AI đang khiến nhiều người phải học lại một kỹ năng tưởng đã biết

Khi AI thay đổi cách học tập và làm việc, người trẻ được khuyến nghị trang bị tư duy phản biện và khả năng thích ứng. Ảnh: Phương Lâm.

Chỉ trong vài năm, ChatGPT, Gemini hay Copilot đã thay đổi cách nhiều người học tập và làm việc. Từ viết nội dung, tổng hợp tài liệu đến phân tích dữ liệu hay lập trình, nhiều tác vụ trước đây mất hàng giờ nay chỉ còn vài phút.

Sự phát triển đó cũng làm thay đổi cách doanh nghiệp nhìn nhận năng lực của người lao động. Nếu trước đây kiến thức tích lũy và số năm kinh nghiệm thường là những tiêu chí quan trọng, thì nay khả năng thích ứng và tư duy phản biện ngày càng được xem là lợi thế cạnh tranh.

Giáo sư Trần Thế Truyền, Trưởng bộ phận AI, Y tế và Khoa học, Viện Trí tuệ Nhân tạo Ứng dụng, Đại học Deakin (Australia), cho rằng AI đang làm thay đổi cách nhìn nhận về nhân tài. Theo ông, trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh, những người có khả năng thích ứng với sự thay đổi sẽ ngày càng được đánh giá cao.

Đó cũng là chủ đề được Gs. Truyền cùng các chuyên gia về AI, công nghệ, giáo dục và phân tích kinh doanh đến từ Đại học Deakin, Đại học Bách khoa Hà Nội và Trường Đại học Xây dựng Hà Nội trao đổi tại hội thảo quốc tế "AI - Hiểu để đồng hành" diễn ra ngày 2/7 tại Hà Nội.

Theo các diễn giả, biết sử dụng AI sẽ sớm trở thành một kỹ năng phổ thông, giống như việc sử dụng email hay các phần mềm văn phòng hiện nay. Điều tạo nên khác biệt không còn nằm ở việc ai viết prompt nhanh hơn, mà ở tư duy phản biện. Điều này thể hiện ở các khía cạnh bao gồm: Khả năng đặt câu hỏi đúng, đánh giá chất lượng câu trả lời và kiểm chứng thông tin trước khi đưa vào công việc.

Những kỹ năng này vốn không mới, nhưng đang được nhìn nhận theo một cách khác khi AI có thể tạo ra câu trả lời gần như tức thì. Để khai thác hiệu quả các công cụ AI, người dùng cần biết đặt câu hỏi rõ ràng, cung cấp đầy đủ bối cảnh, đồng thời đối chiếu thông tin với các nguồn đáng tin cậy trước khi sử dụng. AI có thể tổng hợp dữ liệu rất nhanh, nhưng không phải lúc nào cũng chính xác hoặc đầy đủ. Vì vậy, người đưa ra quyết định cuối cùng vẫn phải là con người.

Đây cũng là điểm kết nối với chủ đề đạo đức AI (AI Ethics) được dành nhiều thời lượng trao đổi tại hội thảo. Trong chuyên đề AI Ethics in Science & Education, Gs. Trần Thế Truyền phân tích các vấn đề như trách nhiệm khi ứng dụng AI trong học tập và công việc, tính minh bạch của hệ thống AI cũng như giới hạn của công nghệ trong việc hỗ trợ ra quyết định.

Gs, Trần Thế Truyền, Trưởng bộ phận AI, Y tế và Khoa học, Viện Trí tuệ Nhân tạo Ứng dụng, Đại học Deakin chia sẻ tại sự kiện. Ảnh: Ban tổ chức.

Các chuyên gia cho biết, AI có thể hỗ trợ tạo nội dung, phân tích dữ liệu hoặc đưa ra nhiều gợi ý trong thời gian ngắn, nhưng không thể chịu trách nhiệm nếu thông tin sai lệch hoặc quyết định gây ra hậu quả. Chính vì vậy, sử dụng AI không chỉ là khai thác một công cụ mới mà còn đòi hỏi người dùng hiểu rõ giới hạn của công nghệ, kiểm chứng thông tin và chịu trách nhiệm với những quyết định của mình.

Trong bối cảnh AI dần trở thành công cụ quen thuộc ở hầu hết ngành nghề, biết sử dụng AI có thể sẽ chỉ là yêu cầu cơ bản. Điều tạo nên khác biệt của người lao động sẽ không nằm ở tốc độ sử dụng công nghệ, mà nằm ở khả năng đặt câu hỏi đúng, kiểm chứng thông tin và đưa ra quyết định có trách nhiệm.

Quang Nam