1/5 - Quốc tế Lao động: Ngày lễ mang tầm vóc toàn cầu

Mỗi dịp 1/5 hàng năm, hàng trăm triệu người lao động trên khắp hành tinh tạm gác lại công việc để tham gia các hoạt động kỷ niệm và tôn vinh giá trị của lao động. Ít có ngày lễ nào sở hữu phạm vi phổ quát rộng lớn như vậy; từ châu Âu, châu Á đến châu Phi và Mỹ Latinh, ngày này đã trở thành dấu mốc lịch sử không thể thay thế của phong trào công nhân quốc tế.

Theo dữ liệu tổng hợp từ Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) và các cơ sở dữ liệu lịch toàn cầu như Office Holidays, hiện có hơn 160 quốc gia và vùng lãnh thổ công nhận Ngày Quốc tế Lao động (International Workers' Day) là ngày nghỉ lễ chính thức hoặc dịp kỷ niệm trọng đại của quốc gia.

Tác phẩm điêu khắc hình toa xe gợi nhớ đến toa xe mà các lãnh đạo công đoàn đã đứng trên đó tại Quảng trường Haymarket để đấu tranh cho ngày làm việc tám giờ.

1/5 - Từ cuộc bãi công tại Mỹ đến biểu tượng của nhân loại

Cội nguồn của ngày 1/5 gắn liền với "Thảm kịch Haymarket" diễn ra tại Chicago (Mỹ) vào năm 1886. Đây là thời điểm hàng vạn công nhân xuống đường đấu tranh đòi quyền lợi làm việc 8 giờ mỗi ngày với khẩu hiệu: "8 giờ làm việc, 8 giờ nghỉ ngơi, 8 giờ vui chơi". Cuộc đấu tranh này đã trở thành biểu tượng bất diệt cho tinh thần đoàn kết của giai cấp công nhân.

Tài liệu từ ILO xác nhận rằng, từ cuối thế kỷ XIX, ngày 1/5 đã được các tổ chức công đoàn tại châu Âu lựa chọn làm ngày tôn vinh sức lao động, trước khi lan tỏa và xác lập vị thế là một ngày lễ mang tính toàn cầu như hiện nay.

Sự phổ biến rộng khắp tại châu Âu và châu Á

Tại châu Âu, gần như toàn bộ các quốc gia đều công nhận 1/5 là ngày nghỉ lễ quốc gia với các hoạt động diễu hành truyền thống. Ủy ban Châu Âu (EC) nhận định đây là một trong những ngày lễ có tính thống nhất cao nhất về mặt văn hóa và chính trị trong toàn khu vực.

Tại châu Á, các quốc gia như Việt Nam, Trung Quốc hay Ấn Độ đều tổ chức nghỉ lễ và các hoạt động kỷ niệm quy mô lớn. Điều này không chỉ mang ý nghĩa lịch sử mà còn phản ánh vai trò trụ cột của lực lượng lao động trong cấu trúc kinh tế đang phát triển mạnh mẽ tại khu vực.

Những ngoại lệ từ các quốc gia phát triển

Dù là cái nôi của ngày 1/5, nhưng Mỹ lại không tổ chức nghỉ lễ vào ngày này. Thay vào đó, Mỹ và Canada chọn ngày thứ Hai đầu tiên của tháng 9 làm ngày lễ Lao động (Labor Day).

Theo Thư viện Quốc hội Mỹ (Library of Congress), quyết định này được đưa ra vào cuối thế kỷ XIX nhằm mục tiêu tách biệt ngày lễ lao động khỏi các phong trào mang tính chính trị nhạy cảm thời bấy giờ, đồng thời tạo ra một kỳ nghỉ mang tính xã hội rộng rãi, gắn liền với các hoạt động cộng đồng.

Khác biệt với các ngày lễ mang tính tôn giáo hay đặc thù văn hóa vùng miền, ngày 1/5 sở hữu giá trị nhân văn chung: Tôn vinh sức lao động. Chính giá trị phổ quát này đã giúp ngày lễ vượt qua ranh giới quốc gia, sắc tộc và các hệ thống chính trị khác nhau.

Dữ liệu từ chuyên trang Time and Date cho thấy; 1/5 là một trong số ít ngày lễ có mức độ phổ biến rộng nhất thế giới, chỉ đứng sau Tết Dương lịch (1/1).

Khởi nguồn từ những cuộc đấu tranh tại Chicago hơn 140 năm trước, ngày 1/5 đã vươn mình trở thành biểu tượng toàn cầu của quyền lợi và giá trị nhân văn của lao động.

Việc hơn 160 quốc gia cùng kỷ niệm ngày này không chỉ khẳng định lịch sử chung của phong trào công nhân thế giới, mà còn nhấn mạnh vai trò kiến tạo không thể thay thế của người lao động trong sự hưng thịnh của mọi nền kinh tế.

Đỗ Tho