Ai Cập yêu cầu bồi thường thiệt hại nguồn nước

Đập thủy điện Đại Phục hưng ở vùng Benishangul-Gumuz, Ethiopia. Ảnh: THX/TTXVN

Phát biểu trước báo giới, ông Sewilam nhấn mạnh quan điểm của Ai Cập cho rằng việc Ethiopia triển khai dự án GERD mang tính đơn phương và chưa từng có tiền lệ, đồng thời cho biết Ai Cập đã ghi nhận sự sụt giảm đáng kể về lượng nước sông Nile được phân bổ. Theo ông, trong tổng số 55 tỷ m3 nước sông Nile dành cho Ai Cập, khoảng 38 tỷ m3 đã bị thất thoát, gây tác động nghiêm trọng tới nguồn nước của quốc gia này. Ông khẳng định trách nhiệm của nhà nước Ai Cập là bảo vệ người dân trước những ảnh hưởng từ các thiệt hại nói trên.

Trên cơ sở đó, ông Sewilam đề cập khả năng yêu cầu Ethiopia bồi thường, song không nêu cụ thể phương thức cũng như thời điểm xảy ra các tổn thất về nguồn nước.

Trong khi đó, Ethiopia khẳng định GERD sẽ không gây hại đến lợi ích của Ai Cập và Sudan, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của con đập đối với sự phát triển của nước này. Hơn 1 thập niên đàm phán giữa Ethiopia, Ai Cập và Sudan đã không đạt được thỏa thuận về vấn đề vận hành con đập. Ethiopia bác bỏ lời kêu gọi của Cairo và Khartoum về vai trò trung gian hòa giải quốc tế với sự tham gia của Liên minh châu Phi (AU), Liên minh châu Âu (EU) và Ngân hàng Thế giới (WB).

Sông Nile Xanh bắt nguồn từ vùng cao nguyên Ethiopia và chiếm hơn 80% lượng nước sông Nile mà Ai Cập và Sudan nhận được, trong khi phần còn lại chủ yếu đến từ sông Nile Trắng. Ai Cập, một trong những quốc gia khô hạn nhất thế giới, phụ thuộc vào sông Nile để đáp ứng 97% nhu cầu nước của đất nước Kim tự tháp. Ai Cập từ lâu đã khẳng định nguồn nước sông Nile là vấn đề sống còn đối với 108 triệu dân, đồng thời cảnh báo bất kỳ sự sụt giảm nào từ nguồn nước sông Nile được phân bổ cho Cairo sẽ gây ra hậu quả thảm khốc đối với an ninh lương thực và xóa sổ hàng triệu việc làm trong ngành nông nghiệp của Ai Cập. Còn Sudan cho rằng lũ lụt nghiêm trọng ở một số khu vực của nước này là do Ethiopia không chia sẻ dữ liệu thời gian thực về hoạt động của đập GERD. Lũ lụt cũng làm gián đoạn hoạt động phát điện tại một số đập trên sông Nile của Sudan.

Những phát biểu trên của ông Sewilam được đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cuối tuần qua đề nghị làm làm trung gian hòa giải trong tranh chấp về nguồn nước giữa Ethiopia với Ai Cập và Sudan. Cả Ai Cập và Sudan đều hoan nghênh đề nghị của nhà lãnh đạo Mỹ. Đây là lần thứ hai Washington can thiệp vào tranh chấp giữa 3 nước này. Trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình, ông Trump đã dàn xếp một thỏa thuận được Ai Cập chấp thuận, nhưng Ethiopia từ chối ký vào phút chót.

Nguyễn Trường (TTXVN)