ASEAN thích ứng trong kỷ nguyên số: Từ kết nối hạ tầng đến kết nối trí tuệ

Đây là lời kêu gọi của Thủ tướng Phạm Minh Chính tại hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN (ADGMIN) lần thứ 6. Hội nghị do Việt Nam đăng cai tổ chức, quy tụ các Bộ trưởng phụ trách lĩnh vực công nghệ thông tin, viễn thông và chuyển đổi số của các nước thành viên ASEAN, Tổng Thư ký ASEAN, đại diện các Đối tác Đối thoại, các tổ chức quốc tế cùng đông đảo đại biểu trong và ngoài khu vực. Sự kiện khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của hợp tác số trong chương trình nghị sự của ASEAN, đồng thời cho thấy quyết tâm chính trị mạnh mẽ của các quốc gia thành viên trong việc cùng nhau định hình tương lai số của khu vực.

Thủ tướng Phạm Minh Chính phát biểu tại hội nghị.

Từ kết nối hạ tầng đến kết nối trí tuệ - bước chuyển trong tư duy hợp tác số ASEAN

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Bộ trưởng Bộ KH&CN Việt Nam Nguyễn Mạnh Hùng, với vai trò Chủ tịch Hội nghị ADGMIN lần thứ 6, đã nhiệt liệt chào mừng các Bộ trưởng và đại biểu các nước thành viên ASEAN, các Đối tác Đối thoại và tổ chức quốc tế đến tham dự Hội nghị tại Thủ đô Hà Nội – Thành phố vì Hòa bình. Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh ý nghĩa đặc biệt của hội nghị năm nay, khi lần đầu tiên Timor-Leste tham dự ADGMIN với tư cách thành viên đầy đủ, qua đó làm cho “bức tranh ASEAN trở nên trọn vẹn hơn”, khẳng định một ASEAN đoàn kết, thống nhất và ngày càng lớn mạnh.

Theo Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, chủ đề của Hội nghị năm nay “ASEAN thích ứng: Từ kết nối hạ tầng đến kết nối trí tuệ” phản ánh một bước chuyển quan trọng trong tư duy hợp tác số của ASEAN. Nếu như trong hơn một thập kỷ qua, ASEAN đã tập trung mạnh mẽ vào mở rộng kết nối hạ tầng – với những con số ấn tượng về độ phủ internet, 4G và sự phát triển nhanh chóng của 5G – thì hiện nay, thách thức lớn hơn không chỉ là có kết nối hay không, mà là các kết nối đó có tạo ra tri thức mới, giá trị mới và năng lực thích ứng mới hay không.

Quang cảnh hội nghị.

Bộ trưởng cho rằng, chuyển từ “kết nối hạ tầng” sang “kết nối trí tuệ” là bước phát triển tất yếu của thời đại số, đòi hỏi ASEAN phải khai thác hiệu quả hơn dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và các giá trị gia tăng được tạo ra từ chính các kết nối số. Điều này không chỉ phục vụ tăng trưởng kinh tế mà còn hướng tới nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, cải thiện năng lực quản trị của các chính phủ và tăng cường khả năng ứng phó với các thách thức phi truyền thống.

Cùng với đó, Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn khẳng định, cam kết của ASEAN trong việc thúc đẩy hợp tác số toàn diện, thu hẹp khoảng cách số giữa các quốc gia thành viên và xây dựng một không gian số an toàn, tin cậy và bao trùm. Tổng Thư ký nhấn mạnh vai trò của cơ chế ADGMIN trong việc cụ thể hóa các định hướng chiến lược của ASEAN thông qua các chương trình, sáng kiến và hợp tác thực chất, góp phần hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.

Ở góc độ toàn cầu, Phó Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc kiêm Đặc phái viên về Công nghệ Amandeep Singh Gill chia sẻ về những xu hướng lớn trong chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo, đồng thời khuyến nghị ASEAN tiếp tục theo đuổi cách tiếp cận cân bằng, lấy con người làm trung tâm, bảo đảm công nghệ số đóng góp thiết thực cho phát triển bền vững, hòa bình và hợp tác quốc tế.

Kết nối số không chỉ là hạ tầng mà là kết nối trí tuệ, niềm tin và đoàn kết

Phát biểu chào mừng tại Lễ Khai mạc, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh, nhân loại đang sống trong kỷ nguyên số – kỷ nguyên của sự bùng nổ công nghệ chưa từng có, đặc biệt là sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, internet vạn vật và chuỗi khối. Những thành tựu này đã và đang làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất, kinh doanh và quản trị xã hội, mở ra cơ hội để các quốc gia, nhất là các nước đang phát triển, vươn lên mạnh mẽ nếu biết tận dụng hiệu quả.

Các đại biểu tham dự hội nghị.

Theo Thủ tướng, chuyển đổi số không chỉ là xu thế tất yếu hay yêu cầu khách quan, mà đã trở thành lựa chọn chiến lược, ưu tiên hàng đầu của các quốc gia nhằm phát triển nhanh và bền vững trong thời đại mới. Kinh tế số, chính trị số và xã hội số đang nổi lên như những động lực tăng trưởng mới, dần khẳng định vị trí là trụ cột của phát triển bền vững trên phạm vi toàn cầu cũng như ở từng quốc gia.

Thủ tướng chỉ rõ, dữ liệu số ngày nay đã trở thành một nguồn tài nguyên chiến lược mới. Năng lực làm chủ, kết nối và khai thác dữ liệu không chỉ quyết định hiệu quả quản trị quốc gia, năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, mà còn mở rộng không gian hợp tác trong ASEAN và giữa ASEAN với các đối tác. Trong bối cảnh đó, trí tuệ nhân tạo đang lan tỏa mạnh mẽ, giữ vai trò trung tâm trong kỷ nguyên số, đòi hỏi ASEAN phải thúc đẩy các cơ chế thử nghiệm chính sách (sandbox) cho công nghệ mới, đồng thời bảo đảm phát triển AI gắn với các chuẩn mực đạo đức, lấy con người làm trung tâm và phục vụ mục tiêu hòa bình, hợp tác, phát triển.

Đánh giá cao chủ đề của Hội nghị ADGMIN lần thứ 6, Thủ tướng Phạm Minh Chính cho rằng “kết nối số không chỉ là kết nối hạ tầng, mà quan trọng hơn là kết nối trí tuệ, kết nối niềm tin và sự đoàn kết”. Hệ sinh thái số, theo Thủ tướng, không chỉ mở ra không gian phát triển mới mà còn là cầu nối thúc đẩy sự tôn trọng, hiểu biết và gắn kết giữa các quốc gia, các dân tộc trong khu vực.

Thủ tướng cũng điểm lại những thành tựu nổi bật của ASEAN trong chuyển đổi số thời gian qua, với quy mô kinh tế số năm 2025 đạt gần 300 tỷ USD, gấp đôi so với năm 2020; tỷ lệ người dân sử dụng internet vượt 75%; thanh toán số và thương mại điện tử tăng trưởng mạnh mẽ. Những con số này phản ánh nỗ lực chung của ASEAN trong việc kết nối hạ tầng, kết nối con người, kết nối thị trường và từng bước hình thành một không gian kinh tế số thống nhất, năng động và có sức cạnh tranh cao.

Chia sẻ về kinh nghiệm của Việt Nam, Thủ tướng nhấn mạnh Việt Nam luôn coi ASEAN là ưu tiên chiến lược trong chính sách đối ngoại. Trong kỷ nguyên số, sự phát triển bền vững của Việt Nam gắn chặt với hòa bình, ổn định và thịnh vượng của cộng đồng ASEAN. Việt Nam đã và đang đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia với nhiều kết quả quan trọng về hạ tầng số, chính phủ số, kinh tế số và xã hội số, lấy người dân làm trung tâm, chủ thể và mục tiêu của phát triển, với tinh thần không để ai bị bỏ lại phía sau.

Hướng tới Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, Thủ tướng Phạm Minh Chính đề xuất ba định hướng lớn: tăng cường niềm tin số và xây dựng thể chế thích ứng; phát triển hạ tầng số hiện đại, kết nối thông minh, bền vững; và bảo đảm an ninh mạng gắn với phát triển nhân lực số chất lượng cao. Trên tinh thần lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ, Việt Nam cam kết tiếp tục là thành viên chủ động, tích cực và có trách nhiệm trong hợp tác số ASEAN, sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ các nước thu hẹp khoảng cách số và cùng nhau kiến tạo một cộng đồng ASEAN đoàn kết, tự cường và thịnh vượng.

Phương Nga