Ấn Độ trước lựa chọn khó khăn để rút ngắn khoảng cách với không quân Trung Quốc

Khủng hoảng tiêm kích thế hệ mới

Máy bay chiến đấu hạng trung tiên tiến (AMCA) của Ấn Độ. Ảnh: ANI/TTXVN

Không quân Ấn Độ (IAF) đang đứng trước áp lực ngày càng lớn trong việc tái định hình chiến lược tiêm kích thế hệ mới, khi chương trình tiêm kích tàng hình nội địa thế hệ năm AMCA còn cách ngày biên chế ít nhất một thập kỷ, còn các dự án quốc tế mà New Delhi từng cân nhắc tham gia đều rơi vào bế tắc.

Theo kế hoạch, tiêm kích tàng hình AMCA được xem là xương sống tương lai của không quân Ấn Độ. Tuy nhiên, tiến độ chậm chạp của dự án này đang khiến khoảng cách năng lực giữa Ấn Độ với Trung Quốc ngày càng nới rộng.

Đầu năm nay, Bộ Quốc phòng Ấn Độ thông báo với Ủy ban Thường vụ Quốc hội về quốc phòng rằng New Delhi quan tâm tới hai chương trình tiêm kích thế hệ sáu lớn của châu Âu là GCAP và FCAS. Tài liệu của bộ này nhấn mạnh không quân Ấn Độ sẽ tìm cách tham gia một trong hai chương trình nhằm tránh bị tụt hậu về công nghệ quân sự tiên tiến.

Tuy nhiên, cả hai dự án hiện đều đối mặt nhiều vấn đề nghiêm trọng.

GCAP và FCAS đồng loạt rơi vào bế tắc

GCAP, chương trình hợp tác giữa Anh, Italy và Nhật Bản, được cho là có nguy cơ chậm nhiều năm so với mục tiêu ra mắt vào năm 2035. Theo báo The Telegraph, kế hoạch đầu tư quốc phòng mới của Anh có thể chưa giải ngân ngân sách cho chương trình này trước giữa thập niên 2030, khiến thời điểm đưa vào hoạt động bị lùi sang cuối những năm 2030 hoặc đầu thập niên 2040.

Những tranh cãi kéo dài giữa Bộ Tài chính và Bộ Quốc phòng Anh về nguồn tài trợ đã khiến kế hoạch liên tục bị đình trệ. Dù Tổ chức Chính phủ Quốc tế GCAP đã ký hợp đồng chuyển tiếp với liên doanh công nghiệp Edgewing hồi tháng 4/2026 nhằm duy trì động lực cho dự án, nhưng hợp đồng này chỉ có hiệu lực đến tháng 6 năm nay.

Máy bay thuộc Hệ thống Tác chiến trên không tương lai (FCAS) của Pháp - Đức - Tây Ban Nha hợp tác phát triển. Ảnh: DW/TTXVN

Trong khi đó, FCAS, dự án do Pháp, Đức và Tây Ban Nha phát triển, cũng rơi vào tình trạng bế tắc. Các bất đồng giữa Airbus và Dassault Aviation liên quan tới phân chia công việc, quyền kiểm soát thiết kế và lựa chọn nhà cung cấp khiến tiến độ gần như đóng băng.

Nhiều chuyên gia nhận định ngay cả khi các bên nhanh chóng đạt được thỏa thuận, tiêm kích thế hệ sáu của FCAS cũng khó xuất hiện trước giữa thập niên 2040. Thậm chí, Airbus được cho là đang cân nhắc phát triển một mẫu chiến đấu cơ riêng cùng hãng Saab của Thụy Điển.

Trong bối cảnh đó, lựa chọn của Ấn Độ ngày càng bị thu hẹp.

Không quân Ấn Độ đối mặt khoảng trống năng lực

Tiêm kích chiến đấu Rafale của Pháp. Ảnh: AFP/ TTXVN

Hiện lực lượng chiến đấu cơ của IAF đã giảm xuống còn khoảng 29 phi đội, thấp hơn đáng kể so với nhu cầu thực tế. Vì vậy, New Delhi đang thúc đẩy kế hoạch mua thêm 114 tiêm kích Rafale của Pháp nhằm tăng cường số lượng máy bay chiến đấu.

Truyền thông Ấn Độ cho biết thư đề nghị chính thức mua sắm đã được hoàn tất và chuẩn bị gửi tới Paris. Tư lệnh không quân Ấn Độ Amar Preet Singh cũng đang có chuyến thăm Pháp để gặp đại diện Dassault Aviation cùng các nhà sản xuất quốc phòng nước này.

Song song với đó, chương trình AMCA vẫn tiếp tục được triển khai. Cơ quan Phát triển Hàng không Ấn Độ gần đây đã phát hành yêu cầu đề xuất cho ba nhà thầu được lựa chọn nhằm chế tạo nguyên mẫu.

Theo yêu cầu, nguyên mẫu đầu tiên phải hoàn thành trong vòng 24 tháng sau khi ký hợp đồng và thực hiện chuyến bay đầu tiên sau 30 tháng. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia quốc phòng tỏ ra hoài nghi về khả năng đáp ứng tiến độ này, cho rằng chuyến bay đầu tiên của AMCA có thể phải chờ tới năm 2032.

Khoảng cách với Trung Quốc

Trong khi Ấn Độ chưa sở hữu bất kỳ tiêm kích tàng hình thế hệ năm nào, Trung Quốc hiện đã vận hành hai mẫu chiến đấu cơ thế hệ năm là J-20 và J-35.

Không chỉ vậy, Bắc Kinh còn đang thử nghiệm hai nguyên mẫu tiêm kích thế hệ sáu là J-36 của Tập đoàn máy bay Thành Đô và J-50 của Tập đoàn máy bay Thẩm Dương. Cả hai đều liên tục xuất hiện trong các chuyến bay thử nghiệm, cho thấy tốc độ phát triển được đánh giá là chưa từng có.

Điều này làm dấy lên lo ngại rằng vào thời điểm Ấn Độ đưa AMCA vào biên chế, Trung Quốc có thể đã sở hữu khoảng 1.000 tiêm kích J-20 và bắt đầu triển khai chiến đấu cơ thế hệ sáu.

Nguy cơ càng lớn hơn nếu Pakistan mua được tiêm kích tàng hình J-35A của Trung Quốc. Một số nguồn tin cho biết phi công Pakistan đã bắt đầu được huấn luyện vận hành loại máy bay này tại Trung Quốc.

Su-57 trở thành lựa chọn khả dĩ duy nhất?

Tiêm kích tàng hình thế hệ thứ 5 Su-57 của Nga bay trình diễn tại triển lãm hàng không quốc tế MAKS năm 2019. Ảnh: AFP/TTXVN

Trong cuộc trao đổi với The EurAsian Times, cựu Phó tư lệnh không quân Ấn Độ Anil Khosla nhận định sự chậm trễ của GCAP, tình trạng đình trệ của FCAS, cùng tiến độ kéo dài của AMCA đang tạo ra “khoảng trống năng lực” thực sự đối với IAF trong thập kỷ tới.

Ông cho rằng 114 tiêm kích Rafale sẽ giúp đáp ứng yêu cầu về số lượng, nhưng không đủ để tạo ra bước nhảy vọt về chất lượng tác chiến. Theo ông Khosla, Su-57 của Nga hiện là lựa chọn khả thi duy nhất trong ngắn hạn, dù chưa hoàn hảo.

Cựu lãnh đạo IAF cho biết Ấn Độ có thể cân nhắc mua một số lượng hạn chế Su-57 nếu thỏa thuận này hỗ trợ cho chương trình AMCA thay vì làm suy yếu nó. Những điều kiện then chốt bao gồm giá thành hợp lý, tiến độ giao hàng rõ ràng, chuyển giao công nghệ và quyền tiếp cận mã nguồn.

Nga thời gian qua đã liên tục thúc đẩy chào bán Su-57 cho Ấn Độ. Moskva đề xuất cung cấp máy bay hoàn thiện, cho phép sản xuất tại Ấn Độ dựa trên hạ tầng Su-30MKI hiện có, đồng thời hỗ trợ phát triển AMCA.

Nga gần đây còn đưa ra các ưu đãi mới như chuyển giao công nghệ toàn diện, sản xuất theo giấy phép và thậm chí cung cấp phiên bản hai chỗ ngồi của Su-57. Moskva cũng được cho là sẵn sàng chia sẻ mã nguồn của chiến đấu cơ này.

Dù vậy, giới chuyên gia Ấn Độ vẫn hoài nghi về khả năng tàng hình thực sự của Su-57 cũng như mức độ công nghệ mà Nga sẵn sàng chuyển giao.

Một cựu quan chức khác của IAF, ông Anil Chopra, cho rằng New Delhi nên tập trung sản xuất Rafale trong nước, đẩy nhanh AMCA và Tejas, đồng thời mua khoảng 40 chiếc Su-57 như giải pháp tạm thời thay vì triển khai sản xuất nội địa loại tiêm kích này.

Nếu đạt được thỏa thuận, Ấn Độ có thể trở thành khách hàng xuất khẩu thứ hai của Su-57 sau Algeria - quốc gia được cho là đã đặt mua dòng chiến đấu cơ tàng hình của Nga.

Dù vậy, nhiều chuyên gia nhận định New Delhi vẫn cần tiếp tục theo dõi các chương trình tiêm kích thế hệ sáu quốc tế để tránh lặp lại những sai lầm trong quá khứ và không bị tụt hậu trong cuộc đua công nghệ quân sự toàn cầu.

Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc