Anh 'tái khẳng định' mua tiêm kích F-35A, khôi phục năng lực tấn công hạt nhân trên không

Chính phủ Anh tiếp tục thúc đẩy chương trình mua máy bay chiến đấu F-35A Lightning II do Mỹ sản xuất nhằm tăng cường sức mạnh của Không quân Hoàng gia và khôi phục năng lực tấn công hạt nhân trên không sau nhiều thập kỷ gián đoạn.

Theo Kế hoạch Đầu tư Quốc phòng 2026 được công bố ngày 29/6, chương trình F-35A sẽ đóng vai trò quan trọng trong quá trình hiện đại hóa lực lượng không quân của Anh.

Văn kiện không nêu số lượng máy bay sẽ được mua, song xác nhận F-35A sẽ tham gia nhiệm vụ Máy bay lưỡng năng của NATO, qua đó mở rộng khả năng răn đe hạt nhân của liên minh.

Trước đó, Chính phủ Anh đã thông báo vào tháng 6/2025 kế hoạch mua 12 máy bay chiến đấu F-35A Lightning II cho Không quân Hoàng gia Anh, đồng thời bổ sung thêm 15 máy bay chiến đấu F-35B Lightning II.

Khi hoàn tất, tổng số máy bay F-35 của Anh sẽ đạt 75 chiếc, gồm 63 máy bay F-35B và 12 máy bay F-35A. Mục tiêu dài hạn của London vẫn là sở hữu tối đa 138 máy bay F-35.

Đây được xem là bước thay đổi lớn nhất đối với năng lực răn đe hạt nhân trên không của Anh kể từ năm 1998, thời điểm nước này loại biên bom hạt nhân WE.177 và chỉ duy trì năng lực răn đe thông qua các tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo lớp Vanguard được trang bị tên lửa đạn đạo Trident II D5.

Không giống máy bay chiến đấu F-35B đang phục vụ trên các tàu sân bay của Hải quân Hoàng gia Anh, máy bay chiến đấu F-35A được thiết kế để hoạt động từ đường băng thông thường.

Biến thể này có bán kính tác chiến lớn hơn, mang nhiều nhiên liệu hơn, tải trọng cao hơn và chi phí vận hành thấp hơn. Đặc biệt, F-35A đã được chứng nhận mang bom hạt nhân chiến thuật B61-12 của Mỹ, đáp ứng yêu cầu của chương trình chia sẻ hạt nhân NATO.

Theo cơ chế này, các quốc gia thành viên duy trì lực lượng máy bay và phi công đủ tiêu chuẩn để mang bom hạt nhân B61 của Mỹ khi NATO đưa ra quyết định chính trị. Hiện các nước tham gia gồm Bỉ, Đức, Ý, Hà Lan, Thổ Nhĩ Kỳ và Mỹ, trong đó nhiều quốc gia đã hoặc đang chuyển sang sử dụng F-35A.

Hiện Không quân Hoàng gia Anh và Hải quân Hoàng gia Anh đang khai thác 47 máy bay chiến đấu F-35B Lightning II tại căn cứ RAF Marham thông qua Lực lượng Lightning tích hợp.

Phi đội 617 đảm nhiệm nhiệm vụ tác chiến, Phi đội 207 phụ trách huấn luyện chuyển loại, trong khi Phi đội Không quân Hải quân 809 hỗ trợ hoạt động trên các tàu sân bay HMS Queen Elizabeth và HMS Prince of Wales.

Máy bay chiến đấu F-35B sử dụng cấu hình cất cánh ngắn, hạ cánh thẳng đứng, phù hợp với tàu sân bay lớp Queen Elizabeth.

Máy bay được trang bị radar mảng quét điện tử chủ động AN/APG-81, hệ thống nhắm mục tiêu quang điện tử, hệ thống khẩu độ phân tán và kiến trúc hợp nhất cảm biến, kết hợp khả năng tàng hình, tấn công chính xác, trinh sát và tác chiến mạng.

Trong khi đó, máy bay chiến đấu F-35A mang lại tầm bay xa hơn, thời gian hoạt động dài hơn, khả năng cơ động tốt hơn và yêu cầu bảo dưỡng thấp hơn so với F-35B. Những đặc điểm này giúp máy bay phù hợp với các nhiệm vụ tấn công tầm xa, chế áp phòng không, thâm nhập sâu và thực hiện nhiệm vụ hạt nhân của NATO.

Chương trình F-35 cũng mang lại lợi ích lớn cho ngành công nghiệp quốc phòng Anh.

Các doanh nghiệp như BAE Systems, Rolls-Royce, Leonardo UK và Martin-Baker hiện sản xuất khoảng 15% linh kiện của toàn bộ máy bay F-35 trên thế giới, góp phần duy trì hàng nghìn việc làm kỹ thuật cao và giữ vững vị thế của Anh là đối tác quốc tế cấp 1 duy nhất trong chương trình Joint Strike Fighter.

Việc tái khẳng định chương trình F-35A đồng thời nằm trong chiến lược hiện đại hóa quốc phòng rộng hơn của Anh.

Việt Hùng