95 năm Ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh: 'Đâu cần thanh niên có, đâu khó có thanh niên'

Ở mỗi thời kỳ cách mạng, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và tuổi trẻ Việt Nam luôn là lực lượng sung sức nhất về thể chất và tinh thần, về trí tuệ và sự cống hiến; có nhiều đóng góp to lớn vào sự nghiệp dựng nước và giữ nước.

Đoàn viên, thanh niên Hà Nội giơ cao ngọn cờ tình nguyện, thể hiện sự quyết tâm, ý chí cống hiến tại Lễ xuất quân Chiến dịch Sinh viên tình nguyện “Mùa Hè xanh” 2024 - Sáng mãi ngọn lửa “Ba sẵn sàng”. Ảnh: Minh Đức/TTXVN

“Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà”

Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đánh giá cao vai trò to lớn của thanh niên và thế hệ trẻ Việt Nam trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Người chỉ rõ: “Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà”, “nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh, một phần lớn là do các thanh niên”. (Hồ Chí Minh: Về giáo dục thanh niên, Nxb Thanh niên, HN, 1980, tr.82, 84.)

Vì vậy, ngay sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, Đảng và Bác Hồ đã nhận thấy sự cần thiết phải thành lập tổ chức cộng sản của những người trẻ tuổi. Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ nhất (tháng 10/1930) đã đặt nền móng cho sự ra đời của Đoàn Thanh niên Cộng sản. Hội nghị đã thông qua "Án nghị quyết về Cộng sản thanh niên vận động" - văn kiện nền tảng về lý luận vận động thanh niên đầu tiên của Đảng, đáp ứng kịp thời những đòi hỏi của phong trào yêu nước trong thanh niên đang phát triển, thực sự tạo nên những chuyển biến quan trọng trong sự nghiệp xây dựng tổ chức Đoàn.

Từ ngày 20 đến 26/3/1931, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ hai đã dành nhiều thời gian bàn về công tác xây dựng Đảng và xây dựng Đoàn. Hội nghị đã đề ra nhiệm vụ cần kíp mà Đảng phải làm, trong đó có việc phải nhanh chóng thành lập tổ chức Đoàn. Sự ra đời của Đoàn Thanh niên Cộng sản Đông Dương (nay là Đoàn TNCS Hồ Chí Minh) đã đáp ứng kịp thời đòi hỏi cấp bách của phong trào thanh niên nước ta lúc bấy giờ. Đây là sự vận động khách quan phù hợp với quy luật phát triển của cách mạng Việt Nam; đồng thời thể hiện quan điểm sáng suốt, tầm nhìn chiến lược của Đảng ta và Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc về vị trí, tầm quan trọng của thanh niên và công tác thanh niên.

Ngay sau khi thành lập, Đoàn TNCS Đông Dương đã phát triển được nhiều đoàn viên trong cao trào cách mạng 1930-1931 mà đỉnh cao là Xô-Viết Nghệ Tĩnh. Từ phong trào cách mạng giai đoạn này đã xuất hiện nhiều gương thanh niên đấu tranh, hy sinh vì Tổ quốc, tiêu biểu là người đoàn viên thanh niên cộng sản Lý Tự Trọng với câu nói nổi tiếng trước tòa án kẻ thù: “Con đường của thanh niên chỉ là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác”.

Đoàn viên, thanh niên là lực lượng hăng hái đi đầu trong phong trào chống “giặc đói, giặc dốt và giặc ngoại xâm”. Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đoàn Thanh niên cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta tiến hành Tổng khởi nghĩa giành thắng lợi trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945, mở ra kỷ nguyên độc lập tự do cho dân tộc, thành lập nước Việt Nam dân chủ cộng hòa (nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam).

Khi thực dân Pháp quay trở lại xâm lược nước ta một lần nữa, thanh niên lại cùng cả dân tộc đứng lên chiến đấu. Tiêu biểu cho những ngày đầu kháng chiến là tuổi trẻ Sài Gòn-Chợ Lớn đã thành lập các Đội Thanh niên xung phong cảm tử, thanh niên tự vệ kiên quyết đánh trả kẻ thù. Tại Thủ đô Hà Nội trong suốt 60 ngày đêm, nhiều chiến sĩ với tuổi đời còn rất trẻ đã ôm bom ba càng chặn xe tăng giặc ngay trên đường phố.

Khối Đoàn viên Thanh niên diễu hành tại Lễ kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954 - 7/5/2024). Ảnh: Lâm Khánh/TTXVN

Phát huy tinh thần của Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ I (diễn ra từ ngày 7 đến 14/2/1950, với chủ đề “Chiến đấu và xây dựng tương lai”), hàng vạn nam, nữ thanh niên hăng hái xung phong tham gia phục vụ các chiến dịch, phong trào “Tòng quân giết giặc lập công” phát triển khắp mọi nơi. Sau chín năm trường kỳ kháng chiến, tháng 5/1954, quân và dân ta đã làm nên một Điện Biên Phủ chấn động địa cầu. Trong cuộc trường kỳ kháng chiến ấy đã xuất hiện nhiều tấm gương tuổi trẻ kiên cường, dũng cảm, như: Trần Văn Ơn, Võ Thị Sáu, La Văn Cầu, Cù Chính Lan, Nguyễn Thị Chiên, Bế Văn Đàn, Phan Đình Giót, Tô Vĩnh Diện... Họ xứng đáng đại diện cho một lớp trẻ “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh”.

Tại Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ II (từ ngày 25/10 đến 4/11/1956) Bác Hồ đã ân cần căn dặn: “Đảng và Chính phủ ta có thể tự hào đã tạo nên một thế hệ thanh niên dũng cảm như các cháu và mong các cháu tiếp tục phấn đấu hăng hái cho công cuộc bảo vệ Tổ quốc, xây dựng nước nhà”. Từ sau Đại hội, tuổi trẻ miền Bắc dấy lên phong trào thi đua lao động sản xuất để khôi phục kinh tế, cải tạo và xây dựng xã hội mới. Hàng vạn thanh niên tham gia xây dựng các công trình thủy lợi, khai hoang phục hóa đất đai; hàng triệu thanh niên hăng hái theo học các lớp bổ túc văn hóa... Ở miền Nam, phong trào đấu tranh chính trị của thanh niên, học sinh, sinh viên tuy bị đế quốc Mỹ và tay sai đàn áp dã man song không hề nao núng. Trong những ngày đồng khởi, các đội “Trung kiên”, “Xung phong” do thanh niên đảm nhận đã được thành lập ở khắp mọi nơi, tiến hành vây đồn, lấy bốt, trừ gian, phá ấp chiến lược...

Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ III được tổ chức tại Hà Nội (từ ngày 23 đến 25/3/1961) đã phát động phong trào “Xung phong tình nguyện vượt mức kế hoạch 5 năm lần thứ nhất”. Tháng 8/1964, đế quốc Mỹ leo thang gây chiến tranh phá hoại miền Bắc bằng không quân, tuổi trẻ Thủ đô đã phát động phong trào “Ba sẵn sàng”, phong trào đã phát triển sâu rộng trong cả nước. Tháng 2/1965, Đại hội Đoàn Thanh niên toàn miền Nam đã phát động phong trào “Năm xung phong”, sau một thời gian ngắn, đã có hàng vạn đoàn viên, thanh niên tham gia. Từ các phong trào này đã xuất hiện nhiều tập thể và cá nhân với những chiến công xuất sắc, như: 10 cô gái thanh niên xung phong Ngã ba Đồng Lộc, Bảy dũng sĩ Điện Ngọc (Quảng Nam), Lê Thị Hồng Gấm, Nguyễn Văn Trỗi, Nguyễn Viết Xuân...

Nhân dịp kỷ niệm 40 năm ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, thể theo nguyện vọng của cán bộ, đoàn viên, thanh niên cả nước, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã ra quyết định: Đoàn Thanh niên Lao động Việt Nam được mang tên Đoàn Thanh niên Lao động Hồ Chí Minh.

Thắng lợi của Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử đã làm nên một Đại thắng mùa xuân năm 1975, cả nước thống nhất và đi lên xây dựng chủ nghĩa xã hội. Trong chiến thắng vĩ đại ấy, có sự đóng góp to lớn của đoàn viên, thanh niên trên khắp các mặt trận.

“Đâu cần thanh niên có, đâu khó có thanh niên”

Sau ngày thống nhất đất nước, Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IV (năm 1976) đã ra quyết định Đoàn Thanh niên Lao động Hồ Chí Minh mang tên Đoàn TNCS Hồ Chí Minh. Trải qua 95 năm xây dựng và trưởng thành, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đã làm tốt công tác giáo dục tư tưởng cách mạng, đạo đức lối sống cho thanh niên, làm tốt công tác đoàn kết, tập hợp giáo dục đoàn viên thanh niên, tạo môi trường để thế hệ trẻ rèn luyện, trưởng thành. Qua đó, phát huy vai trò to lớn của thanh niên, đóng góp quan trọng vào công cuộc xây dựng và phát triển đất nước.

Đoàn thanh niên Quảng Trị xây dựng nhiều mô hình, hoạt động phong phú, đa dạng thu hút đông đảo người dân tham gia, góp phần gìn giữ và phát huy nhạc cụ truyền thống. Ảnh: Minh Đức/TTXVN

Những đóng góp của thanh niên được thể hiện rõ thông qua các chương trình hành động tiêu biểu, như: “Tuổi trẻ Việt Nam học tập và làm theo lời Bác”; “Nghĩa tình biên giới hải đảo”, “Hành trình tuổi trẻ vì biển đảo quê hương”, “Đồng hành cùng ngư dân trẻ ra khơi”, “Góp đá xây Trường Sa”; các phong trào: “Tuổi trẻ chung tay xây dựng nông thôn mới”, “Thanh niên tham gia xây dựng văn minh đô thị”, “Sinh viên 5 tốt”, “3 trách nhiệm”, “Sáng tạo trẻ”…

Đặc biệt là các phong trào “Xung kích, tình nguyện phát triển kinh tế-xã hội và bảo vệ Tổ quốc”, “Đồng hành với thanh niên lập thân, lập nghiệp” đã được triển khai rộng rãi với hàng chục triệu lượt thanh niên tham gia. Cùng với đó, Chiến dịch Thanh niên tình nguyện hè, trải qua hơn 20 năm triển khai, đến nay đã trở thành phong trào rộng lớn trong thanh niên mang lại nhiều kết quả to lớn. Nhiều đội thanh niên, sinh viên tình nguyện đã không ngại khó khăn, gian khổ để đến với đồng bào vùng cao, vùng sâu, vùng xa, vùng căn cứ cách mạng để dạy học, làm nhà, khám chữa bệnh, giúp bà con nông dân phát triển kinh tế...

Bước vào kỷ nguyên số, thanh niên Việt Nam tiếp tục phát huy vai trò xung kích trên mặt trận mới – chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 03/NQ-CP của Chính phủ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, tinh thần tiên phong của thanh niên trong chuyển đổi số được thể hiện rõ nét qua nhiều hoạt động cụ thể ở cơ sở. Một trong những hoạt động tiêu biểu là việc tham gia các “Tổ công nghệ số cộng đồng”.

Đây là mô hình được triển khai tại các thôn, tổ dân phố, khu dân cư nhằm huy động nguồn nhân lực cộng đồng tham gia hỗ trợ người dân, hộ kinh doanh, cơ sở sản xuất nhỏ tiếp cận, sử dụng công nghệ số, nền tảng số, dịch vụ số. Mô hình hướng tới mục tiêu xây dựng “công dân số”, thúc đẩy chuyển đổi số từ cấp xã, phường đến hộ gia đình; đồng thời là mắt xích quan trọng trong phát triển chính quyền số, kinh tế số, xã hội số. Mô hình cũng hỗ trợ thực hiện các mục tiêu chiến lược như tăng tỷ lệ người dân có kỹ năng số, tỷ lệ người dân tham gia dịch vụ số…

Song song với các hoạt động hỗ trợ cộng đồng, thanh niên còn thể hiện vai trò năng động trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp công nghệ. Nhiều dự án khởi nghiệp của thanh niên tập trung vào việc ứng dụng công nghệ số để giải quyết các vấn đề của xã hội, từ các nền tảng thương mại điện tử, công nghệ giáo dục, công nghệ nông nghiệp cho đến các giải pháp quản lý và dịch vụ số. Sự năng động và sáng tạo của thế hệ trẻ đang góp phần hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo ngày càng phát triển.

Bên cạnh đó, các tổ chức Đoàn cũng tích cực ứng dụng công nghệ số trong quản lý và triển khai phong trào. Việc số hóa dữ liệu đoàn viên, tổ chức các hoạt động trên nền tảng trực tuyến hay triển khai các chiến dịch truyền thông số đã góp phần đổi mới phương thức hoạt động, giúp tổ chức Đoàn tiếp cận và kết nối với thanh niên một cách hiệu quả hơn. Những hoạt động này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả của phong trào thanh niên mà còn góp phần hình thành một môi trường số năng động, nơi thanh niên có thể phát huy trí tuệ, sức sáng tạo và tinh thần cống hiến của mình.

Đoàn thanh niên TTXVN trồng 1.660 cây keo mô thế hệ mới tại phường Nông Tiến, tỉnh Tuyên Quang, hưởng ứng Đề án "Trồng một tỷ cây xanh" giai đoạn 2021-2025 của Chính phủ, ngày 23/3/2024. Ảnh: TTXVN

Phát huy truyền thống 95 năm qua, dưới lá cờ vẻ vang của Đảng, với trách nhiệm của thế hệ vươn mình trước vận hội lớn của đất nước, tuổi trẻ Việt Nam sẽ luôn kiên định lý tưởng cách mạng, nuôi dưỡng hoài bão lớn, tiếp tục là lực lượng tiên phong, hiện thực hóa khát vọng hùng cường, đưa đất nước sánh vai với các cường quốc năm châu, xứng đáng với niềm tin yêu và kỳ vọng của Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Như Tổng Bí thư Tô Lâm đã khẳng định trong bài viết “Tương lai cho thế hệ vươn mình”: Xây dựng và nuôi dưỡng một thế hệ thanh niên mạnh mẽ, trí tuệ và văn minh chính là nền tảng vững chắc để Việt Nam không ngừng vươn lên, trở thành quốc gia phát triển, biểu tượng của khát vọng, sức mạnh và ý chí dân tộc.

Diệp Ninh/TTXVN (Tổng hợp)