Ba loại ung thư khiến hơn 10.000 người Việt mắc mới mỗi năm

Khi dân số già hóa, số lượng bệnh nhân cao tuổi nhiều hơn thì tỷ lệ phát hiện ung thư tiền liệt tuyến cũng ngày càng nhiều. Ảnh minh họa: Duy Hiệu.

Tại Hội thảo tập huấn chuẩn châu Âu về giải phẫu bệnh tiết niệu do Bệnh viện Bình Dân tổ chức ngày 20/6, PGS.TS Trần Vĩnh Hưng, Giám đốc Bệnh viện, cho hay dữ liệu GLOBOCAN 2022 của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho thấy chỉ riêng ba loại ung thư tiết niệu phổ biến nhất gồm ung thư tuyến tiền liệt, ung thư bàng quang và ung thư thận đã ghi nhận hơn 10.000 ca mắc mới mỗi năm tại Việt Nam.

Mỗi năm Bệnh viện Bình Dân tiếp nhận hơn 30.000 lượt khám ngoại trú chuyên khoa và thực hiện trên 5.000 ca phẫu thuật ung thư tiết niệu, chủ yếu là ung thư tuyến tiền liệt, bàng quang và thận.

Riêng năm 2025, bệnh viện đã phân tích hơn 25.700 mẫu bệnh phẩm giải phẫu bệnh, trong đó hơn 6.200 mẫu liên quan đến các loại ung thư tiết niệu.

Bệnh ung thư đường tiết niệu gia tăng rõ rệt

Theo PGS Hưng, thực tiễn điều trị ngày càng cho thấy vai trò then chốt của giải phẫu bệnh trong y học chính xác. Đối với các bệnh lý ung thư tiết niệu, đây là tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán, giúp xác định giai đoạn bệnh, tiên lượng và lựa chọn chiến lược điều trị phù hợp cho từng bệnh nhân.

“Đằng sau mỗi tiêu bản giải phẫu bệnh còn là cơ hội bảo tồn cơ quan, bảo tồn chức năng và duy trì chất lượng sống cho người bệnh”, bác sĩ Hưng nói.

PGS.TS Trần Vĩnh Hưng, Giám đốc Bệnh viện Bình Dân phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Trần Nhung.

TS.BS Nguyễn Tế Kha, Trưởng khoa Phẫu thuật Ung bướu Tiết niệu, Bệnh viện Bình Dân, cũng cho biết trong nhóm ung thư đường tiết niệu hiện nay, ba bệnh lý thường gặp nhất gồm ung thư thận, ung thư bàng quang và ung thư tiền liệt tuyến.

Trong đó, ung thư thận được chia thành hai nhóm chính là ung thư biểu mô tế bào thận (RCC) và ung thư biểu mô tế bào chuyển tiếp (TCC).

Theo ghi nhận từ thực tế điều trị, số ca ung thư tiền liệt tuyến trong những năm gần đây có xu hướng gia tăng rõ rệt và hiện chiếm tỷ lệ lớn trong nhóm ung thư tiết niệu.

"Điều này không đồng nghĩa bệnh đang trẻ hóa hay gia tăng đột biến", bác sĩ Kha lý giải.

Một trong những nguyên nhân quan trọng là khả năng phát hiện bệnh hiện nay đã tốt hơn trước nhờ sự phát triển của các phương tiện chẩn đoán.

Bên cạnh đó, tuổi thọ người dân ngày càng tăng và nhận thức chăm sóc sức khỏe được cải thiện cũng khiến nhiều người chủ động kiểm tra sức khỏe tuyến tiền liệt hơn.

So với cách đây một thập kỷ, việc chẩn đoán và điều trị ung thư tiền liệt tuyến đã có nhiều thay đổi. Trước đây, việc phát hiện và chẩn đoán ung thư tiết niệu còn gặp nhiều khó khăn. Hiện nay, các bác sĩ không chỉ xác định sự hiện diện của khối u mà còn phải đánh giá chính xác mức độ nguy hiểm của tổn thương để đưa ra phác đồ điều trị phù hợp.

Bác sĩ Kha cho biết sinh thiết tuyến tiền liệt hiện nay không chỉ dừng lại ở mục tiêu xác nhận chẩn đoán mà còn phải cung cấp đầy đủ thông tin giúp định hướng điều trị. Một trường hợp phát hiện ung thư nhưng không có ý nghĩa lâm sàng có thể khiến người bệnh phải chịu thêm đau đớn, tốn kém chi phí và lo lắng mà không mang lại lợi ích rõ rệt.

Ví dụ, ở những bệnh nhân lớn tuổi, có nhiều bệnh lý nền hoặc thời gian sống dự kiến không còn dài, việc áp dụng các chiến lược điều trị quá tốn kém có thể không mang lại giá trị tương xứng. Ngược lại, đối với những khối u phát triển chậm, kích thước nhỏ, chưa di căn và không đe dọa tính mạng, người bệnh có thể được theo dõi tích cực thay vì điều trị can thiệp ngay lập tức.

Theo bác sĩ Kha, xu hướng hiện nay là nâng cao chất lượng sinh thiết, tăng độ chính xác trong chẩn đoán để tiến tới điều trị cá thể hóa và điều trị trúng đích cho từng người bệnh.

Phần lớn bệnh nhân đến viện khi bệnh đã muộn

Bác sĩ Kha cho hay một trong những đặc điểm đáng chú ý nhất của ung thư tiền liệt tuyến là bệnh gần như không có triệu chứng trong giai đoạn đầu.

Tăng sinh lành tính (phì đại) tuyến tiền liệt thường phát triển vào bên trong, chèn ép niệu đạo nên gây ra các triệu chứng rõ rệt như tiểu khó, tiểu đêm hoặc tiểu nhiều lần. Ngược lại, ung thư tuyến tiền liệt thường phát triển hướng ra phía ngoài. Do đó ở giai đoạn sớm, bệnh âm thầm tiến triển và hiếm khi gây ra các rối loạn về tiểu tiện.

Nhiều trường hợp người bệnh chỉ được phát hiện khi khám sức khỏe định kỳ hoặc khi thực hiện các xét nghiệm tầm soát.

Bác sĩ Kha nhấn mạnh hiện chưa có bằng chứng cho thấy ung thư tiền liệt tuyến đang trẻ hóa. Tuy nhiên, số trường hợp được phát hiện ở người còn tương đối trẻ đang tăng lên nhờ các chương trình tầm soát hiệu quả hơn trước.

TS Nguyễn Tế Kha phẫu thuật bằng robot cho bệnh nhân ung thư. Ảnh: Trần Nhung.

Nếu như trước đây nhiều hướng dẫn chỉ khuyến cáo sinh thiết khi chỉ số PSA trên 10 ng/mL, các khuyến cáo mới của Hiệp hội Tiết niệu Mỹ và Hiệp hội Tiết niệu châu Âu cho thấy khoảng PSA từ 4-10 ng/mL đã có nguy cơ phát hiện ung thư tương đối cao.

"Đây cũng là giai đoạn mà nhiều trường hợp vẫn còn ở mức độ sớm, khả năng điều trị khỏi rất cao nếu được phát hiện kịp thời", bác sĩ Kha chia sẻ.

Yếu tố gia đình hiện được xem là nguy cơ quan trọng nhất đã được xác định rõ. Nam giới có cha mắc ung thư tiền liệt tuyến có nguy cơ mắc bệnh cao hơn đáng kể so với người bình thường. Do đó, trong khi nam giới nói chung được khuyến cáo tầm soát từ khoảng 50 tuổi, những người có tiền sử gia đình nên bắt đầu kiểm tra từ năm 40 tuổi.

Theo thực tế điều trị tại Bệnh viện Bình Dân, chỉ khoảng 20% bệnh nhân được phát hiện ở giai đoạn sớm. Đây là nhóm có khả năng điều trị khỏi rất cao sau phẫu thuật. Ngược lại, khoảng 80% người bệnh đến khám khi ung thư đã ở giai đoạn muộn, khiến khả năng điều trị triệt để giảm đáng kể.

Bác sĩ Kha cho rằng việc phát hiện sớm không chỉ nâng cao cơ hội sống mà còn góp phần giảm gánh nặng kinh tế cho người bệnh và gia đình.

Ở giai đoạn sớm, người bệnh có thể được điều trị hiệu quả với chi phí hợp lý hơn. Trong khi đó, khi bệnh tiến triển, nhiều trường hợp phải trải qua phẫu thuật robot, điều trị nội tiết, hóa trị hoặc xạ trị kéo dài với chi phí lên tới hàng trăm triệu đồng.

Hiện chưa có biện pháp nào được chứng minh có thể phòng ngừa hoàn toàn ung thư tiền liệt tuyến. Tuy nhiên, bác sĩ Kha khuyến cáo nam giới nên duy trì lối sống lành mạnh, kiểm soát cân nặng, hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá và thực hiện tầm soát định kỳ.

Theo bác sĩ Kha, việc chủ động kiểm tra sức khỏe tuyến tiền liệt vẫn là giải pháp hiệu quả nhất để phát hiện sớm bệnh, nâng cao cơ hội điều trị thành công và bảo tồn chất lượng sống cho người bệnh.

Nguyễn Thuận