70-80% bệnh nhân ung thư phổi tại Việt Nam được chẩn đoán ở giai đoạn muộn

Những thông tin trên được các chuyên gia chia sẻ tại phiên chuyên đề về bệnh không lây nhiễm diễn ra chiều 28/8. Sự kiện nằm trong khuôn khổ Hội nghị khoa học toàn quốc năm 2026 với chủ đề "Nghiên cứu và ứng dụng trong y học", do Tổng hội Y học Việt Nam phối hợp với Bộ Y tế tổ chức.

Tại chuyên đề này, các chuyên gia chia sẻ những tiến bộ mới trong chẩn đoán và điều trị ung thư phổi, đồng thời nhấn mạnh vai trò của y học chính xác trong việc lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp với đặc điểm bệnh học của từng người bệnh.

Quang cảnh phiên chuyên đề về bệnh không lây nhiễm với nội dung ung thư phổi.  Ảnh: Thái Bình

Hút thuốc lá là yếu tổ nguy cơ hàng đầu với ung thư phổi

Ung thư phổi là một trong những thách thức lớn nhất của y tế toàn cầu với khoảng 2,5 triệu ca mắc mới hằng năm. Đây là bệnh đứng thứ hai trong nhóm các ung thư phổ biến nhất và là một trong những nguyên nhân gây tử vong ung thư hàng đầu. Đa số người bệnh được chẩn đoán khi bệnh đã ở giai đoạn muộn.

Tham luận tại đây, PGS.TS.BS Nguyễn Thị Thái Hòa, Trưởng Khoa Nội 2, Bệnh viện K cho hay ung thư phổi đang là một trong những gánh nặng lớn đối với ngành y tế Việt Nam.

Dữ liệu GLOBOCAN 2024 cho thấy ung thư phổi đứng thứ hai về tỷ lệ mắc và đứng đầu về tỷ lệ tử vong tại Việt Nam. Số ca mắc và tử vong tiếp tục gia tăng.

Tuổi trung bình: 64 tuổi (dao động 24-97), nam giới mắc ung thư phổi nhiều hơn nữ. Hút thuốc lá là yếu tố nguy cơ hàng đầu đối với nam giới. Tuy nhiên, bên cạnh đó, tỷ lệ người không hút thuốc, nữ giới mắc bệnh ngày cũng có dấu hiệu tăng.

Ở người không hút thuốc, ung thư phổi có thể liên quan đến nhiều yếu tố nguy cơ như tiếp xúc với khói thuốc thụ động; làm việc trong môi trường có hóa chất độc hại; ô nhiễm không khí, bụi mịn PM2.5, khói công nghiệp, khí thải xe cộ; yếu tố di truyền và tiền sử mắc các bệnh phổi mạn tính như viêm phổi tái phát, lao phổi, xơ phổi…

70-80% bệnh nhân ung thư phổi tại Việt Nam được chẩn đoán ở giai đoạn III hoặc IV, làm giảm cơ hội điều trị triệt căn và làm tăng gánh nặng chi phí cho người bệnh, gia đình và hệ thống y tế. Bệnh đồng mắc thường gặp: tim mạch, chuyển hóa, hô hấp,....

Chuyên gia cho biết. ung thư phổi gồm hai nhóm chính là ung thư phổi tế bào nhỏ và ung thư phổi không tế bào nhỏ, trong đó loại không tế bào nhỏ chiếm khoảng 85% số ca mắc.

Vì sao cần sàng lọc, phát hiện sớm ung thư phổi?

Các chuyên gia nhận định rằng phát hiện sớm là yếu tố quan trọng, nhưng để đạt được kết quả điều trị tối ưu, người bệnh cần được chẩn đoán chính xác và tiếp cận phương pháp điều trị phù hợp với đặc điểm bệnh học của từng cá thể.

Trong đó, tầm soát nhằm phát hiện ung thư ở giai đoạn sớm có thể làm tăng tỷ lệ chữa khỏi chung. PGS Hoà thông tin, nghiên cứu cho thấy tỷ lệ tử vong do ung thư phổi giảm 20% ở nhóm được sàng lọc bằng CT liều thấp so với nhóm chụp X-quang ngực.

Tỷ lệ kết quả dương tính ở nhóm sàng lọc bằng CT liều thấp cao hơn 3 lần so với nhóm sàng lọc bằng X-quang ngực. 

Cũng theo các chuyên gia, từ các kết quả này, năm 2013 USPSTF đã khuyến nghị sàng lọc ung thư phổi bằng CT liều thấp cho nhóm nguy cơ cao: tuổi 55-80, tiền sử hút thuốc trên 30 năm và đã bỏ thuốc dưới 15 năm.

Khám sàng lọc ung thư phổi và bệnh không lây nhiễm. Ảnh: Thái Bình

Trong tham luận về ung thư phổi không tế bào nhỏ, đột biến gen ALK, BS.CKII Nguyễn Thị Bích Phượng - Khoa Nội 1, Bệnh viện K cho hay những năm gần đây, điều trị ung thư phổi đã đạt nhiều bước tiến đáng kể. 

Ở giai đoạn sớm, liệu pháp miễn dịch với pembrolizumab đã mở ra cơ hội cải thiện kết quả điều trị cho những bệnh nhân phù hợp. Đối với bệnh giai đoạn tiến triển hoặc di căn, các liệu pháp nhắm trúng đích như lorlatinib cho bệnh nhân ALK dương tính và các liệu pháp điều trị đích EGFR đã góp phần kéo dài thời gian kiểm soát bệnh và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

Trong điều trị ung thư phổi không tế bào nhỏ có đột biến EGFR, phác đồ amivantamab kết hợp carboplatin và pemetrexed, bên cạnh vai trò điều trị bước một cho bệnh nhân có đột biến chèn exon 20 còn cung cấp lựa chọn mới cho bệnh nhân mang đột biến EGFR Ex19del hoặc L858R sau khi tiến triển với EGFR-TKI.

Đáng chú ý, dữ liệu từ nghiên cứu CROWN ghi nhận khoảng 55% bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ có đột biến ALK được điều trị bằng lorlatinib không tiến triển bệnh sau hơn 7 năm theo dõi.

Các chuyên gia khuyến nghị tiếp tục đẩy mạnh sàng lọc ở nhóm nguy cơ cao, nâng cao năng lực xét nghiệm sinh học phân tử và mở rộng khả năng tiếp cận các phương pháp điều trị tiên tiến nhằm giúp nhiều người bệnh được hưởng lợi từ những thành tựu mới của y học hiện đại. 

Bài và ảnh Thái Bình