Anh cả kê khai 2 sào đất của bố mẹ, 20 năm sau em trai đòi chị dâu chia tiền

Đất ruộng bị thu hồi, em trai đòi chị dâu chia tiền

Theo trình bày của ông Đ. (ngụ tỉnh Bắc Giang cũ, nay là tỉnh Bắc Ninh), bố mẹ ông lần lượt qua đời vào năm 1993 và 2018. Gia đình có 7 người con, trong đó người con trai cả là ông Z. (mất năm 2002) và một người con trai khác đã qua đời.

Năm 1992, gia đình được Nhà nước giao đất nông nghiệp theo nhân khẩu. Khi đó, hộ gia đình có 8 nhân khẩu, mỗi người được một suất 1 sào 3 thước. Trong số này, bố mẹ ông Đ. được xác định có 2 suất, tương đương 2 sào ruộng.

Đến năm 1999, ông Z. làm thủ tục đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và kê khai 2 sào ruộng này vào hộ ông Z., sau đó được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Năm 2020, Nhà nước thu hồi đất để thực hiện dự án, phần đất này được bồi thường với tổng số tiền ban đầu xác định khoảng 194 triệu đồng. Cho rằng đây là tài sản do cha mẹ để lại, ông Đ. khởi kiện yêu cầu chia thừa kế. Tại phiên tòa sơ thẩm, ông Đ. xác định số tiền bồi thường yêu cầu chia thừa kế là khoảng 189 triệu đồng.

Hai sào ruộng của bố mẹ được người anh cả kê khai vào hộ gia đình từ năm 1999, sau đó phát sinh tranh chấp tiền bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất. Ảnh minh họa: Nguyễn Huế

Phía bà I. (vợ ông Z.) không đồng ý. Bà cho rằng bố mẹ chồng đã cho vợ chồng bà 2 sào ruộng khi còn sống. Dù việc tặng cho không lập thành văn bản, ông Z. đã kê khai để được cấp giấy chứng nhận từ năm 1999. Vì vậy, bà cho rằng khoản tiền bồi thường thuộc quyền quản lý, sử dụng của mình.

Trong quá trình giải quyết vụ án, nhiều người con và người thừa kế của bố mẹ ông Đ. thống nhất với yêu cầu chia thừa kế. Một số người thừa kế của ông Z. cũng đề nghị giải quyết theo pháp luật và tự nguyện để phần mình được hưởng cho bà I. Các thành viên từng sống trong hộ gia đình năm 1992 xác nhận 2 sào ruộng là phần suất của bố mẹ ông Đ.

Tòa xác định di sản chỉ hơn 36 triệu đồng

Tại phiên sơ thẩm, TAND tỉnh Bắc Giang chấp nhận yêu cầu khởi kiện, xác định khoảng 189 triệu đồng tiền bồi thường là di sản của bố mẹ ông Đ. và chia theo pháp luật. Bà I., với tư cách người quản lý di sản, có trách nhiệm trích chia cho những người được hưởng thừa kế.

Không đồng ý với bản án, bà I. kháng cáo. Tại phiên phúc thẩm, TAND cấp cao tại Hà Nội nhận định cấp sơ thẩm xác định toàn bộ số tiền bồi thường là di sản của bố mẹ ông Đ. là chưa đúng.

Theo Tòa phúc thẩm, phần quyền sử dụng đối với 2 thửa đất nông nghiệp thuộc về bố mẹ ông Đ. và là di sản để lại sau khi hai người qua đời. Các khoản bồi thường hoa màu và hỗ trợ ổn định đời sống, đào tạo nghề, chuyển đổi nghề, tìm kiếm việc làm được xác định là chính sách dành cho người trực tiếp canh tác, sử dụng đất, nên không phải di sản của người đã chết.

Toà phúc thẩm xác định tiền bồi thường về đất của hai thửa là 36,35 triệu đồng. Tuy nhiên, tại phiên phúc thẩm, bà I. đồng ý dùng thêm 29,08 triệu đồng tiền hỗ trợ bàn giao mặt bằng sớm để chia cho các đồng thừa kế. Các bên cũng thống nhất để bà I. sử dụng những khoản hỗ trợ và bồi thường tài sản, hoa màu còn lại.

Tòa cho rằng thỏa thuận này là tự nguyện, không vi phạm pháp luật, đồng thời góp phần giữ gìn tình cảm đoàn kết trong gia đình. Tổng số tiền được xác định để chia thừa kế là 65,43 triệu đồng.

Theo phán quyết phúc thẩm, ông Đ. và ba anh chị em khác mỗi người được hưởng gần 11 triệu đồng. Bà I. được nhận 8,3 triệu đồng từ phần mà các con ông Z. tự nguyện để lại.

TAND cấp cao tại Hà Nội ghi nhận kết quả hòa giải thành, sửa bản án sơ thẩm và buộc bà I. thực hiện việc chia di sản cho những người được hưởng thừa kế.

(Tham khảo Bản án số 416/2023/DS-PT ngày 25/8/2023 của TAND cấp cao tại Hà Nội)

Anh Phương