ASEAN tăng cường liên kết với Canada, Hàn Quốc và Australia

Toàn cảnh Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN-Australia. Ảnh: Bộ Ngoại giao cung cấp

Tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN - Canada, các nước ghi nhận quan hệ song phương tiếp tục phát triển tích cực kể từ khi được nâng cấp lên Đối tác chiến lược vào năm 2023. Hướng tới kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ, hội nghị đã thông qua Kế hoạch hành động triển khai Đối tác chiến lược ASEAN - Canada giai đoạn 2026-2030, tạo khuôn khổ định hướng hợp tác trong giai đoạn mới.

Bộ trưởng Ngoại giao Canada Anita Anand khẳng định ASEAN là đối tác tin cậy, giữ vai trò trung tâm trong thúc đẩy đối thoại, xây dựng đồng thuận và hợp tác thực chất ở khu vực. Canada cam kết tiếp tục tăng cường hợp tác với ASEAN trong các lĩnh vực bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực, trí tuệ nhân tạo (AI), quản trị và hạ tầng số, an ninh mạng, phát triển hạ tầng bền vững, giáo dục, y tế và quản lý thiên tai.

Các nước ASEAN đánh giá cao sự ủng hộ của Canada đối với vai trò trung tâm của ASEAN và Tầm nhìn ASEAN về Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (AOIP), đồng thời bày tỏ quyết tâm hoàn tất đàm phán Hiệp định Thương mại tự do ASEAN - Canada (ACAFTA) trong năm 2026 và ký kết vào năm 2027.

Phát biểu tại hội nghị, đoàn Việt Nam đề nghị đưa an ninh và chuyển đổi năng lượng trở thành một trụ cột hợp tác mới giữa ASEAN và Canada; đồng thời đề xuất Canada hỗ trợ triển khai Mạng lưới điện ASEAN, mở rộng hợp tác về năng lượng tái tạo, hydrogen, lưu trữ năng lượng và điện hạt nhân dân sự.

Đoàn Việt Nam cũng đề nghị tăng cường hợp tác về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, giáo dục, y tế, ứng phó thiên tai, phát triển tiểu vùng Mê Công và thu hẹp khoảng cách phát triển. Về các vấn đề khu vực, Việt Nam đề nghị Canada tiếp tục ủng hộ các nguyên tắc và lập trường chung của ASEAN, trong đó có việc duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982).

Tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN - Hàn Quốc, Bộ trưởng Ngoại giao Hàn Quốc Cho Hyun khẳng định ASEAN là một trong những đối tác trung tâm và tin cậy nhất của Hàn Quốc, đồng thời tái khẳng định sự ủng hộ đối với vai trò trung tâm của ASEAN và các cơ chế do ASEAN dẫn dắt. Hai bên nhất trí triển khai hiệu quả Quan hệ đối tác chiến lược toàn diện ASEAN - Hàn Quốc, hướng tới hỗ trợ thực hiện Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.

Hội nghị cũng thống nhất thúc đẩy hợp tác kinh tế theo hướng "sẵn sàng cho tương lai", tăng cường gắn kết chuỗi cung ứng, phấn đấu hoàn tất đàm phán nâng cấp Hiệp định Thương mại tự do ASEAN - Hàn Quốc (AKFTA) vào năm 2027, đồng thời đẩy mạnh hợp tác trong chuyển đổi số, AI, chuyển đổi xanh, năng lượng sạch và xây dựng Mạng lưới điện ASEAN.

Đoàn Việt Nam khẳng định, quan hệ ASEAN - Hàn Quốc là một trong những "mỏ neo chiến lược" đối với hòa bình, ổn định và thịnh vượng của khu vực. Việt Nam đề xuất xây dựng quan hệ đối tác kinh tế dựa trên đổi mới sáng tạo, thúc đẩy chuyển đổi số gắn với chuyển đổi năng lượng và bảo vệ thịnh vượng chung thông qua duy trì hòa bình, ổn định. Việt Nam cũng đánh giá cao sự ủng hộ của Hàn Quốc đối với lập trường nguyên tắc của ASEAN về Biển Đông, đồng thời khẳng định ủng hộ các nỗ lực thúc đẩy đối thoại và xây dựng lòng tin nhằm hướng tới hòa bình lâu dài trên Bán đảo Triều Tiên.

Tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN - Australia, các bên ghi nhận những kết quả tích cực sau 5 năm thiết lập Quan hệ đối tác chiến lược toàn diện. Trong thời gian tới, hai bên sẽ tiếp tục tận dụng hiệu quả Hiệp định Thương mại tự do ASEAN - Australia - New Zealand (AANZFTA) đã được nâng cấp, tăng cường hợp tác về thương mại, đầu tư, kết nối hạ tầng, an ninh năng lượng, chuyển đổi số, AI, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, nông nghiệp thông minh, giáo dục và y tế. Hội nghị cũng nhất trí tăng cường hợp tác trong khuôn khổ AOIP và ra Tuyên bố tái khẳng định các nguyên tắc của Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC) nhân dịp 50 năm hiệp ước được ký kết.

Đoàn Việt Nam đề nghị ASEAN và Australia tiếp tục xây dựng quan hệ đối tác có năng lực cạnh tranh, sức chống chịu cao và sẵn sàng cho tương lai; đẩy mạnh liên kết kinh tế, khai thác hiệu quả AANZFTA và Hiệp định khung ASEAN về Kinh tế số (DEFA), đồng thời nâng cao khả năng bảo đảm an ninh lương thực, an ninh năng lượng, hỗ trợ phát triển hạ tầng, đặc biệt tại các tiểu vùng còn khó khăn. Việt Nam cũng đề nghị hai bên triển khai hiệu quả Tuyên bố chung của Lãnh đạo ASEAN - Australia về phòng ngừa xung đột và quản lý khủng hoảng, ưu tiên nâng cao năng lực cảnh báo sớm và ngoại giao phòng ngừa.

* Cùng ngày, đoàn Việt Nam tham dự Hội nghị Hợp tác Đông Á vì sự phát triển của Palestine lần thứ 5 (CEAPAD 5). Hội nghị tái khẳng định cam kết hỗ trợ tiến trình xây dựng nhà nước Palestine, đồng thời thảo luận các giải pháp ứng phó với cuộc khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng tại Dải Gaza và nhu cầu phục hồi, phát triển lâu dài tại các vùng lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng.

Phát biểu tại hội nghị, đoàn Việt Nam tái khẳng định sự ủng hộ nhất quán đối với cuộc đấu tranh chính nghĩa của nhân dân Palestine, đồng thời khẳng định sẵn sàng phối hợp chặt chẽ với các đối tác trong CEAPAD và cộng đồng quốc tế nhằm hỗ trợ Palestine theo đuổi hòa bình, công lý và phát triển bền vững. Trong năm 2026, Việt Nam sẽ tiếp tục phối hợp với Trung Quốc triển khai các chương trình đào tạo dành cho các bộ, ngành của Palestine, đóng góp vào nỗ lực quốc tế nhằm giúp Palestine vượt qua những thách thức hiện nay, hướng tới một nền hòa bình lâu dài và tương lai tốt đẹp hơn cho người dân Palestine.

Nguyễn Thúc Hoàng Linh