ASIAD 2026: Thể thao và sứ mệnh gắn kết châu Á

Trong bối cảnh quan hệ chính trị giữa nhiều nước chưa hoàn toàn được khôi phục, thể thao trở thành một trong những không gian hiếm hoi để các quốc gia và vùng lãnh thổ trong khu vực cùng gặp gỡ, thi đấu và từng bước nối lại những mối liên hệ đã bị chia cắt.

Theo phóng viên TTXVN tại Tokyo, kỳ đại hội đầu tiên có sự tham dự của 11 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có Nhật Bản. Đối với Nhật Bản, ASIAD 1951 mang ý nghĩa đặc biệt khi đánh dấu sự trở lại của nước này tại một đại hội thể thao quốc tế sau chiến tranh, trước khi tham dự Olympic Helsinki tại Phần Lan năm 1952. Qua thể thao, Nhật Bản bắt đầu nối lại một trong những kênh giao lưu đầu tiên với các nước châu Á trong thời kỳ hậu chiến.

Ảnh: oca.asia

Bảy năm sau, Nhật Bản lần đầu đăng cai ASIAD tại Tokyo. Đại hội năm 1958 quy tụ 1.820 VĐV từ 16 quốc gia và vùng lãnh thổ, gần gấp đôi kỳ trước. Tại một đất nước vẫn đang trong quá trình phục hồi sau chiến tranh, sự kiện này không chỉ là phép thử đối với năng lực tổ chức một đại hội quốc tế quy mô lớn, mà còn cho thấy Nhật Bản đang từng bước trở lại đời sống khu vực và quốc tế.

Công tác tổ chức ASIAD Tokyo 1958 được các thành viên Ủy ban Olympic quốc tế (IOC) đến Nhật Bản đánh giá cao. Một năm sau, Tokyo giành quyền đăng cai Olympic 1964. Từ một quốc gia bị cô lập sau chiến tranh, Nhật Bản đã sử dụng các sự kiện thể thao quốc tế như một trong những cầu nối để mở rộng giao lưu và khẳng định sự trở lại của mình với cộng đồng quốc tế.

Nếu Tokyo 1958 gắn với quá trình tái hội nhập, ASIAD Hiroshima 1994 lại mang một thông điệp khác. Đây là lần đầu tiên ASIAD tại Nhật Bản được tổ chức bên ngoài thủ đô, với 6.828 vận động viên từ 42 quốc gia và vùng lãnh thổ tham dự.

Hiroshima, thành phố từng hứng chịu thảm họa bom nguyên tử nhưng đã hồi sinh sau chiến tranh, trở thành nơi các VĐV và người dân từ khắp châu lục cùng chia sẻ một thông điệp về hòa bình và hữu nghị. Trong thời gian diễn ra Đại hội, gần 50% số người tham dự đã đến Bảo tàng Tưởng niệm Hòa bình Hiroshima. Việc hàng nghìn người từ những nền văn hóa và lịch sử khác nhau cùng hiện diện tại Hiroshima đã đưa ASIAD vượt ra ngoài khuôn khổ của một cuộc tranh tài thể thao, trở thành một biểu tượng của hòa bình, hòa giải và kết nối giữa các dân tộc châu Á.

ASIAD Hiroshima cũng cho thấy một địa phương của Nhật Bản hoàn toàn có thể trở thành điểm gặp gỡ của cả châu Á. Thông qua những cuộc thi đấu, giao lưu và tiếp xúc giữa con người với con người, thông điệp hòa bình của Hiroshima được truyền đi theo một cách gần gũi hơn, không thông qua các tuyên bố chính trị mà qua sự gặp gỡ, chia sẻ và kết nối giữa những người tham dự.

Hơn 30 năm sau, ASIAD trở lại Nhật Bản với Aichi-Nagoya 2026. Theo đăng ký, kỳ đại hội này dự kiến quy tụ khoảng 17.000 VĐV và quan chức các đoàn thể thao đến từ 45 quốc gia và vùng lãnh thổ của châu Á. Đây cũng sẽ là lần đầu tiên Triều Tiên tham dự một kỳ ASIAD được tổ chức tại Nhật Bản.

Với khẩu hiệu chính thức "Imagine One Asia" (tạm dịch: “Nơi đây, châu Á hòa làm một”), ASIAD 2026 muốn nhấn mạnh tinh thần gắn kết của châu lục vượt ra ngoài khuôn khổ thi đấu thể thao. Thông điệp này càng đáng chú ý khi châu Á vẫn tồn tại những khác biệt lớn về lịch sử, chính trị, văn hóa và trình độ phát triển, trong khi xung đột tại Trung Đông cùng nhiều bất ổn quốc tế tiếp tục làm sâu sắc thêm những khác biệt và căng thẳng giữa các quốc gia.

Vận động viên điền kinh Nhật Bản Yoshihide Kiryu thực hiện nghi thức thắp đuốc ASIAD 2026 tại sân vận động quốc gia Nhật Bản ở Tokyo ngày 18/8/2026. Ảnh: THX/TTXVN phát

Trong bối cảnh đó, ASIAD lần thứ 20 tiếp tục tạo ra một không gian để các quốc gia và vùng lãnh thổ trong khu vực gặp gỡ qua thể thao, cùng tranh tài trên sân đấu và mở rộng giao lưu, kết nối bên ngoài sân đấu. Từ New Delhi năm 1951, Tokyo năm 1958, Hiroshima năm 1994 đến Aichi-Nagoya năm 2026, điểm chung của các kỳ đại hội vẫn là khả năng đưa con người từ những nền tảng rất khác nhau đến gần nhau hơn.

Aichi-Nagoya 2026 vì thế không chỉ là một kỳ đại hội thể thao lớn của châu Á, mà còn tiếp nối vai trò kết nối đã gắn với ASIAD từ những ngày đầu. Trong một thế giới nhiều khác biệt, thể thao vẫn là một trong số ít lĩnh vực có thể đưa con người đến gần nhau bằng một ngôn ngữ chung, vượt qua những ranh giới về quốc gia, văn hóa và chính trị.

Bùi Hà (TTXVN)