84 công nghệ cao ưu tiên: Tâm điểm Bán dẫn, AI và Năng lượng xanh

Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) vừa công bố dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về Danh mục công nghệ cao được ưu tiên đầu tư phát triển. Với 84 dòng công nghệ trọng điểm, dự thảo này không chỉ mở rộng quy mô mà còn tái định nghĩa chiến lược tiếp cận công nghệ của Việt Nam. Đây được xem là "kim chỉ nam" để các doanh nghiệp và nhà đầu tư đón đầu làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt trong các ngành công nghệ lõi.

Bán dẫn và Trí tuệ nhân tạo: Trọng tâm của cuộc cách mạng số

Trong danh mục 84 công nghệ cao, nhóm Công nghệ thông tin và Truyền thông (ICT) đóng vai trò then chốt, chiếm tỷ trọng lớn nhất. Điểm nhấn đột phá chính là việc cụ thể hóa hệ sinh thái vi mạch bán dẫn. Dự thảo không còn nhắc đến bán dẫn một cách chung chung mà chia tách thành các công đoạn chuyên sâu: thiết kế vi mạch tích hợp (IC), chế tạo tấm silicon (wafer), đóng gói và kiểm thử chip. Việc định danh rõ ràng này là cơ sở pháp lý quan trọng để thu hút các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới thiết lập trung tâm R&D và nhà máy sản xuất tại Việt Nam.

Ảnh minh họa

Song hành cùng bán dẫn là Trí tuệ nhân tạo (AI) với các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM), thị giác máy tính và xử lý ngôn ngữ tự nhiên. Dự thảo cũng ưu tiên các hạ tầng số hiện đại như điện toán đám mây (Cloud Computing), điện toán biên (Edge Computing) và chuẩn kết nối 6G. Những công nghệ này tạo thành một hệ sinh thái khép kín, nơi chip bán dẫn cung cấp năng lượng tính toán cho AI xử lý dữ liệu trên nền tảng hạ tầng kết nối tốc độ cao. Sự kết hợp này được kỳ vọng sẽ làm thay đổi hoàn toàn bộ mặt của nền kinh tế số, giúp doanh nghiệp nội địa làm chủ các nền tảng công nghệ thay vì chỉ dừng lại ở mức độ gia công, lắp ráp.

Ngoài ra, an ninh mạng tự thích ứng và bảo mật dữ liệu cũng được đưa vào danh mục ưu tiên tối cao. Trong bối cảnh các cuộc tấn công mạng ngày càng tinh vi, việc làm chủ công nghệ bảo mật không chỉ bảo vệ tài sản doanh nghiệp mà còn là vấn đề an ninh quốc gia. Sự ưu tiên này mở đường cho các giải pháp "Make in Vietnam" vươn ra thị trường quốc tế, khẳng định năng lực tự chủ về công nghệ an toàn thông tin của Việt Nam trong kỷ nguyên số.

Chuyển đổi xanh và Y sinh: Giải pháp cho phát triển bền vững

Lĩnh vực lớn thứ hai trong 84 công nghệ cao là Năng lượng và Môi trường, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero). Dự thảo đặc biệt nhấn mạnh vào công nghệ sản xuất Hydro xanh (Green Hydrogen) và các hệ thống lưu trữ năng lượng (ESS) dung lượng lớn. Đây là lời giải cho bài toán lưu trữ điện năng từ các nguồn năng lượng tái tạo như điện gió và điện mặt trời vốn có tính bất định cao. Bên cạnh đó, các công nghệ thu hồi và lưu trữ carbon (CCS) lần đầu tiên được đưa vào danh sách ưu tiên, giúp các ngành công nghiệp nặng như thép, xi măng giảm thiểu tác động môi trường.

Robot, công nghệ AI đang được ứng dụng phổ biến hơn trong các lĩnh vực tại Việt Nam, đặc biệt là trong y học - Ảnh: NP

Trong lĩnh vực Công nghệ sinh học, dự thảo tập trung mạnh vào "Y học chính xác" và an ninh lương thực. Các công nghệ chỉnh sửa gene (CRISPR), liệu pháp tế bào và sản xuất vắc-xin thế hệ mới được ưu tiên đầu tư để nâng cao năng lực y tế dự phòng. Đối với nông nghiệp, các dòng công nghệ sinh học phân tử giúp tạo ra giống cây trồng chống chịu hạn mặn và dịch bệnh được coi là vũ khí chiến lược để thích ứng với biến đổi khí hậu. Việc ưu tiên các công nghệ này không chỉ bảo vệ sức khỏe cộng đồng mà còn duy trì vị thế của Việt Nam trên bản đồ xuất khẩu nông sản thế giới.

Hơn nữa, các giải pháp kinh tế tuần hoàn như xử lý chất thải bằng công nghệ Plasma cũng được khuyến khích mạnh mẽ. Việc tích hợp công nghệ cao vào xử lý môi trường giúp biến rác thải thành nguyên liệu đầu vào, giảm áp lực lên tài nguyên thiên nhiên. Đây là hướng đi tất yếu để doanh nghiệp Việt Nam đáp ứng được các tiêu chuẩn xanh khắt khe từ những thị trường khó tính như Liên minh Châu Âu (EU) hay Hoa Kỳ, đảm bảo khả năng cạnh tranh trong dài hạn.

Tự động hóa và Vật liệu mới: Hiện đại hóa sản xuất công nghiệp

Nhóm lĩnh vực trọng tâm cuối cùng là Tự động hóa và Vật liệu mới, đóng vai trò then chốt trong việc hình thành các nhà máy thông minh (Smart Factory). Dự thảo 84 công nghệ cao tập trung vào các hệ thống robot tự hành (AGV/AMR), robot cộng tác (Cobots) và thiết bị bay không người lái (UAV) ứng dụng trong công nghiệp. Những công nghệ này giúp tối ưu hóa dây chuyền sản xuất, giảm thiểu sai sót và thay thế con người trong các môi trường độc hại, khắc nghiệt.

Việc tự động hóa với sự áp dụng đưa thành tựu khoa học cùng hệ thống robot vào sản xuất công nghiệp đang giúp hiệu quả cao hơn, giảm thiểu sai sót và thay thế con người trong các môi trường độc hại...

Đáng chú ý, công nghệ in 3D tiên tiến bằng vật liệu kim loại và polymer đặc chủng lần đầu tiên được nhấn mạnh. Công nghệ này cho phép sản xuất các linh kiện có cấu trúc phức tạp mà phương pháp cơ khí truyền thống không thể thực hiện được, giúp rút ngắn thời gian phát triển sản phẩm mới từ vài tháng xuống còn vài ngày. Đi kèm với đó là các vật liệu siêu dẫn, vật liệu nano và vật liệu tự phân hủy sinh học, tạo nền tảng cho việc sản xuất các thiết bị điện tử siêu nhỏ và các sản phẩm tiêu dùng thân thiện với môi trường.

Việc ban hành danh mục 84 công nghệ cao này không chỉ có ý nghĩa về mặt kỹ thuật mà còn là đòn bẩy kinh tế mạnh mẽ. Theo dự thảo, doanh nghiệp tham gia nghiên cứu, sản xuất các công nghệ này sẽ được hưởng mức ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp thấp nhất (10%), miễn thuế nhập khẩu cho máy móc thiết bị và ưu tiên tiếp cận các nguồn vốn từ Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia.

Đây chính là động lực để doanh nghiệp trong nước mạnh dạn đầu tư vào R&D, đồng thời tạo ra môi trường đầu tư hấp dẫn để thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao, thúc đẩy Việt Nam tiến nhanh hơn trên con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Nam Phong