4 xu hướng có thể định hình an ninh mạng toàn cầu năm 2026

Kẻ tấn công tận dụng mã độc tự hành và các công nghệ AI (trí tuệ nhân tạo) tiên tiến để vượt mặt bên phòng thủ. Trong khi đội ngũ an ninh mạng triển khai những công cụ AI tinh vi nhằm đối phó với mối đe dọa đang tiến hóa, giữa bối cảnh ngành này đang chứng kiến làn sóng các công ty sáp nhập và dần chuyển sang nền tảng tích hợp “tất cả trong một”.

AI có thể đẩy an ninh mạng 2026 vào cuộc đua chưa từng thấy - Ảnh: SV

Dưới đây là 4 dự báo của Tyler Shields về an ninh mạng năm 2026.

Ông là chuyên gia phân tích thị trường kỳ cựu với hơn 25 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực công nghệ và thị trường an ninh mạng. Tyler Shields hiện làm nhà phân tích chính về an ninh mạng tại công ty Enterprise Strategy Group (ESG) và trước đó đã đảm nhiệm nhiều vị trí lãnh đạo trong ngành an ninh mạng ở Mỹ.

Tấn công mạng bằng AI tăng tốc và ngày càng nguy hiểm

Các cuộc tấn công và phòng thủ do AI dẫn dắt có thể sẽ thống trị bức tranh mối đe dọa cũng như bản tin an ninh mạng năm 2026. Kẻ tấn công đã và đang dùng AI tiên tiến để tự động hóa quá trình lừa đảo trên mạng, tạo deepfake, phát hiện cũng như khai thác lỗ hổng ở quy mô lớn. Xu hướng này sẽ còn tăng mạnh thời gian tới.

Song song đó, các đội ngũ bảo mật sẽ sử dụng AI để theo dõi lỗ hổng, phát hiện sớm các cuộc tấn công và tự động xử lý sự cố nhằm giảm rủi ro.

Năm 2026, cuộc đối đầu giữa “AI hỗ trợ bảo vệ hệ thống” và “AI bị lợi dụng để tấn công mạng” sẽ ngày càng căng thẳng. Vì thế, các công ty phải nhanh chóng áp dụng hiệu quả công nghệ bảo mật dựa trên AI, nếu không muốn bị tụt lại phía sau.

Phòng thủ thủ công dần tụt hậu nhưng chưa thực sự chấm dứt

Trước tốc độ áp dụng AI của kẻ tấn công, các đội ngũ an ninh mạng buộc phải đáp trả bằng những cải tiến tương xứng. Năm 2026, việc tự động cô lập sự cố, phòng thủ chủ động và giảm rủi ro dựa trên mức độ nguy hiểm sẽ được sử dụng rộng rãi hơn.

AI cũng sẽ được dùng nhiều để tự động xây dựng các quy tắc phát hiện tấn công mạng. Mục tiêu chung của những thay đổi này là giảm bớt khâu xử lý thủ công của con người, vốn quá chậm so với tốc độ tấn công mạng ngày càng nhanh và gần như theo thời gian thực.

Hacker không phải lo lắng nhiều về việc AI gây ra lỗi hay làm gián đoạn hoạt động. Trong khi đó, bên phòng thủ phải kiểm tra, đánh giá rất kỹ trước khi đưa bất kỳ AI nào vào vận hành thực tế. Nếu có sự cố khi triển khai công nghệ bằng AI, người chịu trách nhiệm có thể mất việc. Vì vậy, các đội ngũ bảo mật thường triển khai tự động hóa bằng AI chậm hơn so với tốc độ đổi mới của kẻ tấn công. Sự chênh lệch này khiến hacker có khả năng duy trì lợi thế, ít nhất là trong suốt năm 2026.

Phần mềm độc hại bước sang giai đoạn tự thích nghi và có thể tự học cách chống trả

Phần mềm độc hại (malware) đang tiến hóa theo hướng tự thích nghi. Google gần đây phát hiện loại malware có thể tự làm rối mã nguồn để tránh bị phát hiện, đồng thời tự tạo ra chức năng tấn công mới trong quá trình hoạt động. Một số nhóm hacker được cho là đã thử dùng mô hình AI tương tự Gemini của Google để sinh ra các lệnh độc hại. Dạng tấn công này được dự báo sẽ trở thành “chuẩn mới” của tội phạm mạng.

Ở chiều ngược lại, các hãng công nghệ cũng dùng chính AI để chống AI. Google đã tận dụng sự hiểu biết từ các vụ tấn công mạng đó để huấn luyện mô hình AI nhận diện hành vi xấu và từ chối hỗ trợ khi phát hiện dấu hiệu lạm dụng.

Hiện nay, AI đã được dùng để viết một phần lớn mã phần mềm và xu hướng này sẽ còn tiếp tục mạnh lên thời gian tới. Không chỉ con người dùng AI để viết mã, mà các mô hình AI còn có thể tạo ra AI khác, thậm chí tự tạo thêm đoạn mã khác mà không cần con người can thiệp trực tiếp. Điều đó tạo nên một vòng lặp rủi ro khó kiểm soát, song thực tế vẫn chưa phải điều đáng lo nhất.

Điều đáng lo ngại là khả năng mã độc trong tương lai có thể tự học cách chống trả. Thay vì chỉ thay đổi hình dạng để né tránh bị phát hiện như trước đây, loại mã độc này có thể quan sát cách hệ thống phòng thủ hoạt động rồi tự điều chỉnh chiến thuật, phương thức tấn công và kỹ thuật của mình cho phù hợp. Nói một cách đơn giản, năm 2026 có thể xuất hiện một loại sâu máy tính dùng AI, có khả năng tự học và tự bảo vệ để tồn tại lâu hơn.

Tập trung vào một số nền tảng lớn

Nhiều thương vụ mua bán và sáp nhập đã diễn ra trong năm 2025, khi các tập đoàn lớn thâu tóm công ty an ninh mạng nhỏ và vừa. Mục tiêu của họ là thu thập nhiều dữ liệu hơn, đa dạng hơn để phục vụ cho các hệ thống AI được xây dựng để tạo giá trị cho khách hàng.

Trong bối cảnh này, dữ liệu an ninh mạng được ví như “dầu mỏ mới”. Các hãng lớn muốn nắm càng nhiều dữ liệu càng tốt để mở rộng sang nhiều mảng bảo mật khác, trong khi công ty nhỏ ngày càng khó cạnh tranh và có nguy cơ bị đẩy ra ngoài thị trường.

Tuy nhiên, năm 2026 sẽ không chỉ có toàn những điều tiêu cực. Bên cạnh các mối đe dọa mới, lĩnh vực an ninh mạng sẽ có nhiều tiến bộ rõ rệt trong việc phát hiện sớm tấn công, ngăn chặn rủi ro, tự động xử lý sự cố và xây dựng niềm tin vào các hệ thống AI.

Năm 2026 có thể xảy ra những kiểu tấn công mạng chưa từng thấy, nhưng đồng thời cũng sẽ xuất hiện các cách phòng thủ mới, sáng tạo và hiệu quả hơn để đối phó.

Kỷ nguyên an ninh mạng hiện tại vừa đáng lo vừa đầy hấp dẫn và thực tế thì điều này vốn đã luôn như vậy từ trước đến nay.

Sơn Vân