705 xã, phường chưa đạt chuẩn: Quy mô diện tích, dân số theo tiêu chí mới thế nào?

Cả nước còn 705 xã, phường chưa đáp ứng tiêu chuẩn theo quy định

Theo thống kê của Bộ Nội vụ, cả nước hiện còn 705 xã chưa đạt đủ tiêu chuẩn. Trong đó, 17 đơn vị chưa đạt cả 2 tiêu chuẩn diện tích tự nhiên và quy mô dân số, 529 đơn vị chưa đạt tiêu chuẩn diện tích và còn 159 đơn vị chưa đạt tiêu chuẩn dân số.

Bộ Nội vụ đánh giá việc duy trì các đơn vị hành chính quy mô nhỏ làm phân tán nguồn lực đầu tư, tăng chi phí quản lý, trong khi chưa phát huy được lợi thế quy mô để cung ứng dịch vụ công và phát triển kinh tế - xã hội.

Ngoài quy mô chưa đạt chuẩn, một số địa phương sau sắp xếp vẫn có ranh giới hành chính chưa phù hợp với không gian phát triển, còn chia cắt khu đô thị, khu công nghiệp, khu kinh tế, vùng du lịch, di tích hoặc những khu vực có tính liên kết tự nhiên cao. Điều này ảnh hưởng đến công tác quy hoạch, phát triển hạ tầng và thu hút đầu tư dài hạn...

Hiện nay, tiêu chuẩn của xã, phường được quy định trong Nghị quyết 112/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Cụ thể, quy mô dân số của xã miền núi từ 5.000 người trở lên và xã ở hải đảo từ 2.500 người trở lên. Các xã còn lại từ 16.000 người trở lên. Bên cạnh đó, phường có dân số là 21.000 người trở lên.

Về tiêu chí diện tích tự nhiên, xã miền núi cần có từ 100km2 trở lên và 15km2 trở lên với xã hải đảo. Các xã còn lại có diện tích tự nhiên từ 30km2 trở lên. Diện tích tự nhiên của phường từ 5,5km2 trở lên.

Liên quan đến tiêu chuẩn của đơn vị hành chính nông thôn có yếu tố đặc thù, với tỉnh, xã có 50% dân số là người dân tộc thiểu số ở miền núi hoặc có đường biên giới quốc gia trên đất liền thì mức tối thiểu của tiêu chuẩn quy mô dân số bằng 50% mức quy định đối với tỉnh, xã tương ứng.

Đồng thời, cứ thêm 10% dân số là người dân tộc thiểu số thì được giảm thêm 5% mức quy định đối với tỉnh, xã tương ứng.

Bên cạnh đó, xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang, ven biển được xác nhận theo quyết định của cấp có thẩm quyền thì mức tối thiểu của tiêu chuẩn quy mô dân số bằng 50% mức quy định.

Còn đối với vùng Đồng bằng sông Hồng, mức tối thiểu của tiêu chuẩn diện tích tự nhiên của tỉnh bằng 50% mức quy định, của xã bằng 70% mức quy định; các tiêu chuẩn khác thực hiện theo quy định.

Bên cạnh yếu tố quy mô dân số, diện tích, phường cần có thêm nhiều tiêu chuẩn. Cụ thể, tỷ lệ quy mô dân số đô thị trên quy mô dân số của đơn vị hành chính từ 50% trở lên.

Ngoài những tiêu chí về quy mô, phường còn phải đáp ứng yêu cầu về trình độ phát triển kinh tế - xã hội.

Cụ thể, tỷ trọng công nghiệp, xây dựng và dịch vụ trong GRDP phải đạt từ 70% trở lên; tỷ lệ lao động phi nông nghiệp từ 70% trở lên; đồng thời thu nhập bình quân đầu người trong ba năm gần nhất phải cao hơn mức bình quân của tỉnh hoặc thành phố trực thuộc.

Tuy nhiên, các tiêu chuẩn này sẽ không phải là căn cứ duy nhất để quyết định việc sáp nhập. Những địa phương có yếu tố đặc thù về lịch sử, văn hóa, truyền thống lâu đời hoặc có điều kiện địa lý đặc biệt vẫn sẽ được xem xét một cách toàn diện để bảo đảm phù hợp với thực tế.

An Nhiên