8 định hướng lập pháp trọng tâm gắn với 171 nhiệm vụ trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI

Các định hướng, nhiệm vụ lập pháp vừa có tính “động” vừa có tính “mở”

Báo cáo một số nội dung cơ bản của Đề án Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI tại Hội nghị triển khai Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Đề án xác định 6 quan điểm chỉ đạo, 6 yêu cầu đối với công tác lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, trọng tâm là bảo đảm công tác xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật đặt dưới sự lãnh đạo toàn diện, chặt chẽ của Đảng; kịp thời thể chế hóa đầy đủ, đúng đắn chủ trương, đường lối của Đảng. Nghiên cứu sửa đổi tổng thể và tiếp tục cụ thể hóa Hiến pháp; tạo lập đầy đủ hành lang pháp lý điều chỉnh toàn diện các lĩnh vực kinh tế - xã hội.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh; Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh và các đại biểu dự hội nghị

Cùng với đó, bám sát mục tiêu chiến lược phát triển đất nước, hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển được đề ra tại Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, mục tiêu phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng GDP bình quân cho giai đoạn 2026 - 2030 từ 10%/năm trở lên; đồng thời, tiếp nối các mục tiêu chiến lược đã được xác lập tại Nghị quyết số 27-NQ/TW, Nghị quyết số 66-NQ/TW và các nghị quyết chiến lược, trụ cột, chuyên đề, bảo đảm tính ổn định, đồng bộ, nhất quán và liên tục trong hoạch định chính sách và hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Tiếp tục đổi mới căn bản tư duy xây dựng pháp luật. Dứt khoát từ bỏ tư duy “không quản được thì cấm”. Mọi chính sách phải phục vụ sự phát triển của đất nước, vì lợi ích của Nhân dân, gắn với kiểm soát chặt chẽ quyền lực, nâng cao trách nhiệm giải trình, bảo đảm công bằng, minh bạch; kiên quyết phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác xây dựng pháp luật.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu báo cáo một số nội dung cơ bản của Đề án Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI

Có tầm nhìn chiến lược, nhưng cũng có trọng tâm - trọng điểm, đặt trong tổng thể yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật, đồng bộ với Đề án Hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật, Đề án Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới, gắn với cải cách pháp luật, cải cách tư pháp.

Xác định cụ thể các định hướng lập pháp và danh mục nhiệm vụ lập pháp theo từng định hướng, gắn với thứ tự ưu tiên trong triển khai thực hiện. Việc xác định các định hướng, nhiệm vụ lập pháp vừa có tính “động” vừa có tính “mở”, cần được các cơ quan thường xuyên rà soát, đánh giá, kịp thời điều chỉnh hoặc kiến nghị điều chỉnh, bổ sung để phù hợp với chủ trương, đường lối trong các văn kiện mới của Đảng và đáp ứng yêu cầu của thực tiễn.

Tăng cường gắn kết giữa công tác xây dựng và thi hành pháp luật

Về các định hướng lập pháp cụ thể, Chủ nhiệm Ủy ban Phan Chí Hiếu cho biết, Đề án xác định nhiệm vụ nghiên cứu tổng kết, sửa đổi tổng thể Hiến pháp năm 2013 phù hợp với thực tiễn, yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới; đồng thời, xác định 8 định hướng lập pháp trọng tâm gắn với 171 nhiệm vụ cần thực hiện trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI.

Cụ thể, định hướng về: xây dựng và hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển nhanh, bền vững đất nước, Nhà nước pháp quyền XHCN và vận hành tối ưu mô hình chính quyền 3 cấp (34 nhiệm vụ); đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia (14 nhiệm vụ); xác lập mô hình tăng trưởng mới, cơ cấu lại nền kinh tế, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính (42 nhiệm vụ); phát triển mạnh mẽ, toàn diện văn hóa và con người Việt Nam; xây dựng nền giáo dục quốc dân hiện đại, ngang tầm khu vực và thế giới (13 nhiệm vụ); quản lý phát triển xã hội bền vững; bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội và chăm lo đời sống Nhân dân (22 nhiệm vụ); quản lý và sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo vệ môi trường, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu (19 nhiệm vụ); tăng cường quốc phòng, an ninh; xây dựng Quân đội nhân dân, Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; đẩy mạnh triển khai đồng bộ, sáng tạo hoạt động đối ngoại và hội nhập quốc tế sâu rộng, toàn diện, hiệu quả (42 nhiệm vụ); phát huy mạnh mẽ vai trò chủ thể của Nhân dân, dân chủ xã hội chủ nghĩa, sức mạnh của Nhân dân và khối đại đoàn kết toàn dân tộc (7 nhiệm vụ).

Các đại biểu dự hội nghị

Cùng với đó, Đề án xác định 7 nhóm giải pháp bảo đảm thực hiện.

Một là, tăng cường lãnh đạo, kiểm tra và giám sát của các cấp ủy Đảng đối với công tác xây dựng pháp luật.

Hai là, đổi mới phương thức hoạt động, tăng cường kỷ luật, kỷ cương, bảo đảm an ninh chính trị; đề cao vai trò, trách nhiệm của các chủ thể tham gia quy trình xây dựng pháp luật: Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội; Chính phủ và các cơ quan khác có quyền trình dự án; MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội.

Ba là, triển khai đồng bộ với các giải pháp hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật được xác định trong Kết luận số 09-KL/TW của Bộ Chính trị và Đề án Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Bốn là, tăng cường gắn kết giữa công tác xây dựng và thi hành pháp luật.

Năm là, tăng cường, siết chặt kỷ luật, kỷ cương, bảo đảm an ninh chính trị, phòng, chống tham nhũng trong xây dựng pháp luật. Đề cao trách nhiệm của người đứng đầu trong công tác xây dựng pháp luật.

Sáu là, tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện quy trình lập pháp, rút ngắn thời gian ban hành luật nhưng vẫn bảo đảm nâng cao chất lượng, nhất là ở các bước xây dựng, hoạch định và đánh giá tác động chính sách phải thực chất, hiệu quả, tránh hình thức. Xây dựng, hoàn thiện cơ chế đánh giá hiệu quả thi hành luật và cơ chế tiếp nhận, xử lý thông tin phản hồi của công dân, doanh nghiệp trong hoạt động xây dựng pháp luật.

Bảy là, tăng cường các điều kiện bảo đảm cho công tác xây dựng pháp luật; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) vào tất cả các khâu của quy trình lập pháp, hiện đại hóa toàn diện phương thức xây dựng pháp luật. Tiếp tục triển khai Đề án soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật tập trung, chuyên nghiệp, tạo thay đổi đột phá, tích cực, hiệu quả, bền vững về xây dựng pháp luật.

192 nhiệm vụ cụ thể cần thực hiện trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI

Khái quát nội dung của Kế hoạch số 64/KH-UBTVQH16 triển khai thực hiện Kết luận số 17-KL/TW của Bộ Chính trị và Đề án, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho biết, Kế hoạch xác định 7 nhóm nhiệm vụ trọng tâm cần triển khai thực hiện để cụ thể hóa nhiệm vụ được giao trong Kết luận số 17-KL/TW của Bộ Chính trị và Đề án (trong đó, có 2 nhiệm vụ đã hoàn thành, còn lại 5 nhiệm vụ cần được khẩn trương thực hiện trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI).

Các đại biểu dự Hội nghị triển khai Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI

Thứ nhất, nghiên cứu tổng kết, sửa đổi tổng thể Hiến pháp năm 2013. Nhiệm vụ này sẽ được triển khai thực hiện khi có quyết định của cơ quan có thẩm quyền, bám sát Chương trình làm việc toàn khóa của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV.

Thứ hai, xây dựng Kế hoạch triển khai thực hiện.

Kế hoạch 64 yêu cầu, trước ngày 30/6/2026, các cơ quan có trách nhiệm xây dựng Kế hoạch triển khai thực hiện Kết luận của Bộ Chính trị, Đề án và Kế hoạch số 64, kèm theo yêu cầu về nội dung cụ thể của Kế hoạch phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và lĩnh vực được phân công phụ trách. Trong đó, phần lớn các nhiệm vụ lập pháp do Chính phủ chủ trì thực hiện, các cơ quan của Quốc hội có trách nhiệm theo dõi, đôn đốc, giám sát việc thực hiện. Ngoài ra, một số cơ quan của Quốc hội cũng được phân công thực hiện một số nhiệm vụ lập pháp do Ủy ban Thường vụ Quốc hội chủ trì thực hiện.

Thứ ba, tổ chức nghiên cứu, rà soát để kiến nghị sửa đổi, bổ sung hoặc nghiên cứu, xây dựng các văn bản luật, pháp lệnh, nghị quyết.

Trên cơ sở 171 nhiệm vụ lập pháp trong Đề án và ý kiến thống nhất của Chính phủ, các cơ quan, tổ chức, Kế hoạch số 64 xác định 192 nhiệm vụ cụ thể cần thực hiện trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, gồm 187 nhiệm vụ do Chính phủ, các cơ quan ngoài Quốc hội chủ trì thực hiện và 5 nhiệm vụ do các cơ quan của Quốc hội chủ trì thực hiện theo phân công của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Kèm theo Kế hoạch có 3 phụ lục, nêu rõ trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức đối với việc tổ chức nghiên cứu, rà soát, theo dõi, đôn đốc, giám sát việc thực hiện đối với từng nhiệm vụ lập pháp và tiến độ hoàn thành.

Các đại biểu dự Hội nghị triển khai Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI

Thứ tư, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội về kết quả nghiên cứu.

Kế hoạch số 64 xác định đối với các nhiệm vụ cần hoàn thành trong năm 2026 thì báo cáo kết quả ngay trong đề xuất xây dựng hoặc hồ sơ dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết; trường hợp qua rà soát mà không đề xuất sửa đổi hoặc xây dựng mới thì báo cáo kết quả chậm nhất ngày 15/01/2027.

Đối với các nhiệm vụ cần hoàn thành trước ngày 1/7 các năm 2027, 2028 và 2029 thì báo cáo kết quả chậm nhất trước ngày 15/7 của năm đó; trường hợp qua nghiên cứu thấy cần sửa đổi, bổ sung hoặc xây dựng mới thì kịp thời lập đề nghị bổ sung vào Chương trình lập pháp hằng năm của Quốc hội.

Quá trình thực hiện, các cơ quan cần thường xuyên rà soát, kịp thời điều chỉnh, bổ sung theo thẩm quyền hoặc kiến nghị điều chỉnh, bổ sung nhiệm vụ lập pháp bảo đảm phù hợp với chủ trương của Đảng, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Thứ năm, trách nhiệm triển khai các giải pháp bảo đảm thực hiện.

Kế hoạch số 64 xác định trách nhiệm của Chính phủ, các cơ quan ở Trung ương ngoài Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội trong việc xây dựng kế hoạch, phân công tổ chức thực hiện 7 nhóm giải pháp bảo đảm thực hiện định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI được nêu trong Kết luận của Bộ Chính trị và Đề án.

Đồng thời, giao Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp là cơ quan đầu mối tham mưu, giúp Ủy ban Thường vụ Quốc hội theo dõi việc thực hiện Kết luận của Bộ Chính trị và Đề án; tiếp nhận, tổng hợp báo cáo kết quả của các cơ quan để báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội và gửi đến Ban Nội chính Trung ương để tổng hợp, báo cáo Bộ Chính trị.

Minh Trang; Ảnh: Phạm Thắng