Phóng sự của 3 nhà văn Vũ Trọng Phụng, Tam Lang, Ngọc Giao được tái bản

Lục xì - Đêm sông Hương - Xóm Rá - Những phóng sự về nghề mại dâm ở Hà Nội - Huế - Sài Gòn nửa đầu thế kỷ XX và Những đồng tiền siết máu - Tôi thầu khoán. Ảnh: NXB Phụ nữ Việt Nam.

Nhà xuất bản (NXB) Phụ nữ Việt Nam mới tái bản cuốn sách Lục xì - Đêm sông Hương - Xóm Rá - Những phóng sự về nghề mại dâm ở Hà Nội - Huế - Sài Gòn nửa đầu thế kỷ XX. Đây là những phóng sự của ba nhà văn Vũ Trọng Phụng, Tam Lang và Ngọc Giao viết về nghề mại dâm ở 3 thành phố, ra mắt lần đầu từ những năm 1930-1960.

Đồng thời, NXB cũng tái bản cuốn Những đồng tiền siết máu - Tôi thầu khoán của tác giả Lê Văn Trương. Đây là hai trong số những tác phẩm đặc sắc nhất của Lê Văn Trương viết về hành trình phiêu lưu của tác giả ở một số quốc gia trong những năm đầu thế kỷ XX.

Lục xì là hành trình của Vũ Trọng Phụng thâm nhập vào một phúc đường chữa bệnh hoa liễu cho gái mại dâm thời Pháp thuộc. Nơi ấy, người ta gọi nôm na là nhà lục xì. Đây vốn là một nơi mà không phải ai cũng có thể thâm nhập vào dễ dàng để khai thác thông tin.

Đêm sông Hương là tập phóng sự của nhà văn Tam Lang (Vũ Đình Chí) xuất bản lần đầu năm 1938, điều tra về nạn mại dâm ở Huế. Nạn mại dâm này, theo điều tra của Tam Lang, nó vừa là nạn nhưng nó cũng vừa là “mốt”.

Xóm Rá được nhà văn Ngọc Giao hoàn thành năm 1957. Trước khi viết Xóm Rá, năm 1949, nhà văn Ngọc Giao đã mất hai tháng để thâm nhập vào xóm Rá ở Sài Gòn, nơi mà theo nhà văn, “là một cõi địa ngục, có mặt hầu hết tướng tá, bộ trưởng, ngoại giao, lẫn lộn với bầy đĩ bợm thượng trung lưu”.

Việc tái bản các tác phẩm nổi tiếng này trong bối cảnh hiện nay, theo TS Trần Ngọc Hiếu - giảng viên khoa Ngữ Văn, Đại học Sư phạm Hà Nội - gợi lên nhiều suy ngẫm mới.

Theo ông, sau hơn nửa thế kỷ, đọc lại bộ tác phẩm có thể thấy tâm điểm phê phán của những nhà văn - ký giả này không phải là những phụ nữ buôn phấn bán hương. Ông ghi nhận đây là những tác phẩm mang âm hưởng nữ quyền, nếu hiểu một trong những mục tiêu quan trọng và đầy khó khăn của nữ quyền là đấu tranh cho quyền sống và nhân phẩm của phụ nữ.

Ông đánh giá ở thời hiện tại, những thiên phóng sự này vẫn giữ nguyên tính thời sự. "Trong bối cảnh của những thảo luận về nữ quyền được dấy lên ở Việt Nam thời gian gần đây, bộ ba tác phẩm của Tam Lang, Vũ Trọng Phụng và Ngọc Giao cần được ra mắt trở lại. Chúng không chỉ giúp công chúng hiểu được những góc khuất của đời sống trong quá khứ mà còn có giá trị tham chiếu, để chúng ta có thể thúc đẩy những cách can thiệp hợp lý hơn, bớt gây tổn thương hơn và trên hết, nhân bản hơn, vào những vấn đề của xã hội hiện tại", TS Trần Ngọc Hiếu khẳng định.

Với tác phẩm của Lê Văn Trương, TS Trần Ngọc Hiếu bình luận khi đọc lại tác phẩm ở thời điểm này từ lăng kính phê bình giới, có thể xem đây như một trường hợp của văn chương nam tính.

"Từ những thành công và hạn chế của Lê Văn Trương với thứ văn chương nam tính của ông, những người trong lĩnh vực sáng tạo văn hóa có thể rút ra những bài học hữu ích để xây dựng một hình tượng nam tính anh hùng có chiều sâu, có bản sắc và đem đến những hiệu ứng tích cực không chỉ trong công nghiệp giải trí mà còn về những phương diện xã hội sâu xa hơn", TS Trần Ngọc Hiếu đúc kết.

Thụy An