57 năm nằm lại, 4 liệt sĩ được tìm thấy từ ký ức nhân chứng

Những di vật được tìm thấy.

Tại Gò Tràm, thời gian đã làm thay đổi nhiều cảnh vật. Những con mương, bờ ruộng, khu vườn từng in dấu chiến tranh nay phần lớn trở thành đất sản xuất, cây cối mọc um tùm. Tuy nhiên, trong ký ức của những người từng bám trụ nơi đây, những trận đánh năm 1969 vẫn chưa phai mờ. Bà Trương Thị Quý (86 tuổi, trú thôn An Sơn) từng tham gia du kích, trực tiếp bám địa bàn trong những năm chiến tranh. Bà nhớ những đợt bom pháo dội xuống Gò Tràm, nơi nhiều bộ đội, du kích hy sinh. Có người được người dân đưa đi chôn cất, nhưng cũng có những trường hợp nằm lại dưới các khu vườn, con mương mà vị trí cụ thể dần bị thất lạc theo thời gian. Chồng bà Quý, ông Lê Hữu Phước (90 tuổi), từng tham gia Đội công tác C4, phụ trách công tác Nông hội. Những vị trí từng có chiến hào, hầm trú ẩn và nơi xảy ra giao tranh vẫn được ông cố gắng ghi nhớ. Khi lực lượng chức năng triển khai tìm kiếm, ông Phước trực tiếp dẫn đường, chỉ lại những khu vực mà ông cho rằng từng có bộ đội, du kích hy sinh. “Xúc động, xót xa lắm. Liệt sĩ hy sinh như vậy, đến nay tìm thấy được hài cốt, tôi vừa mừng vừa thương. Già rồi nhưng tôi vẫn cố gắng dẫn anh em đi tìm mấy ngày liền, chỉ mong tìm được các liệt sĩ”, ông Phước chia sẻ.

Tìm kiếm khu vực nghi có hài cốt liệt sĩ.

Từ những thông tin của nhân chứng, Ban Chỉ huy Quân sự xã Nghĩa Giang phối hợp với Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi tiến hành rà soát, xác minh, đối chiếu và khoanh vùng các vị trí nghi có hài cốt liệt sĩ. Theo Trung tá Ngô Như Vũ, Chính trị viên phó Ban Chỉ huy Quân sự xã Nghĩa Giang, từ tháng 5-2026, đơn vị đã tổ chức tuyên truyền, thu thập thông tin từ nhân chứng. Những nguồn tin được kiểm tra, đối chiếu trước khi xác định khu vực phục vụ công tác tìm kiếm. Công việc không đơn giản khi sau 57 năm, địa hình đã biến đổi đáng kể. Những dấu tích chiến tranh bị phủ lấp bởi đất sản xuất, cây cối và bụi tre. Lực lượng tìm kiếm phải kết hợp máy móc với phương pháp đào thủ công, từng bước bóc tách lớp đất để tránh bỏ sót dấu tích.

Tại vị trí đầu tiên, sau hơn 2 ngày đào tìm, ở độ sâu khoảng 2m, lực lượng phát hiện một cây bút. Tiếp tục mở rộng và đào thủ công, nhiều di vật khác như dép cao su, muỗng, cúc áo, dây thắt lưng lần lượt xuất hiện. Khoảng 11 giờ 30 ngày 22-8, hài cốt liệt sĩ đầu tiên được phát hiện. “Dù chỉ là một dấu hiệu hay di vật nhỏ, anh em vẫn kiên trì đào tìm thủ công, dùng bay và những dụng cụ nhỏ để lần từng chút đất, mong tìm được hài cốt liệt sĩ. Đến khi phát hiện hài cốt, ai cũng nghẹn ngào”, Trung tá Ngô Như Vũ cho biết.

Sau khi phát hiện hài cốt đầu tiên, lực lượng chức năng tiếp tục mở rộng phạm vi tìm kiếm. Cách vị trí này hơn 300m, một khu vực khác được khoanh vùng. Ngày 24-8, lực lượng quân sự xã Nghĩa Giang tổ chức khai quật và phát hiện thêm 3 hài cốt liệt sĩ cùng nhiều di vật. Ba vị trí hài cốt nằm cách nhau khoảng 1m, ở độ sâu khoảng 1,2m. Trong quá trình khai quật, lực lượng chức năng còn phát hiện nhiều mảnh bom bi. Một số viên bom bi được tìm thấy găm trong áo của các hài cốt. Qua thông tin nhân chứng và thân nhân, những người này được xác định là dân quân, du kích hy sinh trong năm 1969. Ba hài cốt được xác định thuộc hai gia đình. Nhiều năm qua, thân nhân chỉ biết người nhà hy sinh và được chôn cất tại khu vực Gò Tràm nhưng không biết chính xác vị trí.

Ông Nguyễn Tấn Lực, Chủ tịch UBND xã Nghĩa Giang, cho biết thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, địa phương đã tập trung rà soát các nguồn tin, xác minh vị trí và huy động lực lượng tìm kiếm. Từ ngày 20-8 đến nay, lực lượng chức năng đã tìm thấy 4 hài cốt liệt sĩ hy sinh trong chiến đấu tại Gò Tràm. Tham gia tìm kiếm có Ban Chỉ huy Quân sự xã, lực lượng dân quân, Hội Cựu chiến binh cùng các đoàn thể. Người dân có đất tại khu vực khai quật cũng chủ động thu dọn cây cối, hoa màu, tạo điều kiện để lực lượng chức năng thực hiện nhiệm vụ. Theo ông Lực, địa phương đang tiếp tục rà soát các nguồn tin khác, đặc biệt là thông tin về một hầm trú ẩn từng có nhiều bộ đội, du kích của ta trú ẩn. Dự kiến cuối tuần này, xã Nghĩa Giang tổ chức lễ truy điệu, đưa 4 hài cốt liệt sĩ được tìm thấy tại Gò Tràm về an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ của xã.

Hà Vy