3 việc các ca sĩ nên làm ngay sau khi Phương Diễm Huyền bị khởi tố

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TPHCM vừa khởi tố bị can đối với ca sĩ Phương Diễm Huyền (tên thật là Nguyễn Thị Hiền, chủ kênh YouTube "Phương Diễm Huyền") về tội "Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan".

Quá trình điều tra, cơ quan chức năng xác định Phương Diễm Huyền sử dụng, đăng tải nhiều tác phẩm âm nhạc của các tác giả lên kênh YouTube mà không xin phép, không trả tiền bản quyền theo quy định.

Theo ghi nhận của phóng viên, nhiều năm nay, các nền tảng số, tiêu biểu là YouTube, trở thành kênh thu nhập quan trọng với ca sĩ, nhất là phân khúc ca sĩ có tên tuổi vừa và nhỏ. Họ gồm các ca sĩ trẻ; quán quân, á quân, thí sinh bước ra từ các cuộc thi hát; ca sĩ phòng trà; ca sĩ dòng nhạc bolero, trữ tình...

Không có cát-sê tiền tỷ hay video âm nhạc trăm triệu lượt xem như các ngôi sao, họ duy trì việc đăng tải các video chứa bản ghi âm hoặc video ghi hình cuộc biểu diễn lên các nền tảng số như YouTube, tạo ra thu nhập ổn định, đều đặn.

Điển hình là ca sĩ Phương Diễm Huyền. Cô là ca sĩ phòng trà, chuyên trị dòng nhạc bolero, trữ tình.

Tính đến thời điểm Phương Diễm Huyền bị khởi tố, kênh YouTube “Phương Diễm Huyền” do cô lập có 200 nghìn người theo dõi, đăng tải hơn 1.600 video, chủ yếu là các ca khúc bolero, trữ tình. Video có lượt xem cao nhất đạt 14 triệu lượt. 

Thông tin ca sĩ Phương Diễm Huyền bị khởi tố gây xôn xao. Ảnh: YouTube

Hành vi này bị xác định là xâm phạm bản quyền, gây thiệt hại hàng trăm triệu đồng cho các tác giả đồng thời giúp nữ ca sĩ thu lợi bất chính hàng trăm triệu đồng từ việc khai thác các video trên nền tảng mạng xã hội. 

Tương tự, ngoài tư cách người vận hành Trung tâm Giọng ca để đời, Quang Lập cũng là một giọng ca bolero, sở hữu kênh YouTube "Quang Lập Official" có 1,33 triệu người đăng ký, đăng tải gần 600 video.

Dù Quang Lập không phải cái tên nổi tiếng, nhiều video vẫn thu về lượt xem lớn. Video Những ca khúc để đời của Quang Lập | Liên khúc nhạc vàng bolero xưa chọn lọc đạt 236 triệu lượt xem; video Thư tình em gái song ca cùng Thu Hường - 65 triệu lượt xem; video Đắp mộ cuộc tình - 44 triệu lượt xem; video Cát bụi cuộc đời - 50 triệu lượt xem... Hầu hết đều là video ghi hình cuộc biểu diễn với nội dung và hình thức quay dựng đơn giản, ít tốn kém. Hồi tháng 5/2026, Quang Lập bị khởi tố với cáo buộc Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan.

Phóng viên tiếp tục khảo sát hàng chục trường hợp tương tự, nhận thấy các ca sĩ đều sở hữu kênh YouTube riêng với lượng người theo dõi từ vài nghìn đến hàng trăm nghìn.

Đáng chú ý, mỗi kênh đăng dao động 200-600 video, cá biệt vài kênh đăng hơn 1.000 video với đa dạng thể loại âm nhạc, từ nhạc trẻ, nhạc ngoại lời Việt tới bolero, trữ tình. Những video album hoặc tuyển tập nhạc bolero, trữ tình dài 1-2 tiếng đều dễ dàng đạt vài triệu lượt xem.

Với số lượng video lớn và đa dạng thể loại âm nhạc, việc các kênh này có xin phép, trả tiền bản quyền theo quy định của pháp luật hay không vẫn là dấu chấm hỏi.

Quang Lập sở hữu kênh YouTube "Quang Lập Official" có 1,33 triệu người đăng ký, đăng tải gần 600 video, có video đạt 236 triệu lượt xem. Ảnh: FBNV

"Không ngờ nghiêm trọng thế"

Sau vụ việc của ca sĩ Phương Diễm Huyền, một số ca sĩ nói với phóng viên: "Tôi không biết hậu quả nghiêm trọng đến vậy" hoặc "Tôi không nghĩ chuyện này cũng bị khởi tố".

Trao đổi với VietNamNet, luật sư Hoàng Hà (Đoàn Luật sư TPHCM) giải thích theo pháp luật Việt Nam, hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan có thể dẫn đến 3 nhóm hậu quả pháp lý là dân sự, hành chính và hình sự, tùy tính chất, mức độ của hành vi. 

Về dân sự, chủ thể quyền có thể yêu cầu người vi phạm chấm dứt hành vi, xin lỗi, cải chính công khai, bồi thường thiệt hại và thực hiện các nghĩa vụ dân sự khác. Thiệt hại có thể bao gồm tổn thất tài sản, giảm sút thu nhập, lợi nhuận, mất cơ hội kinh doanh và chi phí hợp lý để ngăn chặn, khắc phục vi phạm.

Về hành chính, Nghị định 341/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 15/2/2026, quy định mức phạt tối đa trong lĩnh vực quyền tác giả, quyền liên quan là 250 triệu đồng đối với cá nhân và 500 triệu đồng đối với tổ chức. Ngoài tiền phạt, người vi phạm còn có thể bị buộc gỡ bỏ, xóa nội dung vi phạm trên Internet, loại bỏ yếu tố vi phạm và trả lại số lợi bất hợp pháp thu được. 

Theo Điều 225 Bộ luật Hình sự 2015 SĐ-BS năm 2025, nếu cá nhân không được phép của chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan mà cố ý sao chép tác phẩm, bản ghi âm, bản ghi hình hoặc phân phối bản sao đang được bảo hộ có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi: thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng hoặc gây thiệt hại cho chủ thể quyền từ 100 triệu đồng, hoặc hàng hóa vi phạm có giá trị từ 100 triệu đồng; cụ thể là bị phạt tiền từ 50-300 triệu đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm.

Nếu thu lợi bất chính từ 300 triệu đồng, gây thiệt hại từ 500 triệu đồng, phạm tội có tổ chức hoặc phạm tội từ 2 lần trở lên sẽ bị áp dụng khung hình phạt nặng hơn, cụ thể là phạt tiền từ 300 triệu - 1 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 6 tháng - 3 năm.

"Pháp luật không dùng khái niệm chung là 'vi phạm nghiêm trọng' để ca sĩ tự ước lượng mà Điều 225 Bộ luật Hình sự đặt ra những ngưỡng khá cụ thể để xác định khi nào hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan có thể chuyển từ xử lý dân sự, hành chính sang trách nhiệm hình sự.

Phương Diễm Huyền và Đàm Vĩnh Hưng song ca "Tình bơ vơ"

Các ca sĩ cần đặc biệt lưu ý, khi việc sử dụng tác phẩm trái phép không còn mang tính đơn lẻ mà đã trở thành hoạt động khai thác thương mại hoặc doanh thu, thiệt hại đạt các ngưỡng nói trên phải ý thức rủi ro không còn dừng ở mức xử phạt hành chính", luật sư Hoàng Hà cho biết.

Rủi ro khi "xin phép miệng"

Chuyên gia cũng cảnh báo trường hợp không ít nghệ sĩ xin phép miệng sử dụng tác phẩm và yên tâm "đã xin phép". 

Tuy nhiên, theo Điều 48 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 SĐ-BS năm 2025 quy định rõ: hợp đồng sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan phải được lập thành văn bản và xác định những nội dung quan trọng như phạm vi quyền được sử dụng, giá, phương thức thanh toán, quyền và nghĩa vụ các bên.

"Vì vậy, việc trao đổi bằng lời nói trực tiếp hoặc qua điện thoại tiềm ẩn rủi ro cả hiệu lực và chứng cứ", luật sư Hoàng Hà nói.

Dù vậy, anh lưu ý trường hợp xin phép qua email, tin nhắn, ứng dụng chat không mặc nhiên là "xin phép miệng" bởi Luật Giao dịch điện tử 2023 cho phép thông điệp dữ liệu có giá trị như văn bản nếu nội dung có thể truy cập và sử dụng để tham chiếu. 

"Nếu chuỗi tin nhắn thể hiện rõ ai cho phép, sử dụng bài nào, trên nền tảng nào, trong thời gian nào, có kiếm tiền hay không có thể là chứng cứ quan trọng về việc cấp quyền. Ngược lại, nếu chỉ nói 'Em cứ hát đi' nhưng sau đó ca sĩ đăng hàng trăm video, bật kiếm tiền trong nhiều năm dễ phát sinh tranh chấp về phạm vi được cấp phép", anh nhận định.

Việc Huỳnh Lập từng khốn đốn với đơn vị thu tiền bản quyền bài hát "Duyên mình lỡ" của nhạc sĩ Tú Dưa là điển hình cho hậu quả của việc xin phép miệng sử dụng tác phẩm. Ảnh: Tư liệu

Luật sư Hoàng Hà chia sẻ thêm ở khía cạnh pháp lý hay đời sống, xin phép miệng vẫn mang ý nghĩa được tác giả cho phép. Nếu người xin phép miệng bị khởi tố, nó vẫn có thể trở thành chứng cứ (dù chưa hoàn chỉnh), tình tiết pháp lý quan trọng, không thể bỏ qua khi đánh giá trách nhiệm hình sự.

3 việc các ca sĩ nên làm ngay 

Luật sư Hoàng Hà cho rằng vụ việc ca sĩ Phương Diễm Huyền bị khởi tố về tội "Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan" là lời cảnh báo rất rõ đối với giới ca sĩ và những người đang kiếm tiền từ nội dung âm nhạc trên nền tảng số.

"Bản quyền hiện không còn là chuyện 'có tranh chấp thì tính sau' mà đã trở thành một rủi ro pháp lý có thể dẫn tới xử phạt, bồi thường, thậm chí là truy cứu hình sự.

Điều đáng lo là nhiều ca sĩ đang quản lý hàng trăm, hàng nghìn video nhưng không biết rõ mình có quyền gì đối với từng bài hát, bản phối, bản ghi âm hay video biểu diễn. Có người nghĩ đã được tác giả đồng ý cho hát có thể đưa lên YouTube kiếm tiền lâu dài. Trong khi luật đã yêu cầu các bên phải xác định rõ phạm vi quyền được chuyển giao, giá, phương thức thanh toán và trách nhiệm của mình", anh cho hay.

Theo chuyên gia, các ca sĩ nên làm ngay 3 việc.

Thứ nhất, rà soát toàn bộ kho nội dung cũ trên YouTube, TikTok, Facebook và xác định căn cứ bản quyền của từng nhóm video.

Thứ hai, mọi thỏa thuận sử dụng tác phẩm nên được lập thành văn bản hoặc ít nhất phải có thông điệp điện tử rõ ràng về phạm vi khai thác, đặc biệt là quyền đăng tải và kiếm tiền trên nền tảng số.

Thứ ba, phải lưu hồ sơ cấp phép và chứng từ thanh toán bản quyền giống như lưu chứng từ kinh doanh.

"Cách an toàn nhất hiện nay là kiểm tra bản quyền trước khi đăng, chứ không phải chờ video bị khiếu nại hoặc cơ quan chức năng làm việc rồi mới xử lý", luật sư Hoàng Hà nêu.

Mi Lê