Anh hùng Nguyễn Văn Toản và những câu chuyện sáng tạo trong chiến đấu

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, đồng chí Nguyễn Văn Toản cùng một số xạ thủ A72 (bắn tên lửa vác vai A72) được giao nhiệm vụ phối thuộc chiến đấu với Sư đoàn Bộ binh 3, đã lập nhiều chiến công xuất sắc. Ông bắn rơi 5 máy bay địch, trong đó có 1 máy bay không người lái, góp phần bảo vệ và chi viện đắc lực cho bộ binh ta trong những thời điểm ác liệt nhất.

Anh hùng LLVT nhân dân Nguyễn Văn Toản.

Kể về những chiến công năm xưa, Anh hùng Nguyễn Văn Toản cho biết, trong 5 chiếc máy bay ông bắn rơi, có những chiếc bắn "không theo lý thuyết", mà nhờ sự sáng tạo trong chiến đấu. Ông kể chi tiết trận đánh ngày 16-4-1974, tại Đức Huệ (Long An): "Khi chiếc máy bay C-130 xuất hiện, chuẩn bị đổ quân tiếp viện, tình thế lúc đó rất cấp bách. Nếu ở trong hố bắn cá nhân, hiệu quả tiêu diệt mục tiêu sẽ thấp. Vì thế, tôi nhanh chóng cơ động ra vị trí thuận lợi, quỳ thấp dưới những đám cỏ lác. Bắt được tín hiệu mục tiêu, tôi bình tĩnh, từ từ đứng lên, thao tác nhanh gọn, phóng đạn hạ gục chiếc C-130".

Ở trận đánh ngày 28-11-1974, ông tiếp tục bắn hạ chiếc máy bay C-54 trên bầu trời Lộc Ninh (Bình Phước) ở độ cao khoảng 3.500m, trong khi theo lý thuyết, độ cao hiệu quả của tên lửa A72 chỉ từ 2.300m trở xuống. Tiếp đó, ngày 14-3-1975, khi phát hiện chiếc máy bay L-19 bay thấp, bắn pháo khói chỉ điểm cho tốp máy bay F-5 ném bom phản kích, bất chấp hiểm nguy, ông lợi dụng địa hình, địa vật, ghé lưng vào một gốc dừa làm vật ngụy trang, che chắn để phóng tên lửa bắn cháy tại chỗ chiếc L-19.

Trận đánh tại điểm cao 178 (Lộc Ninh) để lại nhiều kỷ niệm sâu sắc trong ông. Nhớ lại trận đánh này, ông cho biết: “Tại hội nghị rút kinh nghiệm sau các trận đánh, tôi đề nghị nối gộp nguồn điện của đạn tên lửa với ắc quy 12V để bảo đảm đạn luôn ở trạng thái sẵn sàng chiến đấu. Ý kiến của tôi được chỉ huy chấp nhận. Nhờ vậy, khoảng 11 giờ ngày 15-1-1975, khi tổ quan sát báo có máy bay địch từ hướng đường 13 bay tới, đạn đã ở trạng thái sẵn sàng. Mục tiêu như một chấm đen vun vút lao tới ở độ cao hơn 500m, tham số gần như bằng 0. Tôi bình tĩnh thao tác ở chế độ tự động và hạ gục ngay chiếc máy bay trinh sát không người lái”.

Ông phân tích thêm: “Nếu xét về cấu tạo, nguyên lý hoạt động và tốc độ đạn bay thì tên lửa A72 rất khó tiêu diệt máy bay không người lái của Mỹ. Bởi đây là loại máy bay nhỏ, tốc độ nhanh, khó phát hiện và khó tiêu diệt. Nhưng điều quan trọng nhất vẫn là yếu tố con người, phải có bản lĩnh chiến đấu, trình độ chuyên môn và biết lựa chọn thời cơ nổ súng phù hợp”. Sau trận đánh này, chỉ huy Sư đoàn trực tiếp xuống trận địa chúc mừng và trao giấy chứng nhận “Dũng sĩ diệt máy bay Mỹ” tặng đồng chí Nguyễn Văn Toản.

Sau ngày miền Nam giải phóng, đồng chí Nguyễn Văn Toản tiếp tục được điều động làm nhiệm vụ ở biên giới Tây Nam, sau đó là biên giới phía Bắc. Năm 1986, ông nghỉ chế độ với quân hàm Đại úy. Với những chiến công xuất sắc, ngày 10-8-2015, ông vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân.

LÊ XUÂN MINH