'Ấn tượng Cống hiến' của nhạc sĩ Dương Cầm - người kể chuyện văn hóa bằng âm nhạc

Nhạc sĩ Dương Cầm (đứng giữa) tại lễ nhận giải thưởng "Ấn tượng Cống hiến" của Giải Cống hiến năm 2026.

Nhạc sĩ Dương Cầm (tên thật là Đỗ Ngọc Cầm) là cái tên quen thuộc với làng âm nhạc Việt Nam với hai lần được vinh danh tại Giải Cống hiến 2018 ở các hạng mục “Nhạc sĩ của năm” và “Nhà sản xuất của năm”, cho thấy tài năng của một nghệ sĩ vừa sáng tác, vừa sản xuất và có khả năng định hình tổng thể một sản phẩm âm nhạc.

Khát vọng và thành công của Dương Cầm thật sự tỏa sáng và mang lại nhiều ấn tượng chính là ở lĩnh vực nhạc kịch. Không như nhiều nhạc sĩ thường lựa chọn con đường Việt hóa các tác phẩm kinh điển thế giới, ngay từ những buổi đầu bước chân vào lĩnh vực này, anh đã kiên định theo đuổi một hướng đi khó: xây dựng nhạc kịch thuần Việt, từ chất liệu đến tinh thần.

Với Dương Cầm, âm nhạc không chỉ để nghe hay để xem đơn thuần, mà trở thành một phương tiện kể chuyện – nơi văn hóa, lịch sử và tâm lý người Việt được tái tạo bằng ngôn ngữ đương đại. Có lẽ, cũng vì vậy, anh xứng đáng được nhiều người yêu nhạc và đồng nghiệp gọi một cách thân thương và nể phục “người kể chuyện văn hóa” bằng âm nhạc.

Nhạc sĩ Dương Cầm phát biểu khi lên nhận giải thưởng "Ấn tượng Cống hiến".

Trên hành trình thử nghiệm của Dương Cầm, thành công nhất của anh chính là vở nhạc kịch Giấc mơ Chí Phèo – được xem là bước ngoặt của sân khấu nhạc kịch đương đại. Dựa trên cảm hứng từ tác phẩm văn học kinh điển của Nam Cao, vở diễn đã thật sự “tái sinh” câu chuyện bằng một hình thức hoàn toàn mới khi âm nhạc hiện đại hòa quyện với các yếu tố truyền thống, từ cấu trúc giai điệu đến cách dàn dựng sân khấu, tạo nên một tổng thể vừa quen vừa lạ.

Nhạc sĩ Dương Cầm chia sẻ: Ý tưởng sáng tác và dàn dựng vở nhạc kịch “Giấc mơ Chí Phèo” đã được tôi ấp ủ từ lâu, là kết quả của cả một quá trình học hỏi, thử nghiệm, bắt đầu từ những thử nghiệm trước đó ở các vở như: Trở về (2015), Hà Nội Ngày, tháng, năm (2018) hay Tôi đọc báo sáng nay (2021). Và “Giấc mơ Chí Phèo” thành hình chính là sự hoàn thiện đúng nghĩa mà tôi mong muốn về bản sắc nhạc kịch Việt.

Vở nhạc kịch "Giấc mơ Chí Phèo" liên tục "cháy vé" trong những buổi biểu diễn ở Nhà hát Hồ Gươm.

Điều đáng mừng, ngay từ khi công diễn đến nay, vở nhạc kịch liên tục “cháy vé”, nhất là tại các buổi biểu diễn ở Nhà hát Hồ Gươm (Hà Nội), cho thấy khán giả trong nước đã sẵn sàng đón nhận và yêu thích nhạc kịch thuần chất Việt. Vở diễn đã đoạt Giải xuất sắc của Liên hoan ca múa nhạc chuyên nghiệp toàn quốc 2024, được vinh danh ở hạng mục “Tinh hoa sân khấu” tại Giải thưởng Tinh hoa Việt 2025 và trở thành một điểm sáng trong câu chuyện “phát triển công nghiệp văn hóa Thủ đô”.

Có lẽ, cũng vì thế, theo giới chuyên môn, Giải thưởng “Ấn tượng Cống hiến” ở kỳ giải Cống hiến năm nay của nhạc sĩ Dương Cầm không chỉ dành cho một tác phẩm cụ thể mà cho cả một hệ giá trị mà anh theo đuổi và cống hiến. Đó là khả năng kết hợp nhiều yếu tố: âm nhạc hàn lâm, dàn dựng sân khấu quy mô lớn, biểu diễn live… được đặt trong một cấu trúc chặt chẽ, của một “tác phẩm tổng hợp” mang tính hệ thống.

Cảnh trong vở nhạc kịch "Giấc mơ Chí Phèo".

Quan trọng hơn, chính Dương Cầm đã và đang góp phần đặt nền móng cho một hệ sinh thái nhạc kịch thuần Việt gần gũi, dễ cảm nhận trong bối cảnh thị trường giải trí trong nước.

HẠNH AN