảng văn hóa đặc sắc cùng hệ thống đặc sản phong phú, Bắc Ninh có đủ điều kiện để xây dựng thương hiệu du lịch ẩm thực riêng, góp phần nâng cao sức hấp dẫn của điểm đến để phát triển kinh tế du lịch.

Công Tuấn