Arab Saudi, Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ lập 'lá chắn' quốc phòng chung

Arab Saudi, Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ đã ký Hiệp ước Quốc phòng chung Mecca, cam kết củng cố an ninh tập thể và tăng cường khả năng răn đe trước những biến động trong khu vực.

Theo Bộ Ngoại giao Pakistan, nội dung đáng chú ý nhất của hiệp ước là cuộc tấn công vào bất kỳ quốc gia thành viên nào sẽ được coi là cuộc tấn công vào cả 3 nước.

Các bên tuyên bố thỏa thuận nhằm thúc đẩy hòa bình, an ninh và ổn định ở khu vực cũng như trên toàn thế giới.

Tuy nhiên, Thổ Nhĩ Kỳ nhấn mạnh hiệp ước không nhằm vào bất kỳ quốc gia cụ thể nào. Riyadh cũng bác bỏ khả năng đây là bước đi nhằm thành lập một khối quân sự hoặc liên minh chính trị.

Thứ trưởng Ngoại giao Arab Saudi Rayed Krimly khẳng định thỏa thuận không liên quan đến tham vọng hạt nhân hay chạy đua vũ trang, mà tập trung xây dựng năng lực quốc phòng bền vững.

Hiệp ước được ký trong bối cảnh xung đột Iran làm thay đổi đáng kể môi trường an ninh Trung Đông. Arab Saudi thời gian qua tăng cường quan hệ với Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập và Pakistan, trong khi các nước này cùng tìm cách thúc đẩy hòa giải và chấm dứt chiến sự.

Ông Umar Karim, chuyên gia về chính sách đối ngoại Arab Saudi tại Đại học Birmingham, cho rằng hợp tác giữa 3 nước có liên hệ rõ rệt với việc đối phó chiến lược mở rộng ảnh hưởng của Iran tại vùng Vịnh. Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan đều có đường biên giới với Iran, tạo thêm đòn bẩy đối với Tehran.

Một nguồn tin thân cận quân đội và chính phủ Arab Saudi cho biết thỏa thuận đã được thảo luận từ lâu, nhưng những diễn biến mới tại khu vực đã thúc đẩy tiến trình.

Ông Andreas Krieg, chuyên gia tại Đại học King's College London, nhận định hiệp ước phản ánh mong muốn đa dạng hóa các quan hệ an ninh, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào Mỹ.

Theo ông Krieg, 3 nước không tìm cách thay thế vai trò của Washington mà muốn xây dựng năng lực tự bảo vệ lợi ích trong trường hợp Mỹ không thể hoặc không sẵn sàng can thiệp.

Đối với Riyadh, đây cũng là cách xây dựng nhiều lớp bảo đảm an ninh sau những biến động từ cuộc chiến Iran, thay vì chỉ dựa vào chiếc ô bảo hộ của Mỹ.

Việt Hùng