10 điều làm nên siêu tàu sân bay huyền thoại USS Nimitz của Mỹ

Tàu USS Nimitz dự kiến sẽ ngừng hoạt động trong năm 2026, khi đã phục vụ 51 năm – một khoảng thời gian hiếm thấy đối với một chiến hạm hiện đại. Đầu tháng 3, USS Nimitz đã rời căn cứ hải quân Kitsap ở Bremerton, bang Washington để bắt đầu chuyến hải trình cuối cùng trước khi được chuyển về cảng nhà tại Norfolk, bang Virginia, nơi con tàu sẽ chính thức bị loại biên và bước vào quá trình tháo dỡ kéo dài nhiều năm.

Tàu sân bay lớp Nimitz của Mỹ. (Nguồn: TNI)

1. Tàu Nimitz được đặt tên theo một vị Đô đốc Hải quân Mỹ

USS Nimitz được đặt theo tên Chester W. Nimitz, vị đô đốc huyền thoại từng chỉ huy Hạm đội Thái Bình Dương của Mỹ trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Ông là một trong bốn sĩ quan Hải quân Mỹ duy nhất từng được phong hàm Đô đốc Hạm đội năm sao – cấp bậc cao nhất trong Hải quân Mỹ. Việc đặt tên con tàu theo Nimitz thể hiện sự tôn vinh đặc biệt đối với vai trò lịch sử của ông trong chiến thắng của Mỹ tại Thái Bình Dương.

2. Tàu Nimitz là tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân thứ hai của Mỹ

Khi được đưa vào hoạt động năm 1975, USS Nimitz trở thành tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân thứ hai của Hải quân Mỹ, sau USS Enterprise. Tuy nhiên, thiết kế của Nimitz hiệu quả hơn đáng kể so với người tiền nhiệm. Trong khi USS Enterprise cần tới 8 lò phản ứng hạt nhân để vận hành, USS Nimitz chỉ sử dụng 2 lò phản ứng Westinghouse A4W nhưng vẫn đủ sức cung cấp năng lượng cho 4 tuabin khổng lồ, giúp con tàu đạt tốc độ hơn 30 hải lý mỗi giờ và hoạt động liên tục hàng nghìn hải lý mà không cần tiếp nhiên liệu.

3. Tàu Nimitz đã phục vụ dưới 10 nhiệm kỳ tổng thống

Quá trình đóng tàu USS Nimitz bắt đầu từ năm 1968 và con tàu được hạ thủy năm 1972. Lễ biên chế chính thức diễn ra vào ngày 3/5/1975 dưới sự chủ trì của Tổng thống Gerald R. Ford, bản thân ông cũng là một cựu sĩ quan hải quân từng phục vụ trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Trong suốt vòng đời hoạt động của mình, USS Nimitz đã phục vụ dưới 10 đời tổng thống Mỹ, từ Gerald Ford cho đến các nhiệm kỳ gần đây, trở thành một trong những chiến hạm có thời gian hoạt động dài nhất trong lịch sử hải quân nước này.

4. Chiến dịch đầu tiên của tàu Nimitz diễn ra không suôn sẻ

Dấu mốc chiến đấu đầu tiên của USS Nimitz lại gắn với một trong những chiến dịch thất bại nổi tiếng nhất của quân đội Mỹ. Năm 1980, con tàu tham gia hỗ trợ chiến dịch Eagle Claw (Móng vuốt Đại bàng), nỗ lực giải cứu 52 con tin Mỹ bị giam giữ tại Tehran. Các trực thăng xuất phát từ tàu sân bay đã bay vào sa mạc Iran để hội quân với lực lượng đặc nhiệm, nhưng chiến dịch nhanh chóng gặp sự cố do bão cát, trục trặc kỹ thuật và sự phối hợp kém giữa các lực lượng. Trong quá trình rút lui, một trực thăng đã va chạm với máy bay vận tải C-130 khiến 8 binh sĩ thiệt mạng, buộc Mỹ phải hủy bỏ nhiệm vụ.

5. Nhiệm vụ không chiến đầu tiên của tàu Nimitz đã thành công

Chỉ một năm sau thất bại tại Iran, USS Nimitz lại ghi dấu một chiến thắng đáng chú ý. Ngày 19/8/1981, hai tiêm kích Grumman F-14 Tomcat cất cánh từ tàu đã bắn hạ hai máy bay Su-22 của Libya.

6. Tàu USS Nimitz đã đi được rất nhiều nơi

Trong suốt hơn 50 năm hoạt động, USS Nimitz đã chu du gần như khắp các đại dương. Con tàu từng được triển khai bảo vệ an ninh cho Thế vận hội 1988 tại Hàn Quốc, tham gia chiến dịch Desert Storm (Bão táp Sa mạc) năm 1991, hỗ trợ các chiến dịch quân sự tại Iraq và Afghanistan năm 2003. Tổng cộng, USS Nimitz đã thực hiện 28 đợt triển khai tác chiến trong suốt sự nghiệp của mình.

7. Tàu Nimitz trở thành ngôi sao điện ảnh

Không chỉ nổi tiếng trong quân sự, USS Nimitz còn từng xuất hiện trên màn ảnh rộng trong bộ phim khoa học viễn tưởng The Final Countdown, trong đó con tàu bị cuốn ngược thời gian về trước cuộc tấn công Trân Châu Cảng năm 1941. Bộ phim đã giúp giới thiệu rộng rãi hoạt động của tàu sân bay và tiêm kích hải quân Mỹ tới công chúng toàn cầu.

8. F-35C lần đầu thử nghiệm hạ cánh trên tàu sân bay USS Nimitz

Con tàu cũng đóng vai trò quan trọng trong các thử nghiệm công nghệ mới. Năm 2014, USS Nimitz trở thành tàu sân bay đầu tiên tiếp nhận cú hạ cánh bằng móc hãm của tiêm kích tàng hình Lockheed Martin F-35C Lightning II, đánh dấu một bước quan trọng trong quá trình tích hợp máy bay thế hệ thứ năm lên tàu sân bay.

9. Tàu USS Nimitz đã hoạt động với nhiều loại máy bay khác nhau

Trong suốt thời gian hoạt động, USS Nimitz đã vận hành hàng loạt loại máy bay nổi tiếng của Hải quân Mỹ, từ McDonnell Douglas F-4 Phantom II, Grumman A-6 Intruder cho đến Boeing F/A-18E/F Super Hornet và các máy bay cảnh báo sớm như Northrop Grumman E-2 Hawkeye. Điều này phản ánh sự phát triển của không quân hải quân Mỹ qua nhiều thế hệ.

10. Tàu USS Nimitz khó được bảo tồn như một bảo tàng nổi

Dù là một trong những chiến hạm nổi tiếng nhất thế giới, USS Nimitz gần như không có cơ hội trở thành tàu bảo tàng. Nguyên nhân chính là con tàu sử dụng lò phản ứng hạt nhân, khiến việc tháo dỡ và xử lý trở nên cực kỳ phức tạp và tốn kém. Quá trình tái chế dự kiến tiêu tốn hơn 1 tỷ USD và có thể kéo dài hơn một thập kỷ, bao gồm việc tháo nhiên liệu hạt nhân, xử lý các khoang lò phản ứng và cắt rời phần thân tàu để tái chế kim loại.

Dù số phận cuối cùng là bị tháo dỡ, USS Nimitz vẫn để lại một di sản đồ sộ. Trong hơn nửa thế kỷ, con tàu không chỉ là căn cứ không quân nổi giữa đại dương mà còn là biểu tượng sức mạnh của Hải quân Mỹ trên toàn cầu. Khi CVN-68 chính thức rời biên chế, lịch sử của nó sẽ khép lại, nhưng di sản mà con tàu để lại sẽ tiếp tục sống trong các tàu sân bay lớp Nimitz và thế hệ tàu sân bay mới của Hải quân Mỹ trong nhiều thập kỷ tới.

Xuân Minh