Ai đứng sau và hốt tiền tỷ từ những 'ca sĩ Việt ẩn danh'

Ca sĩ AI được tạo ra từ những người có hiểu biết cơ bản về âm nhạc và thị trường âm nhạc trên cơ sở áp dụng công nghệ AI và nền tảng công nghệ. Theo quy trình thông thường, dây chuyền sản xuất bắt đầu bằng khâu sáng tác - có thể do con người viết lời, dùng Chat GPT, Gemini để AI viết lời hoặc sáng tác trực tiếp ở công cụ làm nhạc AI như Suno. Sau đó, AI sẽ làm tiếp các khâu như hòa âm phối khí, ca sĩ thể hiện và hậu kỳ âm thanh.

Khi đã nắm trong tay một sản phẩm hoàn chỉnh, đi kèm dự án sản xuất và giấy phép từ công cụ làm nhạc AI, cá nhân/đơn vị đứng sau tiến tới bước phát hành. Họ chọn nghệ danh bất kỳ, hoàn tất đăng ký bản quyền trước khi gửi cho các hãng đĩa hay đơn vị phát hành để đăng tải trên các nền tảng nhạc số.

Mục tiêu hàng đầu của những người làm nhạc AI, tạo ra sản phẩm AI và ca sĩ AI là bắt trend "xu hướng âm nhạc mới nhất". Với sự hỗ trợ của AI, tốc độ sản xuất một ca khúc ngày càng rút ngắn. Họ cho ra lò số lượng lớn sản phẩm, kết hợp thành playlist bao gồm hàng chục bài để phủ sóng nhạc số. Chỉ cần có một ca khúc đạt triệu view, dự án nhạc AI đó thắng lớn và mang lại doanh thu không nhỏ, thậm chí lên tới con số tiền tỷ.

Nguồn thu lớn từ nhạc số, bán tác quyền

Theo tìm hiểu của Tri Thức - Znews, chỉ với hơn 600.000 đồng, người dùng có thể mua tài khoản Suno phiên bản premium (cao cấp nhất). Tại đây, người dùng được cấp 10.000 credit (tài nguyên sản xuất nhạc) và sử dụng trong một tháng. Với công thức làm nhạc hiện tại trên Suno, chỉ một tài khoản premium có thể cho ra lò hàng trăm ca khúc trong một tháng.

Đó là lý do nhạc AI đang xuất hiện tràn lan trên các nền tảng.

Với một sản phẩm âm nhạc thuần túy của ca sĩ, họ phải “cân đo đong đếm” cho từng khâu, từ đó kỳ vọng đạt hiệu quả cao ở cuộc cạnh tranh đường đua nhạc số, thành bài hit để đi diễn và thu về nhiều giá trị thương mại khác. Còn với sản phẩm âm nhạc thuần AI, mục tiêu hàng đầu chỉ là tạo trend, đánh vào tệp khán giả dễ tính, không soi mói quá kỹ về nội dung ca khúc, giai điệu và chất lượng giọng hát.

Hàng loạt "ca sĩ ẩn danh" xuất hiện tại thị trường nhạc Việt thời gian qua.

Nhạc AI lấy số lượng bù chất lượng, hoàn toàn bỏ qua những khâu quan trọng mà một ca sĩ Việt phải làm như hậu kỳ âm thanh chỉn chu và đầu tư vào mặt hình ảnh để đính kèm âm nhạc. Tất cả ca khúc AI đó, dù view (lượt nghe/lượt xem) ít hay nhiều cũng quy đổi bằng doanh thu từ nhạc số, từ đó "góp gió thành bão" để thu lại nguồn lợi.

Có nhiều ca khúc AI chạm mốc triệu view trên nền tảng YouTube. Thử tìm kiếm từ khóa "Ca sĩ giấu mặt AI", "Nhạc AI mới nhất", sẽ hiện ra các danh sách phát nhạc thu về đến 10 triệu view. Còn số lượng nhạc AI triệu view không đếm xuể. Và trong nhóm ca khúc triệu view, sẽ có một số sản phẩm đột phá, bứt lên vị trí cao hơn để gây sốt, thành hit của nhạc Việt.

Hôn lễ của em và 50 năm về sau chính là những ca khúc được AI sản xuất bất ngờ thành hit và cạnh tranh sòng phẳng trên đường đua âm nhạc thịnh hành. Từ đây, bên cạnh doanh thu từ nhạc số, người đứng sau Hôn lễ của em và 50 năm về sau có thể kiếm thêm tiền từ việc bán tác quyền biểu diễn hoặc làm sản phẩm phái sinh cho ca sĩ khác.

Hiền Hồ đã nhảy vào cover Hôn lễ của em. Loạt ca sĩ Việt như Quốc Thiên, Anh Tú, Dương Edward đã mang 50 năm về sau lên sân khấu biểu diễn. Cũng từ tác quyền ca khúc, nhiều đơn vị làm nhạc AI móc nối, kết hợp với các cá nhân/tổ chức chuyên làm nhạc remix, cover để nhân bản thêm nhiều sản phẩm. Ngay lúc này, có thể dễ dàng nhận biết rất nhiều bài nhạc remix trên nền tảng TikTok được sản xuất từ AI.

Đó là phạm vi hoạt động tối đa và kiếm tiền của một ca sĩ AI. Với ca sĩ thuần túy, họ kiếm tiền dựa trên sản phẩm âm nhạc phần lớn từ đi diễn. Với những ca sĩ đình đám, từ sản phẩm đó, họ làm MV, kết hợp 2 yếu tố âm nhạc và hình ảnh để thu hút nhãn hàng đổ vào đầu tư.

Hệ sinh thái nghệ sĩ AI

Từ 2 năm trước, các đơn vị nghiên cứu ngành nhạc đã bắt đầu tìm hiểu, phân tích và đưa ra dự đoán về sự tác động của AI. Báo cáo của CISAC cho thấy, đến năm 2028, riêng mảng nhạc do AI tạo ra có thể mang về khoảng 4 tỷ Euro mỗi năm, tăng mạnh từ mức gần như bằng 0 vào năm 2023. Cũng theo nghiên cứu này, nhạc AI có thể chiếm tới 20% doanh thu streaming toàn cầu và tới 60% thị trường nhạc thư viện (music library) - một mảng vốn phục vụ YouTube, TikTok, quảng cáo và nội dung số.

Một trong những địa hạt AI tác động mạnh nhất là mảng nhạc sản xuất hàng loạt để phục vụ nội dung số - nơi các cá nhân/tổ chức tạo ra số lượng lớn ca khúc dùng cho nhạc nền, nhạc thư giãn, nhạc để "oanh tạc" mạng xã hội TikTok và khai thác dòng tiền từ âm nhạc trên YouTube. Với sự hỗ trợ của các công cụ như Suno hay Udio, ranh giới giữa sản phẩm do con người và AI tạo ra ngày càng mờ nhạt. Thậm chí, không ít ca khúc AI đã đạt chất lượng đủ để cạnh tranh trực tiếp trên các bảng xếp hạng streaming.

Từ sự phát triển của công cụ Suno, nhạc AI phủ sóng ngày càng mạnh.

Trên Spotify, YouTube hay Apple Music, hàng nghìn “nghệ sĩ ảo” đã xuất hiện. Họ không có danh tính rõ ràng, không biểu diễn, nhưng vẫn thu hút hàng triệu lượt nghe mỗi tháng. Mô hình kiếm tiền cũng tương tự như nhạc truyền thống: doanh thu đến từ nhạc số, quảng cáo, bản quyền và khai thác nội dung trên nền tảng số. Tuy nhiên, điểm khác biệt là quy mô sản xuất lớn hơn rất nhiều, cho phép tối ưu hóa lợi nhuận theo kiểu “quăng một mẻ lưới thật to” và gom về tất cả, rồi lọc ra những “con cá” to nhất.

Một số công ty công nghệ và startup âm nhạc tại Mỹ, châu Âu thậm chí đã xây dựng cả “hệ sinh thái nghệ sĩ AI”, vận hành như một dây chuyền công nghiệp. Họ phân tích dữ liệu xu hướng, tạo nhạc theo thuật toán, phát hành hàng loạt và liên tục thử nghiệm thị hiếu người nghe. Chỉ cần một vài sản phẩm viral, toàn bộ hệ thống có thể mang về nguồn thu đáng kể.

Điển hình là nền tảng Deezer, mỗi ngày có tới 20.000 bài nhạc AI được đăng tải, chiếm gần 18% tổng lượng bài mới.

Theo dự báo từ Grand View Research, thị trường âm nhạc AI sẽ chạm mốc 2,8 tỷ USD vào năm 2030. Trong đó, khu vực châu Á - Thái Bình Dương, dẫn đầu là Trung Quốc, sẽ là thị trường tăng trưởng nhanh nhất. Riêng tại quốc gia tỷ dân, quy mô phần mềm âm nhạc AI dự kiến đạt gần 600 triệu USD vào năm 2032.

Giáo sư Huang Zongquan từ Học viện Âm nhạc Trung ương (Trung Quốc) nhận định: "AI đang được áp dụng trong sáng tạo, sản xuất, phân phối và tiêu thụ âm nhạc, làm phong phú thêm cả hình thức và nội dung trong khi mở ra các mô hình kinh doanh mới. Nó không phải là sự kết thúc của âm nhạc, mà là động lực của giai đoạn tiếp theo của ngành công nghiệp".

Ở thời điểm hiện tại, nhạc AI vẫn đang trong giai đoạn phát triển. Dự đoán trong 3-5 năm tới, sự chi phối từ AI sẽ nhân lên gấp nhiều lần, khi mà công nghệ tiếp tục phát triển, các công cụ làm nhạc AI ngày càng thông minh, tinh vi để kéo khoảng cách giữa “trí tuệ nhân tạo” và trí tuệ con người đến gần hơn.

Cuộc chơi âm nhạc toàn cầu sẽ không còn chỉ thuộc về những ca sĩ đứng trên sân khấu, mà còn là cuộc cạnh tranh của những ca sĩ vô hình. Những người không hề có kiến thức âm nhạc nhưng vẫn tham gia đường đua âm nhạc bằng một cú click chuột hoặc vài lệnh gõ phím đơn giản, kịch bản này đang hiện hữu rõ ràng.

An Anh