80% hộ gia đình châu Âu vẫn không lắp điều hòa giữa những đợt nắng nóng kỷ lục

Những đợt nắng nóng cực đoan đang liên tiếp bao trùm châu Âu, đẩy nhiệt độ tại nhiều quốc gia lên trên 40 độ C và làm đảo lộn cuộc sống của hàng triệu người.

Tuy nhiên, khác với Mỹ hay nhiều nước châu Á, điều hòa không khí vẫn là thiết bị khá hiếm trong các hộ gia đình trên lục địa này.

Theo thống kê của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), gần 90% hộ gia đình tại Mỹ được trang bị điều hòa, trong khi tỷ lệ này ở châu Âu chỉ đạt khoảng 20%.

Điều đó đồng nghĩa 80% hộ gia đình vẫn phải chống chọi với nắng nóng bằng quạt điện, tắm nước lạnh hoặc các biện pháp làm mát thủ công.

Các chuyên gia cho rằng nguyên nhân đầu tiên đến từ đặc điểm khí hậu. Trong nhiều thập kỷ, phần lớn châu Âu có khí hậu ôn đới, mùa hè tương đối dễ chịu nên nhu cầu sử dụng điều hòa không cao. Vì vậy, thiết bị này từng được xem là mặt hàng xa xỉ thay vì nhu cầu thiết yếu.

Ông Brian Motherway, Giám đốc Văn phòng Hiệu quả Năng lượng và Chuyển dịch Toàn diện của IEA, cho biết người dân châu Âu không có truyền thống sử dụng điều hòa vì trước đây họ hiếm khi phải đối mặt với những đợt nắng nóng kéo dài.

Chi phí cũng là một rào cản lớn. Giá điện tại nhiều quốc gia châu Âu cao hơn đáng kể so với Mỹ, trong khi việc lắp đặt và vận hành điều hòa đòi hỏi khoản chi không nhỏ, khiến nhiều gia đình chưa sẵn sàng đầu tư.

Ngoài ra, kiến trúc truyền thống cũng góp phần làm giảm nhu cầu sử dụng điều hòa. Nhiều ngôi nhà ở Nam Âu được xây bằng tường dày, cửa sổ nhỏ và thiết kế thông gió tự nhiên để hạn chế hấp thụ nhiệt.

Trong khi đó, nhiều công trình tại Anh và Bắc Âu được xây dựng từ hàng trăm năm trước với mục tiêu giữ ấm vào mùa đông, khiến việc cải tạo để lắp đặt hệ thống điều hòa gặp nhiều khó khăn.

Bên cạnh yếu tố kinh tế và hạ tầng, các mục tiêu bảo vệ môi trường cũng ảnh hưởng đến việc phổ cập điều hòa. Liên minh châu Âu hướng tới mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2050, trong khi điều hòa tiêu thụ lượng điện lớn và còn thải nhiệt ra môi trường.

Một số nghiên cứu cho thấy việc sử dụng điều hòa trên diện rộng có thể làm nhiệt độ ngoài trời tại các đô thị tăng thêm 2-4 độ C.

Vì vậy, nhiều quốc gia đã áp dụng các biện pháp hạn chế sử dụng điều hòa. Tây Ban Nha từng quy định các công trình công cộng không được cài đặt nhiệt độ điều hòa dưới 27 độ C nhằm tiết kiệm năng lượng.

Dù vậy, các chuyên gia nhận định xu hướng này đang thay đổi nhanh chóng khi biến đổi khí hậu khiến châu Âu trở thành một trong những khu vực nóng lên nhanh nhất thế giới.

IEA dự báo số lượng điều hòa tại Liên minh châu Âu có thể tăng lên 275 triệu thiết bị vào năm 2050, gấp đôi so với năm 2019.

Ông Richard Salmon, Giám đốc Công ty Air Conditioning Company tại Anh, cho biết nhu cầu lắp đặt điều hòa cho hộ gia đình đã tăng hơn 3 lần trong 5 năm qua.

Riêng đợt nắng nóng hiện nay đã khiến lượng khách hàng tăng mạnh khi nhiều người không thể chịu nổi nhiệt độ cao ngay cả vào ban đêm.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo điều hòa chỉ là giải pháp trước mắt. Nếu điện năng vẫn chủ yếu được sản xuất từ nhiên liệu hóa thạch, việc sử dụng ngày càng nhiều điều hòa sẽ làm gia tăng phát thải khí nhà kính và khiến biến đổi khí hậu tiếp tục nghiêm trọng hơn.

Theo họ, giải pháp lâu dài là phát triển các hệ thống làm mát tiết kiệm năng lượng, đồng thời cải tạo nhà ở để thích ứng tốt hơn với những đợt nắng nóng ngày càng cực đoan.

Việt Hùng