Áo dài và sen: Khi cuộc thi sắc đẹp kể chuyện di sản

Tại đêm Chung kết Hoa hậu Di sản Áo dài Việt Nam toàn cầu 2026, cuộc hội ngộ của hai biểu tượng ấy đã trở thành điểm nhấn, mở ra câu chuyện về cách di sản được tiếp nối và lan tỏa trong đời sống đương đại.

Cuộc gặp gỡ của hai biểu tượng văn hóa

Trong tâm thức của người Việt, áo dài và hoa sen từ lâu đã là hai hình ảnh mang đậm chiều sâu văn hóa dân tộc. Nếu chiếc áo dài được xem là “quốc phục” phản chiếu vẻ đẹp duyên dáng, cốt cách mềm mại nhưng uyển chuyển của người phụ nữ, thì hoa sen lại là biểu tượng của sự thanh khiết, bền bỉ và kiên cường. Nét giao thoa giữa hai biểu tượng đã tạo nên sợi dây liên kết vô hình nhưng bền chặt, định hình nên bản sắc Việt không thể hòa lẫn trên bản đồ thế giới.

Hình ảnh hoa sen hiện diện trên sân khấu đêm Chung kết, đồng hành cùng Top 5 cuộc thi trong thời khắc đăng quang. Ảnh: PV

Qua nhiều thế hệ, sự kết hợp này đã hiển hiện sinh động trong hội họa, thi ca và đời sống thường nhật. Một lần nữa, mạch nguồn ấy lại được khơi dòng đầy cảm xúc tại đêm Chung kết Hoa hậu Di sản Áo dài Việt Nam toàn cầu 2026, diễn ra tối 20-6 tại trường quay ngoài trời của Đài Truyền hình Việt Nam. Không gian sân khấu được xây dựng với hình ảnh sen Bách Diệp Tây Hồ và sen đá Đà Lạt, tạo nên bối cảnh mang đậm dấu ấn văn hóa cho các phần trình diễn.

Ngay từ phần mở màn, 20 thí sinh xuất hiện trong tà áo dài trắng, tay cầm những đóa sen hồng, duyên dáng bước đi giữa không gian ngập sắc sen đã tạo nên điểm nhấn độc đáo. Thay vì chỉ đóng vai trò đạo cụ sân khấu, hoa sen trở thành một phần của câu chuyện thị giác, góp phần làm nổi bật vẻ đẹp của tà áo dài trong từng phần thi.

Dưới góc nhìn của các nhà chuyên môn, không gian này mang một thông điệp văn hóa sâu sắc thay vì chỉ là một sân khấu trình diễn cơ học. NSND Lan Hương, Trưởng Ban giám khảo cuộc thi nhận định, một chương trình tôn vinh di sản đích thực phải chạm được vào ký ức và niềm tự hào dân tộc của người xem.

Đồng quan điểm, NSND Vương Duy Biên, nguyên Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch bổ sung, giá trị của cuộc thi nằm ở chỗ biết mượn không gian văn hóa để “làm mới” di sản, biến chiếc áo dài thành báu vật của quá khứ, niềm tự hào của hiện tại và sứ giả văn hóa của tương lai.

Phát biểu tại đêm chung kết, Nhà thiết kế Cao Thu Vân, Trưởng Ban Tổ chức cũng nhận định, áo dài không chỉ là trang phục truyền thống mà còn là biểu tượng văn hóa gắn với tâm hồn, cốt cách của người phụ nữ Việt Nam. Việc đưa chữ “di sản” vào tên gọi cuộc thi nhằm khẳng định giá trị của áo dài trong dòng chảy văn hóa dân tộc, đồng thời gửi gắm kỳ vọng thế hệ trẻ sẽ tiếp tục gìn giữ, lan tỏa những giá trị ấy trong đời sống hôm nay và giới thiệu tới bạn bè quốc tế.

Không gian cuộc thi Hoa hậu Di sản Áo dài Việt Nam toàn cầu 2026 với sự kết hợp của hoa sen trên sân khấu. Ảnh: PV

Nâng tầm trách nhiệm từ giá trị của thế hệ trẻ

Nếu không gian sân khấu là nơi kể câu chuyện về áo dài và hoa sen bằng hình ảnh thì vòng thi ứng xử tại cuộc thi lại cho thấy cách thế hệ trẻ nhìn nhận những giá trị văn hóa truyền thống trong bối cảnh hội nhập. Điểm đáng chú ý tại đêm chung kết là cả 5 thí sinh xuất sắc nhất đều sử dụng từ 2 ngôn ngữ trở lên khi trả lời câu hỏi của Ban Giám khảo. Phần thể hiện của các thí sinh cho thấy sự chủ động trong việc tiếp cận, lý giải và giới thiệu văn hóa Việt Nam bằng ngôn ngữ của thời đại.

Qua những chia sẻ của thí sinh, cũng có thể thấy áo dài luôn là một phần của đời sống hiện đại, hiện diện trong mọi lĩnh vực: Giáo dục, du lịch, giao lưu quốc tế hay các hoạt động cộng đồng. Như chia sẻ của Á hậu 1 Cao Anh Thư - cô sinh viên khoa Luật trường Đại học Kinh tế Quốc dân với ước mơ trở thành một nữ luật sư bản lĩnh. Thuộc thế hệ Gen Z, nhưng Anh Thư mang đến một góc nhìn rất chín chắn khi cho rằng danh hiệu sắc đẹp luôn đi cùng giá trị và trách nhiệm xã hội. Chính sự kiên định, nỗ lực hoàn thiện học vấn song song với các hoạt động lan tỏa di sản của cô là hình ảnh đại diện cho một thế hệ trẻ năng động, tích cực và sẵn sàng cống hiến.

Tân Hoa hậu Phùng Thị Huyền My lại gây chú ý khi tự tin trả lời bằng ba ngôn ngữ Việt, Anh và Pháp. Trong phần chia sẻ của mình, cô bày tỏ mong muốn giới thiệu hình ảnh áo dài tới du khách quốc tế thông qua lĩnh vực kinh doanh dịch vụ lưu trú và hệ thống khách sạn của gia đình. Bên cạnh đó là ý tưởng kết nối với các làng nghề dệt truyền thống, góp phần tạo thêm cơ hội để những giá trị văn hóa gắn với áo dài được hiện diện trong đời sống đương đại.

Ở những vị trí còn lại, các thí sinh cũng đưa ra những góc nhìn riêng về việc lan tỏa giá trị của áo dài. Á hậu 4 Hoàng Vũ Ngọc Ánh mong muốn đưa áo dài vào các hoạt động giáo dục và giao lưu quốc tế. Á hậu 2 Dương Thị Khánh Linh hướng tới việc kết nối hình ảnh áo dài với môi trường học đường, trong khi Á hậu 3 Hoàng Thị Thanh Dược cho rằng việc gìn giữ văn hóa cần bắt đầu từ những hành động nhỏ trong đời sống hằng ngày.

Dù lựa chọn những cách tiếp cận khác nhau, điểm chung trong suy nghĩ của các thí sinh là mong muốn đưa áo dài bước ra khỏi khuôn khổ của các sự kiện, lễ hội hay sân khấu trình diễn, để trở thành một phần gần gũi hơn trong đời sống cộng đồng; tạo thêm cơ hội để các giá trị văn hóa Việt Nam được giới thiệu rộng rãi hơn ở bối cảnh hội nhập.

Thảo Hương