5 hậu quả khi ăn phải thực phẩm tồn dư thuốc trừ sâu trong thời gian dài

1. Thuốc trừ sâu có thể gây nguy hiểm cho môi trường và sức khỏe

Thuốc trừ sâu là các hợp chất hóa học được sử dụng để ngăn ngừa hoặc kiểm soát sâu bệnh bao gồm côn trùng, động vật gặm nhấm, nấm, cỏ dại... Mặc dù có lợi trong sản xuất cây trồng và quản lý dịch bệnh nhưng thuốc trừ sâu có thể gây ra những mối nguy hiểm đáng kể cho môi trường và sức khỏe con người.

Đánh giá về tác động của thuốc trừ sâu đến sức khỏe con người và môi trường (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ) cho thấy, các thành phần thuốc trừ sâu hiện nay đã liên tục xâm nhập vào khí quyển sau đó làm ô nhiễm nước, thực phẩm và đất dẫn đến các mối đe dọa sức khỏe từ độc tính cấp tính đến mạn tính.

Thuốc trừ sâu có thể gây độc tính cấp tính nếu hít phải, ăn phải hoặc tiếp xúc với da hoặc mắt với liều lượng cao, trong khi tiếp xúc kéo dài hoặc tái phát với thuốc trừ sâu dẫn đến độc tính mạn tính.

Thuốc trừ sâu gây ra nhiều loại độc tính khác nhau, ví dụ như độc tính thần kinh, đột biến gene, gây ung thư, gây quái thai và gây rối loạn nội tiết. Độc tính của một công thức thuốc trừ sâu phụ thuộc vào thành phần hoạt tính cụ thể và sự hiện diện của các hợp chất hiệp đồng hoặc trơ có thể tăng cường hoặc làm thay đổi độc tính của nó.

Theo Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA), tác động đến sức khỏe của thuốc trừ sâu phụ thuộc vào loại thuốc trừ sâu. Một số loại như organophosphate và carbamate ảnh hưởng đến hệ thần kinh. Một số khác có thể gây kích ứng da hoặc mắt. Một số thuốc trừ sâu có thể là chất gây ung thư. Một số khác có thể ảnh hưởng đến hệ thống nội tiết tố trong cơ thể.

Thuốc trừ sâu có thể gây nguy hiểm cho môi trường và sức khỏe con người.

2. Tác động của thuốc trừ sâu với sức khỏe con người

Suy giảm chức năng thải độc của cơ thể

Gan là cơ quan đầu tiên tiếp nhận và xử lý các độc chất từ đường tiêu hóa. Khi lượng tồn dư hóa chất liên tục tích tụ, tế bào gan phải làm việc liên tục để biến đổi các phức chất hữu cơ khó phân hủy thành dạng dễ đào thải.

Thận chịu trách nhiệm lọc và bài tiết các sản phẩm chuyển hóa này qua nước tiểu. Sự hiện diện kéo dài của độc chất kích hoạt phản ứng viêm mạn tính tại màng lọc cầu thận dẫn đến nguy cơ suy giảm chức năng lọc và tổn thương thận.

Gây rối loạn hệ thống nội tiết

Rất nhiều loại thuốc trừ sâu hoạt động như các chất gây rối loạn nội tiết như tuyến giáp, đặc biệt là chức năng sinh sản.

Ở nam giới có thể làm giảm số lượng và chất lượng tinh trùng. Ở nữ giới liên quan đến tình trạng rối loạn chu kỳ kinh nguyệt, hội chứng buồng trứng đa nang và gia tăng nguy cơ sảy thai.

Nhiều nghiên cứu khoa học đã đưa ra bằng chứng liên kết việc tiếp xúc với thuốc trừ sâu với các tác động tiêu cực đến khả năng sinh sản, thụ tinh của nam giới, suy giảm chất lượng tinh trùng và giảm số lượng tinh trùng.

Dữ liệu nghiên cứu mới đây của Giáo sư Dinh dưỡng và Dịch tễ học Jorge Chavarro tại Trường Y tế Công cộng Harvard TH Chan cho thấy, việc tiếp xúc với dư lượng thuốc trừ sâu thông qua chế độ ăn uống có tác động quan trọng đến chức năng sinh sản, có thể làm suy yếu khả năng thụ tinh của tinh trùng với trứng.

Tổn thương tế bào thần kinh

Nhiều nhóm thuốc trừ sâu được thiết kế nhằm ức chế enzyme phân hủy chất truyền dẫn thần kinh acetylcholine ở côn trùng. Ở con người, việc tiếp xúc liều lượng thấp kéo dài dẫn đến gia tăng đột biến của các gốc tự do làm tổn thương màng tế bào thần kinh.

Các nghiên cứu lâm sàng ghi nhận sự liên quan giữa tích tụ độc chất mạn tính với các triệu chứng giảm trí nhớ, sương mù não và gia tăng nguy cơ mắc các bệnh thoái hóa thần kinh như Parkinson hoặc Alzheimer khi về già.

Suy giảm hệ vi sinh đường ruột và hàng rào miễn dịch

Hệ vi sinh đường ruột đóng vai trò quan trọng đối với hệ miễn dịch và duy trì hàng rào bảo vệ niêm mạc. Tồn dư kháng sinh hoặc chất bảo vệ thực vật trong thực phẩm khi đi vào hệ tiêu hóa sẽ làm mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột bằng cách tiêu diệt các chủng lợi khuẩn và tạo điều kiện cho vi khuẩn có hại phát triển.

Khi hàng rào niêm mạc ruột bị suy yếu, các độc tố và phân tử thức ăn chưa tiêu hóa hoàn toàn có thể lọt vào máu kích hoạt chuỗi phản ứng viêm hệ thống và các bệnh tự miễn.

Tăng nguy cơ đột biến gene và ung thư

Quá trình tích tụ các hợp chất hóa học tổng hợp lâu dài có thể can thiệp vào cơ chế sửa chữa DNA tự nhiên của cơ thể. Khi tổn thương DNA vượt quá khả năng tự khắc phục của tế bào, nguy cơ hình thành các tế bào đột biến gia tăng.

Một số nghiên cứu cho thấy mối liên hệ giữa phơi nhiễm thuốc trừ sâu với một số loại ung thư như ung thư hạch bạch huyết, bệnh bạch cầu, ung thư tuyến tiền liệt, ung thư bàng quang, ung thư đại trực tràng... Hiện các nghiên cứu vẫn tiếp tục xác định rõ hơn về quá trình và nguyên nhân gây ra các loại ung thư.

Đức Minh