30 năm hành trình 'Hàng Việt Nam chất lượng cao'

Tôn vinh các doanh nghiệp hàng VIệt Nam chất lượng cao 2026 khu vực phía bắc. (Ảnh: HNV)

Chiều 8/4, tại Hà Nội, Hiệp hội doanh nghiệp hàng Việt Nam chất lượng cao phối hợp cùng Trung tâm Nghiên cứu kinh doanh và hỗ trợ doanh nghiệp (BSA) tổ chức Hội thảo “Hành trình 30 năm hàng Việt Nam chất lượng cao - Tự hào và tiếp nối" cùng triển khai cuộc thi "Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12 - 2026”. Đây là sự kiện tiếp nối Lễ công bố hàng Việt Nam chất lượng cao 2026 vừa diễn ra tại Thành phố Hồ Chí Minh, mở đầu cho chuỗi hoạt động trong “Năm hàng Việt Nam chất lượng cao 2026”.

Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Quân, nguyên Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ, Chủ tịch Hội Tự động hóa Việt Nam nhấn mạnh, hàng Việt Nam chất lượng cao đã trở thành một thương hiệu được ghi nhận và phổ biến rộng rãi. Thông qua lấy ý kiến người tiêu dùng, thông qua bình chọn người tiêu dùng để khẳng định uy tín, giá trị sản phẩm, dịch vụ, logo “hàng Việt Nam chất lượng cao” là sự ghi nhận đầy ý nghĩa với sản phẩm, dịch vụ hàng Việt.

Theo ông Nguyễn Quân, trong bối cảnh hiện nay, doanh nghiệp không chỉ cạnh tranh trong nước mà còn cả với nước ngoài, ngày càng phải đáp ứng yêu cầu khắt khe của các nước phát triển với các tiêu chuẩn cao hơn, an toàn hơn cho người tiêu dùng.

Ông Nguyễn Quân, nguyên Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ, Chủ tịch Hội Tự động hóa Việt Nam.

Ông Nguyễn Quân cũng ghi nhận và đánh giá cao những cống hiến lặng lẽ và giá trị mà Hiệp hội doanh nghiệp hàng Việt Nam chất lượng cao đã mang lại đồng thời tin tưởng những đóng góp này ngày càng phát huy hỗ trợ hiệu quả cho sản phẩm, dịch vụ “made in Việt Nam”.

Hành trình 30 năm xây dựng niềm tin hàng Việt Nam chất lượng cao

Năm 2026 được Ban chấp hành Hiệp hội doanh nghiệp hàng Việt Nam chất lượng cao xác định là “Năm hàng Việt Nam chất lượng cao” với trọng tâm là tri ân người tiêu dùng và mở rộng hệ sinh thái doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường đang chuyển động mạnh theo hướng xanh hóa và minh bạch.

Trước đó, tại Thành phố Hồ Chí Minh, lễ công bố hàng Việt Nam chất lượng cao 2026 diễn ra ngày 31/3/2026 đã vinh danh 581 doanh nghiệp đạt danh hiệu trong năm thứ 30 của chương trình, một con số phản ánh không chỉ quy mô mà còn cho thấy độ ổn định của lực lượng doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường nhiều biến động.

Nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan.

Phát biểu tại sự kiện, ông Lê Minh Hoan, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng, trong giai đoạn tới, doanh nghiệp không chỉ dừng lại ở việc làm ra sản phẩm tốt, mà cần hướng đến việc “làm ra niềm tin”, bởi đó mới là giá trị có thể tồn tại lâu dài, kể cả khi sản phẩm thay đổi hay thị trường biến động.

Tiếp nối tinh thần đó, bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp hàng Việt Nam chất lượng cao bày tỏ tự hào khi nhìn lại chặng đường 30 năm đồng thời công bố định hướng hành động cho giai đoạn tiếp theo, với việc chính thức khởi động “Năm hàng Việt Nam chất lượng cao 2026”.

Bà Vũ Kim Hạnh.

Theo bà Vũ Kim Hạnh, nếu ba thập niên trước là quá trình hình thành và tích lũy niềm tin thị trường, thì năm 2026 đánh dấu bước chuyển từ “ghi nhận” sang “hành động”, với một chuỗi hoạt động được thiết kế theo nhiều lớp, từ truyền thông, kết nối đến xây dựng nền tảng tri thức và dữ liệu.

Chuỗi hoạt động này sẽ kéo dài xuyên suốt năm, trong đó, cao điểm là Tuần lễ kỷ niệm 30 năm hàng Việt Nam chất lượng cao dự tính diễn ra từ ngày 5 đến 11/10/2026, bao gồm các hoạt động triển lãm, hội chợ, chương trình tri ân người tiêu dùng, sân khấu hóa hành trình 30 năm và các hoạt động kết nối quy mô lớn giữa doanh nghiệp, Trường đại học và các tổ chức hỗ trợ.

Dịp này, bà Vũ Kim Hạnh một lần nữa khẳng định điểm khác biệt của hàng Việt Nam chất lượng cao so với nhiều danh hiệu khác. “Đây không phải là một sự công nhận mang tính hành chính, mà là kết quả của quá trình khảo sát người tiêu dùng được duy trì liên tục trong ba thập niên. Đáng chú ý, 30 năm qua, chương trình đã ghi nhận 14.299 lượt doanh nghiệp được người tiêu dùng nêu tên bình chọn, qua đó sàng lọc và công nhận 1.752 doanh nghiệp đạt danh hiệu”, bà Kim Hạnh thông tin.

Cũng theo bà Hạnh, cách vận hành này tạo nên một cơ chế đặc thù, trong đó doanh nghiệp không được “chọn” từ trên xuống, mà được nhận diện từ thị trường, sau đó trải qua quá trình sàng lọc và liên tục nâng chuẩn theo yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng. Chính điều đó đã hình thành một “chu trình niềm tin”, nơi người tiêu dùng, doanh nghiệp và tổ chức cùng tham gia vào việc xác lập và duy trì chuẩn mực chất lượng.

Có thể thấy, hàng Việt Nam chất lượng cao đang chuyển từ vai trò tôn vinh doanh nghiệp sang xây dựng một hệ sinh thái kết nối và hỗ trợ đa chiều.

Tiếp nối hành trình hình thành lực lượng doanh nông trẻ bền vững

Trong khuôn khổ chương trình, Hiệp hội doanh nghiệp hàng Việt Nam chất lượng cao và Trung tâm BSA cũng chính thức triển khai cuộc thi “Khởi nghiệp xanh lần thứ 12-2026”, tiếp nối hành trình 11 năm hình thành một lực lượng doanh nông trẻ gắn với tài nguyên bản địa và kinh tế tuần hoàn.

Cuộc thi được kỳ vọng không chỉ là nơi phát hiện các dự án tiềm năng, mà còn là một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái hàng Việt Nam chất lượng cao, nơi các mô hình kinh doanh bền vững được kết nối với doanh nghiệp, chuyên gia và thị trường.

Theo bà Vũ Kim Anh, Phó giám đốc Trung tâm BSA, Trưởng Ban tổ chức cuộc thi, năm 2026 này, cuộc thi tập trung nâng cao năng lực quản trị, phát triển thương hiệu, ứng dụng công nghệ và mở rộng thị trường, tiến tới xuất khẩu. Đồng thời, xây dựng hệ sinh thái kết nối giữa startup, chuyên gia, nhà đầu tư và các kênh phân phối.

Liên quan tới xúc tiến thương mại, chương trình tổ chức các phiên chợ khởi nghiệp trong nước, tham gia hội chợ quốc tế tại Singapore/Malaysia và Hàn Quốc, đồng thời triển khai kết nối B2B, B2C để hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường. Hoạt động truyền thông được đẩy mạnh trên báo chí và nền tảng số nhằm lan tỏa các mô hình thành công, với tổng kinh phí dự tính hơn 4,8 tỷ đồng. Tổng thể, khởi nghiệp xanh 2026 là một chương trình toàn diện, kết hợp đào tạo-kết nối-xúc tiến-truyền thông, nhằm thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp nông nghiệp bền vững tại Việt Nam.

Tiêu dùng xanh – tiêu chuẩn ngày càng rõ nét trong quyết định mua sắm hiện đại

Cũng tại hội thảo, Ban tổ chức đã công bố kết quả khảo sát tiêu dùng xanh năm 2025 - nghiên cứu xã hội học lần thứ hai được thực hiện tại bốn đô thị lớn gồm Hà Nội, Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh và Cần Thơ. Kết quả khảo sát cho thấy một chuyển động rõ ràng: Tiêu dùng xanh đang dần rời khỏi vị trí của một lựa chọn mang tính bổ sung để trở thành một tiêu chuẩn ngày càng rõ hơn trong quyết định mua sắm. Người tiêu dùng không còn chỉ dừng lại ở câu hỏi sản phẩm có tốt hay không, mà ngày càng quan tâm đến mức độ an toàn, khả năng truy xuất, tác động đối với sức khỏe lâu dài và ảnh hưởng đến môi trường.

Theo ông Nguyễn Văn Phượng, chuyên viên điều tra, Hiệp hội doanh nghiệp hàng Việt Nam chất lượng cao, khoảng hai phần ba số người được khảo sát cho biết họ dự tính sẽ tăng sử dụng các sản phẩm xanh trong thời gian tới, trong khi 86% sẵn sàng chi thêm từ 5% đến 10% cho các sản phẩm đáp ứng tiêu chí này. Điều đáng chú ý là xu hướng này không còn giới hạn ở nhóm người tiêu dùng có thu nhập cao, mà đang lan rộng sang nhóm trung lưu, thậm chí cả những người có xu hướng chi tiêu thận trọng, miễn là sản phẩm tạo được cảm giác “đáng tiền” và có thông tin rõ ràng.

Tuy nhiên, khảo sát cũng chỉ ra một khoảng cách vẫn tồn tại giữa nhận thức và hành vi mua sắm thực tế. Những rào cản phổ biến hiện nay bao gồm giá thành sản phẩm còn cao, độ phủ thị trường chưa đủ rộng và thiếu thông tin minh bạch để người tiêu dùng có thể nhận diện và so sánh. Điều này cho thấy tiêu dùng xanh không chỉ là vấn đề thay đổi thói quen của người mua, mà là bài toán tổng thể liên quan tổ chức sản xuất, hệ thống phân phối và cách doanh nghiệp truyền thông về sản phẩm của mình.

Dữ liệu từ khảo sát được xem là một căn cứ quan trọng để doanh nghiệp điều chỉnh chiến lược sản phẩm, đồng thời cung cấp thêm cơ sở cho các cơ quan quản lý và tổ chức hỗ trợ trong việc xây dựng các chương trình thúc đẩy tiêu dùng bền vững.

ESG tại Việt Nam đã bước qua giai đoạn “nhận diện” và đang chuyển sang giai đoạn “quản trị”.

Tại hội thảo, bà Nguyễn Cẩm Chi, đại diện MCG Management Consulting đã bổ sung phân tích về hành trình phát triển bền vững của doanh nghiệp Việt Nam hiện nay. Dựa trên nghiên cứu ESG Insights 2026 khảo sát 261 doanh nghiệp niêm yết, bà Cẩm Chi cho rằng, ESG tại Việt Nam đã bước qua giai đoạn “nhận diện” và đang chuyển sang giai đoạn “quản trị”, tuy nhiên mức độ trưởng thành còn phân hóa rõ rệt.

Chỉ khoảng 16% doanh nghiệp có báo cáo phát triển bền vững hoặc ESG riêng biệt, trong khi phần lớn vẫn lồng ghép nội dung này vào báo cáo thường niên, với hạn chế lớn nhất là thiếu các chỉ số định lượng và khả năng so sánh theo thời gian. Nhiều doanh nghiệp đã có câu chuyện ESG, nhưng chưa chuyển hóa thành dữ liệu đủ tin cậy để phục vụ phân tích hoặc ra quyết định.

Đáng chú ý hơn, nghiên cứu cũng cho thấy một khoảng trống lớn trong việc kết nối ESG với quản trị và tài chính doanh nghiệp. Chỉ khoảng 28,7% doanh nghiệp thực hiện kiểm kê khí nhà kính Scope 1 và 2, 8% công bố Scope 3, và chưa đến 7% thực hiện phân tích kịch bản biến đổi khí hậu.

Phần lớn doanh nghiệp vẫn xem ESG như một lớp thông tin bổ sung, chưa tích hợp vào “mạch vận hành” của doanh nghiệp, từ quản trị rủi ro, phân bổ vốn đến cơ chế lương thưởng và đánh giá hiệu quả.

Theo bà Cẩm Chi, đây chính là điểm nghẽn quan trọng: ESG chỉ thật sự tạo ra giá trị khi được chuyển hóa thành một hệ thống quản trị có thể vận hành và kết nối được với dòng tiền, với quyết định đầu tư và với thị trường vốn.

VIỆT HÀ - THANH TRÀ