Ba bộ phim duy nhất giành được cả 5 giải thưởng lớn trong lịch sử Oscar

Trong lịch sử gần 100 năm của Giải thưởng Viện Hàn lâm (Oscar), có vô số bộ phim xuất sắc được vinh danh, nhưng chỉ duy nhất ba tác phẩm từng đạt được kỳ tích giành trọn Big Five, năm hạng mục quan trọng nhất gồm: Phim hay nhất, Đạo diễn xuất sắc nhất, Nam chính xuất sắc nhất, Nữ chính xuất sắc nhất và Kịch bản (gốc hoặc chuyển thể) xuất sắc nhất. Thành tích hiếm hoi này đến nay vẫn là một trong những dấu mốc khó chinh phục nhất của điện ảnh thế giới.

Tượng vàng Oscar, biểu tượng danh giá của điện ảnh thế giới

Oscar lần đầu được tổ chức vào năm 1929 trong một buổi tiệc kín kéo dài vỏn vẹn 15 phút, hoàn toàn khác xa với quy mô hoành tráng của hiện tại. Qua gần một thế kỷ phát triển, giải thưởng này không chỉ trở thành biểu tượng danh giá của ngành công nghiệp điện ảnh mà còn chứng kiến nhiều kỷ lục ấn tượng. Tuy nhiên, việc một bộ phim có thể chiến thắng cả năm hạng mục lớn nhất vẫn là điều gần như không tưởng, minh chứng cho sự toàn diện hiếm có về nghệ thuật và diễn xuất.

Bộ phim đầu tiên đạt được kỳ tích này là It Happened One Night (1934) của đạo diễn Frank Capra. Tác phẩm thuộc thể loại hài - lãng mạn, kể câu chuyện về một tiểu thư nổi loạn và một phóng viên đầy duyên dáng, đã nhanh chóng chiếm được cảm tình của khán giả nhờ sự kết hợp ăn ý giữa hai diễn viên chính Clark Gable và Claudette Colbert. Không chỉ là một bộ phim giải trí hấp dẫn, tác phẩm còn ghi dấu với cách kể chuyện tinh tế và gần gũi.

Clark Gable và Claudette Colbert trong It Happened One Night (1934)

Tại lễ trao giải Oscar lần thứ 7 năm 1935, bộ phim đã làm nên lịch sử khi chiến thắng toàn bộ năm hạng mục quan trọng. Clark Gable giành giải Nam chính xuất sắc nhất, Claudette Colbert được vinh danh Nữ chính xuất sắc nhất, trong khi Frank Capra nhận giải Đạo diễn xuất sắc. Bộ phim đồng thời thắng giải Phim hay nhất và Kịch bản chuyển thể xuất sắc, trở thành tác phẩm đầu tiên hoàn tất "cú sweep" lịch sử này.

Phải mất tới 40 năm sau, điện ảnh thế giới mới chứng kiến một bộ phim thứ hai tái lập thành tích này. Đó là One Flew Over the Cuckoo's Nest (1975), tác phẩm chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của Ken Kesey. Bộ phim của đạo diễn Miloš Forman kể về cuộc đối đầu giữa một bệnh nhân nổi loạn và hệ thống quản lý hà khắc tại một bệnh viện tâm thần, mang đến góc nhìn sâu sắc về tự do cá nhân và quyền lực.

Jack Nicholson trong One Flew Over the Cuckoo’s Nest (1975)

Dù từng bị trì hoãn trong quá trình sản xuất, bộ phim khi ra mắt đã nhanh chóng trở thành hiện tượng, vừa thành công về mặt thương mại vừa nhận được sự đánh giá cao từ giới phê bình. Tại Oscar năm 1976, phim giành giải Phim hay nhất trong một mùa giải cạnh tranh khốc liệt. Jack Nicholson và Louise Fletcher lần lượt chiến thắng ở hạng mục Nam và Nữ chính xuất sắc, trong khi Miloš Forman được vinh danh Đạo diễn xuất sắc. Kịch bản chuyển thể cũng được trao giải, giúp bộ phim trở thành tác phẩm thứ hai trong lịch sử giành trọn Big Five.

Không phải chờ thêm nhiều thập kỷ, đến năm 1991, điện ảnh thế giới tiếp tục ghi nhận kỳ tích thứ ba với The Silence of the Lambs. Đây cũng là bộ phim kinh dị duy nhất từng giành giải Phim hay nhất tại Oscar, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng cho thể loại này trên màn ảnh rộng.

The Silence of the Lambs là bộ phim kinh dị duy nhất từng giành giải Phim hay nhất tại Oscar

Tác phẩm của đạo diễn Jonathan Demme gây ám ảnh với câu chuyện về cuộc truy tìm kẻ sát nhân hàng loạt, đồng thời khắc họa sâu sắc mối quan hệ phức tạp giữa nữ đặc vụ FBI Clarice Starling và tên sát nhân thiên tài Hannibal Lecter. Anthony Hopkins, với thời lượng xuất hiện không quá nhiều, vẫn tạo nên một trong những nhân vật kinh điển nhất lịch sử điện ảnh, trong khi Jodie Foster mang đến màn trình diễn đầy nội lực.

Tại Oscar năm 1992, bộ phim giành chiến thắng ở cả năm hạng mục lớn, bao gồm Phim hay nhất, Đạo diễn, Nam chính, Nữ chính và Kịch bản chuyển thể. Thành công này không chỉ khẳng định chất lượng toàn diện của bộ phim mà còn giúp nó trở thành hiện tượng văn hóa đại chúng kéo dài nhiều năm.

Tính đến hiện tại, sau gần một thế kỷ tồn tại của Oscar, chỉ có ba bộ phim kể trên đạt được thành tích Big Five. Dù điện ảnh thế giới liên tục phát triển và xuất hiện nhiều tác phẩm xuất sắc, cột mốc này vẫn chưa có thêm cái tên nào mới chạm tới, cho thấy mức độ khắt khe và đặc biệt của giải thưởng.

Khoảnh khắc các nghệ sĩ nhận giải tại Oscar (Nguồn: LA Times)

Những chiến thắng này không chỉ là câu chuyện của riêng từng bộ phim mà còn phản ánh thời điểm vàng của sự kết hợp giữa đạo diễn, kịch bản và diễn xuất. Đó là khi mọi yếu tố nghệ thuật đạt đến sự hoàn thiện hiếm có, tạo nên những tác phẩm vượt thời gian, tiếp tục được nhắc đến như chuẩn mực của điện ảnh.

Ngọc Hân