AI, AR, VR - Câu chuyện bán cảm xúc, ký ức và những giá trị cá nhân hóa

Thế nhưng, thực tế đang cho thấy một nghịch lý - sở hữu nhiều tài nguyên nhưng không ít địa phương vẫn loay hoay trong cuộc cạnh tranh thu hút du khách. Nguyên nhân nằm ở chỗ nhiều nơi vẫn đang làm du lịch theo lối cũ – bán những gì mình có thay vì cung cấp những gì du khách cần.

MUỐN THÀNH CÔNG PHẢI SÁNG TẠO SẢN PHẨM

Sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng toàn cầu đang buộc ngành du lịch phải thay đổi. Nếu trước đây, du khách đi du lịch để tham quan, nghỉ dưỡng và chụp ảnh lưu niệm thì ngày nay, họ tìm kiếm những trải nghiệm mang tính cá nhân hóa, chân thực và giàu cảm xúc hơn. Họ không muốn chỉ nhìn một cánh đồng lúa từ xa mà muốn tự tay cấy lúa. không muốn chỉ ăn một món đặc sản mà muốn được tham gia chế biến. Không muốn chỉ nghe kể về văn hóa bản địa mà muốn trực tiếp sống cùng cộng đồng địa phương. Đó chính là nền tảng của mô hình du lịch kiểu mới – nơi trải nghiệm được xem là sản phẩm cốt lõi thay vì cảnh quan đơn thuần.

Thực tế cho thấy, giá trị của một điểm đến ngày nay không còn nằm hoàn toàn ở vẻ đẹp tự nhiên. Nhiều quốc gia có diện tích nhỏ, tài nguyên hạn chế nhưng vẫn trở thành điểm đến hàng đầu thế giới nhờ khả năng sáng tạo trải nghiệm cho du khách. Điều họ bán không phải là núi, biển hay rừng, mà là những câu chuyện, cảm xúc và ký ức mà du khách mang về sau chuyến đi.

Bà Nguyễn Thị Vân, Tổng Giám đốc Tổng công ty Du lịch Hà Nội

Trong khi đó, tại Việt Nam, không ít địa phương vẫn chạy theo tư duy “đầu tư thật nhiều công trình để hút khách”. Những khu du lịch na ná nhau liên tục mọc lên, từ cổng chào hoành tráng, tượng đài khổng lồ đến các mô hình sao chép từ nước ngoài. Kết quả là nhiều điểm đến trở nên giống nhau, thiếu bản sắc và nhanh chóng mất sức hút sau một thời gian ngắn.

Một thực tế đáng suy ngẫm là nhiều du khách hiện nay sẵn sàng chi hàng chục triệu đồng để tham gia các tour trekking xuyên rừng, trải nghiệm đời sống ngư dân, khám phá làng nghề truyền thống hoặc các hành trình chữa lành giữa thiên nhiên. Điều họ tìm kiếm không phải sự xa hoa mà là giá trị tinh thần. Đây chính là xu hướng tiêu dùng mới mà ngành du lịch không thể bỏ qua.

Một điểm đáng chú ý khác là xu hướng phát triển du lịch bền vững đang trở thành yêu cầu bắt buộc. Du khách ngày càng quan tâm đến các yếu tố môi trường và trách nhiệm xã hội. Họ ưu tiên những điểm đến bảo tồn thiên nhiên, tôn trọng văn hóa địa phương và mang lại lợi ích cho cộng đồng. Điều này đặt ra yêu cầu mới đối với các địa phương: phát triển du lịch không chỉ để tăng lượng khách mà còn phải bảo vệ các giá trị cốt lõi của điểm đến.

Nhiều mô hình du lịch cộng đồng tại Việt Nam đã chứng minh hướng đi này hoàn toàn khả thi. Khi người dân địa phương trở thành chủ thể của hoạt động du lịch, họ không chỉ có thêm nguồn thu nhập mà còn có động lực gìn giữ văn hóa truyền thống và bảo vệ môi trường sống. Đây là cách phát triển bền vững hơn nhiều so với việc khai thác tài nguyên theo kiểu tận thu.

Trong cuộc cạnh tranh ngày càng khốc liệt của ngành công nghiệp không khói, tài nguyên thiên nhiên chỉ là lợi thế ban đầu. Thứ quyết định thành công lâu dài chính là khả năng sáng tạo sản phẩm và mang lại những trải nghiệm khác biệt. Một bãi biển đẹp có thể thu hút du khách một lần, nhưng một trải nghiệm đáng nhớ mới khiến họ quay trở lại.

Du lịch kiểu mới vì thế không đơn thuần là một xu hướng nhất thời. Đó là sự chuyển đổi từ tư duy khai thác sang tư duy sáng tạo, từ bán cảnh quan sang bán trải nghiệm, từ chạy theo số lượng sang nâng cao chất lượng. Đối với Việt Nam, đây không chỉ là cơ hội để nâng tầm ngành du lịch mà còn là con đường tất yếu nếu muốn cạnh tranh hiệu quả trên bản đồ du lịch toàn cầu trong những thập niên tới.

AI VÀ CUỘC CÁCH MẠNG DU LỊCH KIỂU MỚI

Ngành du lịch thế giới đang chứng kiến một cuộc chuyển mình mạnh mẽ dưới tác động của công nghệ số, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI). Nếu trước đây, thành công của một điểm đến phụ thuộc chủ yếu vào cảnh quan thiên nhiên, di sản văn hóa hay cơ sở hạ tầng, thì ngày nay, khả năng ứng dụng công nghệ để tạo ra những trải nghiệm thông minh đang trở thành thước đo mới của năng lực cạnh tranh. AI không chỉ là một công cụ hỗ trợ mà đang trở thành động lực cốt lõi thúc đẩy mô hình du lịch kiểu mới – nơi trải nghiệm cá nhân hóa được đặt ở vị trí trung tâm.

Trong nhiều thập kỷ, ngành du lịch phát triển dựa trên tư duy khai thác tài nguyên. Các địa phương tập trung quảng bá cảnh đẹp, xây dựng khu nghỉ dưỡng và mở rộng dịch vụ lưu trú để thu hút khách. Tuy nhiên, khi mức sống ngày càng được nâng cao, nhu cầu của du khách cũng thay đổi. Họ không còn hài lòng với việc chỉ tham quan và chụp ảnh. Điều họ tìm kiếm là những trải nghiệm độc đáo, phù hợp với sở thích cá nhân và mang lại giá trị cảm xúc. Đây chính là khoảng trống mà AI có thể lấp đầy.

Với khả năng phân tích dữ liệu khổng lồ trong thời gian ngắn, AI giúp các doanh nghiệp du lịch hiểu rõ hành vi, nhu cầu và xu hướng tiêu dùng của từng nhóm khách hàng. Thông qua lịch sử tìm kiếm, vị trí địa lý, độ tuổi, sở thích và mức chi tiêu, hệ thống AI có thể xây dựng những hành trình du lịch riêng biệt cho từng người. Một du khách yêu thích khám phá văn hóa sẽ nhận được gợi ý khác hoàn toàn với người đam mê nghỉ dưỡng cao cấp hay du lịch mạo hiểm.

Sự cá nhân hóa này không chỉ giúp nâng cao trải nghiệm mà còn làm tăng đáng kể khả năng chi tiêu của du khách. Thay vì cung cấp những tour du lịch đại trà, doanh nghiệp có thể thiết kế các sản phẩm phù hợp với từng nhu cầu cụ thể, từ đó tạo ra giá trị gia tăng cao hơn.

Một trong những ứng dụng nổi bật của AI hiện nay là hệ thống trợ lý du lịch thông minh. Chỉ với một chiếc điện thoại, du khách có thể được hỗ trợ lập kế hoạch chuyến đi, đặt vé máy bay, đặt phòng khách sạn, tìm kiếm nhà hàng, lựa chọn phương tiện di chuyển và thậm chí nhận các gợi ý theo thời gian thực dựa trên điều kiện thời tiết hoặc mật độ khách tại điểm đến.

Khả năng hoạt động liên tục 24 giờ mỗi ngày của các chatbot AI đang giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể chi phí nhân sự trong khi vẫn đảm bảo chất lượng phục vụ. Đối với khách quốc tế, công nghệ dịch thuật tự động bằng AI còn góp phần xóa bỏ rào cản ngôn ngữ – một trong những trở ngại lớn nhất của ngành du lịch toàn cầu.

Không chỉ thay đổi cách phục vụ du khách, AI còn đang tạo ra những phương thức quảng bá hoàn toàn mới. Trước đây, các địa phương thường phải đầu tư hàng tỷ đồng cho các chiến dịch xúc tiến du lịch. Ngày nay, công nghệ AI kết hợp với dữ liệu lớn có thể xác định chính xác nhóm khách hàng tiềm năng, từ đó xây dựng nội dung quảng bá phù hợp và tối ưu hóa hiệu quả truyền thông.

Đặc biệt, sự kết hợp giữa AI với thực tế ảo (VR) và thực tế tăng cường (AR) đang mở ra những trải nghiệm chưa từng có. Du khách có thể tham quan trước một danh lam thắng cảnh, khám phá các công trình lịch sử đã bị hư hại theo hình thức mô phỏng 3D hoặc trải nghiệm không gian văn hóa bản địa ngay trên điện thoại thông minh. Đây là công cụ hữu hiệu để kích thích nhu cầu du lịch và nâng cao sức hấp dẫn của điểm đến.

Trong quản lý du lịch, AI cũng đang phát huy vai trò ngày càng quan trọng. Thông qua hệ thống camera thông minh và phân tích dữ liệu thời gian thực, cơ quan quản lý có thể theo dõi lượng khách, dự báo nguy cơ quá tải và điều tiết dòng khách giữa các khu vực. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn góp phần bảo vệ tài nguyên và môi trường du lịch.

Đối với các thành phố du lịch lớn, AI có thể hỗ trợ quản lý giao thông, bãi đỗ xe, an ninh trật tự và các dịch vụ công cộng. Đây chính là nền tảng của mô hình du lịch thông minh đang được nhiều quốc gia phát triển mạnh mẽ.

Tại Việt Nam, xu hướng ứng dụng AI trong du lịch đã bắt đầu xuất hiện tại một số địa phương và doanh nghiệp lớn. Nhiều đơn vị đã triển khai chatbot hỗ trợ khách hàng, hệ thống đặt dịch vụ trực tuyến và các nền tảng phân tích dữ liệu du khách. Tuy nhiên, nhìn tổng thể, mức độ ứng dụng vẫn còn khiêm tốn so với tiềm năng.

Khó khăn lớn nhất hiện nay nằm ở hạ tầng dữ liệu, nguồn nhân lực công nghệ và nhận thức về chuyển đổi số. Không ít doanh nghiệp du lịch vẫn hoạt động theo phương thức truyền thống, thiếu chiến lược đầu tư dài hạn cho công nghệ. Trong khi đó, dữ liệu du lịch còn phân tán, thiếu kết nối và chưa được khai thác hiệu quả.

Trong bối cảnh cạnh tranh du lịch toàn cầu ngày càng khốc liệt, việc ứng dụng AI không còn là lựa chọn mà đang trở thành yêu cầu bắt buộc. Những quốc gia biết tận dụng công nghệ để tạo ra trải nghiệm thông minh, thuận tiện và cá nhân hóa sẽ chiếm ưu thế trong cuộc đua thu hút du khách.

Du lịch kiểu mới không đơn thuần là xây thêm khách sạn hay khu nghỉ dưỡng hiện đại. Cốt lõi của nó là khả năng thấu hiểu khách hàng và tạo ra những trải nghiệm khác biệt. AI chính là công cụ giúp hiện thực hóa mục tiêu đó. Từ việc bán một điểm đến, ngành du lịch đang chuyển sang bán cảm xúc, ký ức và những giá trị cá nhân hóa.

Đối với Việt Nam, đây là cơ hội để vượt qua mô hình phát triển dựa vào tài nguyên và tiến tới xây dựng một ngành du lịch thông minh, bền vững và có giá trị gia tăng cao. Trong cuộc cách mạng công nghệ đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, AI không chỉ là chìa khóa mở cánh cửa tương lai của ngành du lịch mà còn là động lực để nâng tầm năng lực cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên số.

Nguyễn Thị Vân, Tổng Giám đốc Tổng công ty Du lịch Hà Nội

Nguyễn Thị Vân