AI tạo 'lớp năng suất' mới cho doanh nghiệp Hà Nội

Không chỉ là câu chuyện công nghệ

Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng hai con số đang đặt ra yêu cầu cao hơn đối với cộng đồng doanh nghiệp, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được xác định là những động lực quan trọng để nâng năng suất và mở rộng không gian phát triển.

Với khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), đây vừa là cơ hội, vừa là sức ép. Hạn chế về vốn, nhân lực và quy mô khiến không ít doanh nghiệp khó cạnh tranh bằng cách gia tăng đầu tư theo phương thức truyền thống. Trong khi đó, công nghệ, dữ liệu và khả năng tổ chức lại quy trình sản xuất, kinh doanh có thể tạo ra lợi thế mới với chi phí hợp lý hơn.

Tại Diễn đàn Kinh tế Thủ đô 2026 diễn ra ngày 31/7, do Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội (HANOISME) tổ chức, câu chuyện ứng dụng AI được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với năng suất và mục tiêu tăng trưởng của doanh nghiệp.

Đây cũng là vấn đề đang được đặt ra trong chiến lược phát triển kinh tế của Hà Nội. Thành phố xác định chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào vốn sang tăng trưởng dựa trên năng suất, đồng thời coi khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là một trong những động lực quan trọng của mô hình tăng trưởng mới.

Ông Cù Ngọc Trang, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội phát biểu tại diễn đàn.

Theo các chuyên gia, AI không đơn thuần là một công cụ hỗ trợ xử lý công việc. Khi được tích hợp vào quy trình vận hành, công nghệ này có thể tham gia từ phân tích dữ liệu, dự báo nhu cầu, chăm sóc khách hàng đến tối ưu nguồn lực và hỗ trợ lãnh đạo ra quyết định.

Với DNNVV, tác động đáng kể nhất nằm ở khả năng tiết kiệm thời gian, giảm chi phí vận hành và nâng hiệu quả sử dụng nguồn lực. Đây chính là những yếu tố có thể chuyển hóa thành năng suất và sức cạnh tranh.

Từ công cụ riêng lẻ đến năng lực cạnh tranh

Thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu sử dụng các công cụ AI phục vụ tạo nội dung, chăm sóc khách hàng, phân tích thông tin hoặc tự động hóa một số công đoạn. Tuy nhiên, việc ứng dụng vẫn còn phân tán, chưa gắn với chiến lược quản trị và hệ thống dữ liệu tổng thể.

Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội Mạc Quốc Anh cho rằng, vấn đề quan trọng không phải doanh nghiệp có sử dụng công nghệ hay không, mà là công nghệ có tạo ra giá trị thực cho hoạt động sản xuất, kinh doanh hay không.

Theo ông Mạc Quốc Anh, mỗi khoản đầu tư cho công nghệ cần được nhìn nhận bằng những kết quả cụ thể: doanh nghiệp tiết giảm được bao nhiêu chi phí, năng suất tăng ở mức nào, thị trường được mở rộng ra sao và khả năng cạnh tranh được cải thiện như thế nào.

Đây cũng là điểm nghẽn mà nhiều DNNVV đang phải đối mặt. Doanh nghiệp có thể dễ dàng tiếp cận một công cụ AI, nhưng để biến công cụ đó thành năng lực cạnh tranh lại đòi hỏi thay đổi về quy trình, nhân sự, quản trị và dữ liệu.

“Dữ liệu chính là nhiên liệu của AI. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, liên thông và bảo đảm ‘đúng, đủ, sạch, sống’, AI mới có thể phát huy hiệu quả trong phân tích thị trường, dự báo nhu cầu, tối ưu chuỗi cung ứng và hỗ trợ doanh nghiệp ra quyết định chính xác hơn”, ông Mạc Quốc Anh chia sẻ.

Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký HANOISME Mạc Quốc Anh phát biểu tại diễn đàn.

Từ góc độ này, chuyển đổi số không còn là câu chuyện đầu tư đơn thuần vào phần mềm hay thiết bị. Doanh nghiệp cần xác định rõ bài toán kinh doanh trước khi lựa chọn giải pháp công nghệ.

Đối với một doanh nghiệp sản xuất, đó có thể là giảm thời gian dừng máy, kiểm soát tồn kho hoặc nâng hiệu suất sử dụng nguyên vật liệu. Với doanh nghiệp dịch vụ, trọng tâm có thể là phân tích nhu cầu khách hàng, tự động hóa quy trình hoặc nâng chất lượng chăm sóc khách hàng.

Khi công nghệ được lựa chọn từ nhu cầu thực tế, hiệu quả đầu tư sẽ rõ ràng hơn và khả năng nhân rộng cũng cao hơn.

Hà Nội tạo cầu nối để doanh nghiệp tiếp cận công nghệ

Hà Nội đang sở hữu một hệ sinh thái công nghệ tương đối lớn với 221 doanh nghiệp khoa học và công nghệ, hơn 1.000 doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và gần 11.000 doanh nghiệp công nghệ số. Thành phố cũng đang dành nguồn lực lớn cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong năm 2026.

Tuy nhiên, bài toán đặt ra không chỉ là có bao nhiêu doanh nghiệp công nghệ, mà quan trọng hơn là khả năng đưa các sản phẩm, giải pháp công nghệ vào khu vực sản xuất, kinh doanh.

Theo Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội Cù Ngọc Trang, nhiều DNNVV trên địa bàn vẫn lúng túng trong việc xác định điểm bắt đầu của quá trình chuyển đổi số. Chi phí đầu tư, nhân lực và những lo ngại liên quan đến dữ liệu vẫn là những trở ngại đáng kể.

Trong khi đó, không ít doanh nghiệp công nghệ có sản phẩm tốt nhưng chưa hiểu đầy đủ nhu cầu của doanh nghiệp sản xuất, thương mại và dịch vụ. Khoảng cách giữa bên cung cấp công nghệ và bên sử dụng công nghệ vì thế vẫn cần được thu hẹp.

Thành phố đang hướng tới việc tăng cường kết nối doanh nghiệp với viện nghiên cứu, trường đại học, ngân hàng, quỹ đầu tư, doanh nghiệp đầu chuỗi và các tổ chức hỗ trợ. Mục tiêu là đưa các giải pháp công nghệ đến gần hơn với nhu cầu thực tế, đồng thời tạo điều kiện để kết quả nghiên cứu được thương mại hóa và doanh nghiệp công nghệ mở rộng thị trường.

Cùng với đó, Hà Nội tập trung hỗ trợ DNNVV và hộ kinh doanh tiếp cận các nền tảng số, thanh toán không dùng tiền mặt, hóa đơn điện tử, AI và các giải pháp tự động hóa phù hợp với từng lĩnh vực, từng mức độ sẵn sàng.

Đặt AI vào bài toán tăng trưởng hai con số

Từ góc độ doanh nghiệp, ứng dụng AI chỉ thực sự có ý nghĩa khi tạo ra năng suất mới. Đây cũng là điểm khác biệt giữa việc “sử dụng công nghệ” và “tăng trưởng nhờ công nghệ”.

Trong điều kiện nguồn lực có hạn, DNNVV càng cần lựa chọn những khâu có khả năng tạo tác động trực tiếp đến doanh thu, chi phí và năng suất. Thay vì đầu tư dàn trải, doanh nghiệp có thể bắt đầu từ những quy trình có dữ liệu đủ tốt, dễ đo lường hiệu quả và có khả năng mở rộng.

TS. Mạc Quốc Anh đề nghị các cơ quan quản lý tiếp tục đồng hành, tháo gỡ những rào cản trong tiếp cận chính sách; đồng thời mong muốn ngân hàng, quỹ đầu tư, doanh nghiệp công nghệ và các tập đoàn lớn xây dựng những giải pháp phù hợp hơn với đặc thù của khu vực DNNVV.

Trong cuộc đua tăng trưởng hai con số, sức ép đối với doanh nghiệp sẽ không chỉ đến từ thị trường mà còn từ yêu cầu nâng cao năng suất. Khi dư địa tăng trưởng theo chiều rộng ngày càng hạn chế, công nghệ và đổi mới quản trị sẽ phải đóng vai trò lớn hơn trong tạo ra giá trị mới.

Với Hà Nội, việc hình thành một hệ sinh thái kết nối chính sách, công nghệ, vốn và thị trường sẽ quyết định mức độ doanh nghiệp có thể chuyển hóa cơ hội thành kết quả kinh doanh. Còn với từng DNNVV, AI sẽ chỉ trở thành động lực tăng trưởng khi được đặt đúng vào những bài toán cụ thể của doanh nghiệp.

Nói cách khác, mục tiêu không phải là doanh nghiệp sử dụng bao nhiêu công cụ AI, mà là AI giúp doanh nghiệp tạo thêm bao nhiêu năng suất, tiết giảm bao nhiêu chi phí và mở ra bao nhiêu giá trị tăng thêm. Đó mới là thước đo quan trọng để công nghệ góp phần đưa khu vực DNNVV Hà Nội tiến gần hơn mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Phương Thúy