81 mùa Thu - Đảng lãnh đạo xây dựng, bảo vệ, phát triển đất nước hùng cường

Cách đây 81 năm, ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra kỷ nguyên độc lập, tự do cho dân tộc.

Từ mốc son ấy, dưới sự lãnh đạo của Đảng, đất nước đã vượt qua muôn vàn khó khăn, thử thách, đấu tranh giành độc lập, thống nhất đất nước, bảo vệ vững chắc Tổ quốc, tiến hành công cuộc đổi mới và đạt được những thành tựu quan trọng trong xây dựng, phát triển đất nước.

Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. 

Nhân kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, dấu son chói lọi trong lịch sử dựng nước, giữ nước và phát triển đất nước của dân tộc Việt Nam, phóng viên Báo Công Thương đã có dịp trò chuyện cùng Thiếu tướng, PGS.TS Nguyễn Văn Sáu, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam, để cùng nhìn lại những quyết sách mang tính lịch sử, những bài học về bản lĩnh, phương thức lãnh đạo của Đảng cùng những yêu cầu đặt ra trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước.

Phiên bế mạc Đại hội XIV của Đảng. 

Thưa Thiếu tướng, nhìn lại 81 năm kể từ mùa Thu lịch sử năm 1945, những quyết sách nào thể hiện rõ nhất bản lĩnh và tầm nhìn chiến lược của Đảng trước những bước ngoặt của đất nước?

Thiếu tướng, PGS.TS Nguyễn Văn Sáu: Nhìn lại 81 năm kể từ mùa Thu năm 1945, có thể thấy, bản lĩnh và tầm nhìn chiến lược của Đảng được thể hiện rõ nhất ở khả năng lựa chọn đúng hướng đi, nắm chắc thời cơ, kiên định mục tiêu chiến lược, nhưng linh hoạt về sách lược, nhất là trong những thời điểm đất nước đứng trước thử thách sống còn.

Thiếu tướng, PGS.TS Nguyễn Văn Sáu trả lời phỏng vấn Báo Công Thương tại Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh nhân kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9.

Thứ nhất, quyết định Tổng khởi nghĩa giành chính quyền năm 1945 là một quyết sách lịch sử. Đảng đã nhạy bén nhận rõ thời cơ “ngàn năm có một”, phát động toàn dân đứng lên giành chính quyền, mở ra kỷ nguyên độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội.

Thứ hai, đường lối “kháng chiến, kiến quốc” và sách lược bảo vệ chính quyền cách mạng trong những năm 1945-1946 thể hiện tư duy đặc biệt linh hoạt. Trong thế “ngàn cân treo sợi tóc”, Đảng vừa củng cố chính quyền, xây dựng lực lượng, vừa thực hiện sách lược hòa hoãn, nhân nhượng có nguyên tắc để tránh cùng lúc đối đầu với nhiều kẻ thù, tranh thủ thời gian chuẩn bị cho cuộc kháng chiến lâu dài.

Thứ ba, quyết định tiến hành cuộc kháng chiến toàn quốc và đường lối kháng chiến toàn dân, toàn diện, trường kỳ, dựa vào sức mình là chính đã biến tương quan bất lợi ban đầu thành sức mạnh chiến lược, đưa cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đến thắng lợi.

Thứ tư, trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954-1975), Đảng kiên định mục tiêu độc lập, thống nhất đất nước, đồng thời có những quyết sách chiến lược phù hợp từng giai đoạn, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, tạo nên thắng lợi mùa Xuân năm 1975.

Thứ năm, quyết định tiến hành công cuộc Đổi mới năm 1986 là một bước ngoặt có ý nghĩa đặc biệt; đổi mới tư duy, nhìn thẳng vào sự thật, tôn trọng quy luật khách quan, chuyển mạnh sang phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và chủ động hội nhập quốc tế.

Và hôm nay, trong bối cảnh mới, những quyết sách về tự chủ chiến lược, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, hội nhập sâu rộng và xây dựng, chỉnh đốn Đảng tiếp tục cho thấy một logic xuyên suốt: kiên định mục tiêu, chủ động thích ứng, dám quyết định ở bước ngoặt và luôn đặt lợi ích quốc gia, dân tộc, cuộc sống của Nhân dân ở vị trí trung tâm.

Bản lĩnh và tầm nhìn chiến lược của Đảng được thể hiện rõ nhất ở khả năng lựa chọn đúng hướng đi, nắm chắc thời cơ, kiên định mục tiêu chiến lược.

Thưa Thiếu tướng, đâu là những bài học lớn về phương thức lãnh đạo của Đảng còn nguyên giá trị đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay?

Thiếu tướng, PGS.TS Nguyễn Văn Sáu: Từ góc nhìn của một nhà nghiên cứu lịch sử quân sự và chiến lược quốc phòng, tôi cho rằng, điều đáng quý nhất khi nhìn lại 81 năm Đảng lãnh đạo cách mạng là những bài học về phương thức lãnh đạo, quan trọng hơn cả những thành tựu đạt được, vẫn còn nguyên giá trị đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay.

Lịch sử cho thấy, trong mọi bước ngoặt, Đảng luôn giữ vững mục tiêu độc lập dân tộc, chủ quyền quốc gia, hạnh phúc của Nhân dân, đồng thời không máy móc về sách lược. Đây chính là năng lực “dĩ bất biến, ứng vạn biến”: kiên định về nguyên tắc, linh hoạt trong hành động.

Bạn thấy đó, những quyết sách thành công đều bắt đầu từ việc đánh giá đúng tình hình, nhận diện đúng thời cơ, thách thức và tương quan lực lượng. Bài học này càng có ý nghĩa trong bối cảnh biến động nhanh, khó dự báo hiện nay: lãnh đạo phải dựa trên thực tiễn, dữ liệu, khoa học và khả năng dự báo chiến lược.

Cần nhìn nhận một thực tế, sức mạnh của Đảng không tách rời sức mạnh của Nhân dân. Vì vậy, phương thức lãnh đạo phải thật sự gần dân, hiểu dân, trọng dân, dựa vào dân; mọi chủ trương phải hướng tới nâng cao đời sống, quyền làm chủ và hạnh phúc của Nhân dân.

Bên cạnh đó, cần phát huy sức mạnh tổng hợp, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại. Từ chiến tranh giải phóng đến xây dựng đất nước, Đảng luôn biết quy tụ các nguồn lực, kết hợp nội lực với ngoại lực, quốc phòng với kinh tế, đối nội với đối ngoại, tạo thế và lực mới cho đất nước.

Cuối cùng, là phải thường xuyên tự đổi mới, tự chỉnh đốn và nâng cao năng lực lãnh đạo. Thực tiễn Đổi mới đã chứng minh, một Đảng muốn lãnh đạo lâu dài phải có bản lĩnh nhìn thẳng vào sự thật, dám nhận diện hạn chế, sửa chữa sai lầm và không ngừng đổi mới tư duy.

Theo tôi, phương thức lãnh đạo của Đảng phải vừa có “tầm nhìn” để thấy xa, vừa có “bản lĩnh” để quyết đoán, vừa có “khoa học” để hành động đúng, và trên hết phải có “lòng dân” làm điểm tựa. Đó chính là sự kế thừa lịch sử để tạo dựng tương lai.

Thế hệ trẻ hôm nay, hãy trân trọng lịch sử để hiểu giá trị của hòa bình.

Vậy, phương thức lãnh đạo của Đảng cần tiếp tục đổi mới như thế nào trong kỷ nguyên phát triển mới, thưa Thiếu tướng?

Thiếu tướng, PGS.TS Nguyễn Văn Sáu: Trong kỷ nguyên phát triển mới, đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng phải được đặt trong một chỉnh thể. Kiên định về nguyên tắc, đổi mới về tư duy, quyết liệt trong hành động và lấy hiệu quả phát triển, sự đồng thuận của Nhân dân làm thước đo.

Trong đó, kiên định nền tảng tư tưởng, mục tiêu, lý tưởng, nhưng phải làm cho những giá trị đó được thể hiện sinh động trong thực tiễn phát triển. Kiên định không có nghĩa là bảo thủ, bất biến về cách làm; trái lại, càng kiên định mục tiêu càng phải chủ động đổi mới tư duy, phương pháp và công cụ lãnh đạo để đáp ứng những vấn đề mới chưa từng có tiền lệ.

Chuyển mạnh từ “tư duy quản lý” sang “tư duy kiến tạo phát triển”. Đảng lãnh đạo bằng đường lối, chủ trương đúng; Nhà nước thể chế hóa thành pháp luật, chính sách; tổ chức thực hiện phải rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn và rõ kết quả. Giảm những tầng nấc trung gian, khắc phục tư duy “xin-cho”, tình trạng né tránh, sợ trách nhiệm; tạo môi trường để cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Lấy khoa học, dữ liệu và thực tiễn làm cơ sở nâng cao chất lượng quyết sách. Trong điều kiện kinh tế số, trí tuệ nhân tạo và cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt, phương thức lãnh đạo phải tăng cường dự báo, lượng hóa mục tiêu, đánh giá tác động chính sách và phản ứng nhanh trước những biến động. Quyết sách càng lớn càng phải dựa trên bằng chứng khoa học và tổng kết thực tiễn.

Khơi thông mọi nguồn lực và phát huy cao nhất sức sáng tạo của Nhân dân, doanh nghiệp và đội ngũ trí thức. Cần tạo lập thể chế minh bạch, ổn định, cạnh tranh lành mạnh; coi con người, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực then chốt.

Đồng thời, phải tăng cường kiểm tra, giám sát quyền lực đi đôi với bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm; dám đổi mới, sáng tạo; dám hiến kế; dám đương đầu với khó khăn, thử thách và dám hành động vì lợi ích chung; xây dựng bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả.

Tôi cho rằng, đổi mới phương thức lãnh đạo không phải đổi mục tiêu, mà là đổi cách để thực hiện mục tiêu tốt hơn: từ mệnh lệnh hành chính sang kiến tạo, từ kinh nghiệm sang khoa học và dữ liệu, từ quản lý nguồn lực sang giải phóng nguồn lực.

Thế hệ trẻ hôm nay được sống trong hòa bình, có điều kiện học tập, sáng tạo và hội nhập rộng mở, cần sống có trách nhiệm và dám cống hiến.

Từ những bài học của hành trình 81 năm, Thiếu tướng muốn gửi gắm thông điệp gì tới thế hệ trẻ để tiếp nối khát vọng xây dựng Việt Nam hùng cường, thịnh vượng?

Thiếu tướng, PGS.TS Nguyễn Văn Sáu: Nhìn lại hành trình 81 năm của cách mạng Việt Nam, với thế hệ trẻ hôm nay, hãy trân trọng lịch sử để hiểu giá trị của hòa bình.

Thế hệ cha anh đã giành độc lập, thống nhất và bảo vệ Tổ quốc bằng ý chí, trí tuệ, lòng yêu nước và sự hy sinh. Thế hệ trẻ hôm nay được sống trong hòa bình, có điều kiện học tập, sáng tạo và hội nhập rộng mở, cần sống có trách nhiệm và dám cống hiến, bên cạnh tinh thần sẵn sàng bảo vệ Tổ quốc khi có chiến tranh.

Khát vọng lớn phải đi cùng năng lực lớn và kỷ luật lớn. Muốn Việt Nam hùng cường, không thể chỉ bằng niềm tự hào hay những khẩu hiệu đẹp; phải bằng từng sản phẩm tốt hơn, từng sáng kiến có giá trị hơn, từng công việc được thực hiện có trách nhiệm hơn.

Trong kỷ nguyên của khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo và cạnh tranh toàn cầu, tuổi trẻ Việt Nam phải có tư duy toàn cầu nhưng bản lĩnh Việt Nam; biết tiếp thu tinh hoa nhân loại nhưng không đánh mất mình.

Lịch sử cũng nhắc chúng ta rằng, không có thành công nào tự nhiên mà có. Mỗi bước tiến của dân tộc đều đòi hỏi bản lĩnh vượt khó, tinh thần tự lực, tự cường và khả năng nắm bắt thời cơ. Bởi vậy, trước những thách thức mới, đừng sợ khó, đừng ngại thất bại; hãy coi khó khăn là môi trường rèn luyện, coi đổi mới sáng tạo là trách nhiệm và coi phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân là lẽ sống.

Trân trọng cảm ơn Thiếu tướng, PGS.TS Nguyễn Văn Sáu!

“Thế hệ trẻ hôm nay sẽ tiếp nối truyền thống bằng một tâm thế mới: tự tin nhưng không tự mãn, khát vọng nhưng thực tế, sáng tạo nhưng có trách nhiệm; góp phần đưa Việt Nam trở thành một quốc gia phát triển, hùng cường, thịnh vượng, văn minh và hạnh phúc”, Thiếu tướng, PGS.TS Nguyễn Văn Sáu tin tưởng.

Nguyên Khánh (thực hiện)